Scenariusz „Reservoir Dogs”: wersja z 1990 roku a film

Scenariusz filmu Reservoir Dogs pozwala prześledzić zmiany wpływające na sposób przedstawienia postaci i ukazania pewnego zdarzenia. Niektóre różnice dotyczą tego, kto wygłasza daną kwestię, inne — imienia albo tego, co ostatecznie pokazuje kamera. Rozpoznawalny dialog może zachować swoją treść, a jednocześnie pełnić inną funkcję, gdy wypowiada go inna postać.

Porównanie opiera się na konkretnej wersji: tekście Quentina Tarantino z datą 22 października 1990 roku, opublikowanym przez IMSDb. W tej wersji Pink przedstawia interpretację piosenki Madonny, a White odmawia zostawienia napiwku. W filmie, który trafił do kin, te kwestie należą odpowiednio do Browna i Pinka. To jedna z najbardziej wyraźnych różnic między tym dokumentem a gotowym filmem.

Historia powstawania scenariusza wymaga również uwzględnienia dat i źródeł. Wspomnienie o krótkim okresie pracy nie jest równoznaczne z pełną chronologią kolejnych wersji, przygotowań i zdjęć. Ta wersja pozwala zbadać stan konkretnych decyzji przed premierą oraz to, jak zostały później zmienione.

Wersja z datą i czas pracy nad scenariuszem

Dokument źródłowy jest opatrzony datą 22 października 1990 roku i nazwiskiem Quentina Tarantino. Jego kopia w serwisie IMSDb daje konkretny tekst do porównania z filmem Reservoir Dogs, który miał premierę w 1992 roku. Data identyfikuje tę wersję, ale nie dowodzi, że był to pierwszy szkic ani że wszystkie późniejsze opublikowane kopie zawierają dokładnie tę samą treść. Omówione niżej różnice dotyczą zestawienia tego dokumentu z filmem.

W wywiadzie „Cinema Tarantino: The Making of Pulp Fiction”, opublikowanej w Vanity Fair w lutym 2013 roku historii mówionej Marka Seala, Tarantino wspominał, że pisał przez trzy i pół tygodnia. Historia kryminalna pomyślana jako część projektu zbioru opowiadań rozwinęła się w Reservoir Dogs. Informacja o czasie pracy pochodzi z późniejszej relacji i sama w sobie nie pozwala ustalić dokładnej daty rozpoczęcia ani powiązać jej końca z datą zachowanego dokumentu.

Tekst buduje film wokół następstw napadu. Przybycie ocalałych i rozmowy o tym, co się wydarzyło, tworzą sytuację rozwijaną przez retrospekcje. Chronologiczny porządek wydarzeń w Reservoir Dogs pozwala przyjrzeć się temu układowi czasowemu; tutaj istotne jest to, że scenariusz już łączy kryzys z przeszłością jego uczestników. Struktura nie sprowadza się do przedstawienia po kolei wydarzeń, które doprowadziły do spotkania.

Przy śniadaniu zmieniają się mówiący, a policjant dostaje inne imię

W wersji z 1990 roku pan Pink przedstawia seksualną interpretację piosenki Madonny. W filmie, który trafił do kin, tę kwestię wypowiada pan Brown, grany przez Tarantino. Zmiana wpływa na sposób wprowadzenia obu postaci. Brown dostaje dłuższą wypowiedź, dzięki której przejmuje rozmowę, a Pink zostaje później kojarzony z innym sposobem wyrażania sprzeciwu. Porównanie opiera się na datowanym scenariuszu i początkowej scenie filmu z 1992 roku.

W dokumencie napiwku odmawia pan White, a w filmie — pan Pink. Przeniesienie tej kwestii zmienia to, którego bohatera widzimy, gdy uzasadnia wyjątek przed grupą. W filmie Pink musi wyjaśnić swoje stanowisko pozostałym, zanim poznamy go pod presją napadu. Ta pierwsza dyskusja pozwala mu pokazać charakterystyczny sposób argumentowania. Zmiana ułatwia analizę kreacji postaci, nie czyniąc z jej opinii osobistej deklaracji aktora.

