Finał łączy Warrena i Mannixa wokół egzekucji oraz listu, o którym obaj wiedzą, że jest fałszywy. Ich końcowe porozumienie rozstrzyga konflikt, ale pozostawia otwartą kwestię najbliższych losów obu mężczyzn.
Kto dociera żywy do ostatniego starcia
W końcowej części „Nienawistnej ósemki” sklep pasmanteryjny przestaje choćby przypominać schronienie. John Ruth i O.B. umierają po wypiciu zatrutej kawy; członkowie bandy zostają zdemaskowani, a strzał oddany spod podłogi ciężko rani Warrena. Ranny zostaje również Chris Mannix. Daisy, wciąż zdolna do negocjacji i szukania okazji, próbuje wykorzystać pogarszający się stan obu mężczyzn.
Ujawnienie, że kawa była zatruta zmienia powszechne podejrzenia w pewność, że doszło do zaplanowanego ataku. Późniejsze pojawienie się Jody’ego dowodzi, że w budynku czaiło się zagrożenie, którego Warren nie przewidział. Potrafił interpretować gesty i dostrzegać sprzeczności, ale nie miał pełnego obrazu sytuacji. Rana sprawia, że natychmiast musi polegać na Manniksie.
Daisy proponuje układ, który ma skłócić jej przeciwników. Obiecuje korzyści i grozi, że wkrótce przybędą kolejni ludzie z jej bandy. Jej słowa są częścią interesownej negocjacji: film nie pokazuje, by domniemana grupa czekała na zewnątrz, ani nie potwierdza każdego elementu jej opowieści. Aby zrozumieć tę scenę, trzeba odróżnić to, co Daisy może w tej chwili zrobić, od tego, w co chce, by uwierzyli pozostali.
Mannix ostatecznie odrzuca jej ofertę i współpracuje z Warrenem. Obaj postanawiają ją powiesić, nawiązując do losu, jaki chciał jej zgotować John Ruth. Finał ukazuje Daisy wiszącą w sklepie pasmanteryjnym, podczas gdy mężczyźni leżą zakrwawieni na ziemi. Zwycięstwo polega na udaremnieniu jej ucieczki i dokonaniu odwetu; nie oznacza bezpiecznego wyjścia z budynku ani wyleczenia ran.
Sojusz, który kończy się wspólną przemocą
Sojusz Warrena i Mannixa łączy mężczyzn skonfliktowanych z powodu przeszłości wojny secesyjnej i otwarcie wyrażanego rasizmu. Ich współpraca nie wymazuje tych różnic z mocą wsteczną. Wynika ze wspólnego zagrożenia i decyzji podejmowanych pod presją. Każdy z nich uznaje, że drugi pomógł mu przetrwać, ale to doświadczenie nie zmienia całej ich wcześniejszej historii w zwykłe nieporozumienie.
Powieszenie rodzi problem moralny, który film pozostawia widocznym. John Ruth przewoził więźniów żywych, by zostali straceni przez władze, ale w sklepie pasmanteryjnym nie odbywa się żaden proces. Warren i Mannix wybierają metodę kojarzoną z Ruthem, sami będąc bezpośrednimi uczestnikami konfliktu. Sposób śmierci przywołuje prawo, lecz okoliczności należą do odwetu wymierzonego przez rannych mężczyzn.
Końcowe negocjacje Daisy pokazują, dlaczego finału nie można sprowadzić do prostego zwycięstwa nad kimś, kto od początku był bezbronny. Więźniarka dysponuje informacjami, wspólnikami i zdolnością manipulowania innymi. Uznanie, że stanowi zagrożenie, nie oznacza jednak, że egzekucję należy nazywać bezstronną sprawiedliwością. Film łączy jej odpowiedzialność za przestępstwa z brutalnym widowiskiem, w którym przeciwnicy odczuwają satysfakcję z jej śmierci.
Współpraca ma też wymiar fizyczny. Warren nie potrafi już zapanować nad pomieszczeniem tak jak wcześniej, a Mannix musi działać mimo własnych ran. Ich ciała ograniczają to, co mogą powiedzieć, i zmuszają ich do wspólnego wysiłku, by dotrzymać układu. Scena przesuwa punkt ciężkości z pytania, kto ma bardziej przekonujące argumenty, na to, kto zachował dość sił, by narzucić finał.
Dlaczego Mannix czyta list Lincolna
List przypisywany Abrahamowi Lincolnowi pomógł Warrenowi zdobyć zaufanie białych mężczyzn, zwłaszcza Johna Rutha. Później okazuje się, że jest fałszywy. Na końcu Mannix prosi o jego przeczytanie, choć zna prawdę. List przestaje być zwodniczym dowodem na przyjaźń z prezydentem, a staje się tekstem, którym obaj mogą się podzielić, nie spierając się o jego autentyczność.
Ta zmiana pozwala na niejednoznaczną interpretację. List wyobraża sobie uznanie, którego doświadczenie Warrena rzadko mu zapewnia. Kiedy Mannix go czyta, na chwilę uczestniczy w tej fikcji szacunku. Scena rozgrywa się jednak przy zwłokach Daisy, po egzekucji. Czułe słowa i niedawna przemoc pozostają ze sobą splecione, dlatego film utrudnia czysto pojednawcze odczytanie tej chwili.
Mannix chwali kunszt tekstu, a na koniec wyrzuca list. Ten gest można odczytać jako uznanie talentu Warrena do tworzenia użytecznych opowieści. Można go też rozumieć jako zamknięcie pewnej potrzeby: nie muszą już udawać, że papier cokolwiek udowadnia. Żadna z tych interpretacji nie czyni dokumentu prawdziwym. Emocjonalny wymiar tej chwili wynika właśnie z tego, że obaj wiedzą, iż list został zmyślony.
Czy Warren i Mannix umierają? Film pokazuje ich ciężko rannych i pozostawionych w niepewnej sytuacji, ale nie przedstawia wprost śmierci żadnego z nich ani późniejszego przybycia pomocy. Można uznać, że finał jest ponury; stwierdzenie, że umierają, choć tego nie pokazano, usuwa niejednoznaczność zachowaną przez montaż. Ich ostatni układ zostaje doprowadzony do końca, ale dalsze losy ich ciał pozostają poza kadrem.
Wróć do przewodnika po „Nienawistnej ósemce”.
Zobacz wszystkie artykuły w Nienawistna ósemka: intryga i nieufność pod śniegiem