Obie zmiany łącznie rozdzielają uwagę przy stole na nowo. W scenie otwierającej z udziałem całej grupy trzeba odróżnić jej członków, nie wyjaśniając od razu ich przeszłości. Pomagają w tym długość wypowiedzi i reakcje, które wywołuje. Zachowanie tematu rozmowy nie oznacza, że grupa zostaje przedstawiona tak samo — gdy zmienia się osoba, do której kierowane są riposty lub która je prowokuje, ukazują one inne relacje.

Inny wariant pojawia się w scenie rozmowy uwięzionego policjanta z Orangem. W scenariuszu z 1990 roku nazywa się on Jeffrey Andrews; w filmie — Marvin Nash, a gra go Kirk Baltz. W tym porównaniu zmienia się imię postaci, a nie liczba więźniów. Scena nadal przedstawia kontakt rannego funkcjonariusza z Orangem, ale imię postaci w wersji kinowej pochodzi z dialogu filmowego, nie z wcześniejszego dokumentu.

Opis akcji w scenariuszu i to, co pokazuje kamera

Scena odcięcia ucha pozwala porównać sposób ukazania wydarzenia. Tekst z 1990 roku opisuje cięcie z perspektywy więźnia; film odwraca kamerę od amputacji, a później pokazuje jej skutek. Greg Nicotero wspominał o tym przesunięciu, mówiąc o przygotowanych efektach: w wywiadzie Kena Lewisa dla Ain’t It Cool News z 28 maja 2020 roku. Różnica wpływa na odbiór sceny przez widza, który dowiaduje się wystarczająco dużo o przemocy, nie oglądając samego aktu.

Wskazówka w scenariuszu może określić działanie i zasugerować sposób jego pokazania, ale ostatecznie to zdjęcia i montaż decydują, jak długo kamera patrzy i w którą stronę jest skierowana. W tym przypadku zdarzenie pozostaje częścią historii, zmienia się natomiast sposób jego przedstawienia. Porównanie pozwala rozdzielić dwie kwestie: co robi postać i jaką część jej działania pokazuje się widzom. Aby dostrzec tę różnicę między stroną a ekranem, nie trzeba rekonstruować całej sekwencji.

Tarantino opisywał swoje pisanie również jako pracę wizualną. W wywiadzie Paula Zimmermana dla Orbit z 1992 roku, przedrukowanym przez Quentin Tarantino Fan Club, wyjaśnił, że rozpisał pościg ujęcie po ujęciu. Ta relacja pokazuje jeden z aspektów tego, jak pisze Tarantino: strony scenariusza mogą zawczasu określać ruchy i kadry, a także zawierać dialogi. Didaskalia pełnią inną funkcję niż kwestie dialogowe i omawiając scenariusz, nie należy przypisywać ich głosu żadnej postaci.

Historia, którą Orange opowiada, by zdobyć zaufanie przestępców, wprowadza w samym filmie związek między pisaniem a odgrywaniem roli. Bohater przygotowuje opowieść i musi sprawić, by brzmiała jak relacja z prawdziwego doświadczenia. Scena podkreśla znaczenie sposobu opowiadania, szczegółu przyciągającego uwagę i pewności siebie mówiącego. Słowa mają konkretny cel: pozwolić mu zająć miejsce w grupie.

Ten epizod pomaga zrozumieć, dlaczego scenariusz potrzebuje czegoś więcej niż zapadających w pamięć kwestii. Wypowiedź ma adresata, kontekst i zamierzony skutek. Może przekonywać, bo pada we właściwym momencie i towarzyszy jej postawa odpowiadająca oczekiwaniom słuchaczy. Gdy kino dodaje do tego ciała, pauzy i reakcje, warunki te stają się widoczne. Scenariusz filmu Reservoir Dogsdostarcza materiału do takiej przemiany: rozmowy przedstawiają postacie, rozdzielają informacje i skłaniają jedną osobę do podjęcia decyzji dotyczącej innej.

Zobacz wszystkie artykuły w Reservoir Dogs: napad opowiedziany przez jego konsekwencje