MacGuffiny i przedmioty u Tarantino: walizki, diamenty i zegarki

Bohaterowie mogą ryzykować życie dla przedmiotu, którego zawartość niewiele znaczy dla widza. Jednak nie wszystkie przedmioty, za którymi podążają bohaterowie filmów Tarantino, działają tak samo ani nie mają wymiennego znaczenia.

Mechanizm napędzający fabułę nie musi wyjaśniać, co zawiera przedmiot

Termin MacGuffin zwykle odnosi się do przedmiotu lub informacji, które napędzają akcję, ponieważ bohaterowie ich pragną, choć ich konkretna natura ma niewielkie znaczenie dla widza. Najważniejsze są pościg, spór lub zagrożenie, które wywołują. Ta praktyczna definicja pomaga analizować kilka filmów Tarantino, o ile nie staje się automatyczną etykietą dla wszystkiego, co ktoś chce odzyskać.

walizka z filmu Pulp Fiction to najsłynniejszy przykład. Vincent i Jules mają ją odzyskać dla Marsellusa Wallace’a. Film pokazuje zainteresowanie tych, którzy ją otwierają, oraz światło bijące ze środka, ale nie ujawnia jednoznacznie jej zawartości. Widz może zrozumieć, na czym polega misja i jakie wiążą się z nią zagrożenia, nie poznając listy przewożonych rzeczy. Niepewność jest częścią jej wizualnej siły.

Teorie o duszy, konkretnych klejnotach lub innej zawartości pozostają interpretacjami, jeśli nie ma dla nich wystarczającego potwierdzenia. Fabuła nie wymaga, by wybrać którąś z nich, żeby śledzić wydarzenia. Walizka ustanawia relację posiadania i posłuszeństwa: ktoś domaga się czegoś, inni to zatrzymali, a dwóch mężczyzn przybywa, by to odzyskać. Taka sytuacja sama w sobie wystarczy, by uzasadnić konfrontację.

Światło dodaje jej aurę fascynacji, ale nie sprawia, że każda reakcja staje się dowodem rzeczowym. To, że bohater rozpoznaje zawartość lub ją podziwia, nie oznacza, że my możemy ją zidentyfikować. Film zachowuje różnicę między wiedzą, że coś ma dla nich wartość, a wiedzą, czym dokładnie jest. Widz doświadcza efektu odkrycia, ale niekoniecznie otrzymuje jego wyjaśnienie.

Diamenty i fiasko wspólnego planu

W filmie Wściekłe psy diamenty z napadu mają mniej tajemniczą naturę. Wiemy, jakiego łupu szukają przestępcy. Film odsuwa jednak uwagę od samego napadu i skupia ją na jego konsekwencjach: rannych, podejrzeniach, sprzecznych wersjach wydarzeń i możliwym wtyczce. Przedmiot wyjaśnia ekonomiczny powód spotkania, podczas gdy dramat koncentruje się na zniszczonym zaufaniu.

Różnica w porównaniu z Pulp Fiction jest przydatna. MacGuffin nie musi być tajemniczy i skąpany w świetle ani pozostawać niewidoczny. Może być doskonale rozpoznawalny, a mimo to liczyć się przede wszystkim ze względu na zachowania, które wywołuje. Wartość handlowa diamentów wyjaśnia podjęte ryzyko; film nie musi rozwijać sentymentalnej historii każdego kamienia, żebyśmy zrozumieli spór.

Łup pozwala też zestawić różne priorytety. Podczas gdy jedni bohaterowie skupiają się na zdradzie lub ratowaniu towarzysza, inni wciąż myślą o ucieczce i zachowaniu tego, co zdobyli. Przedmiot pomaga dostrzec te różnice, ale sam ich moralnie nie rozstrzyga. Chęć odzyskania pieniędzy nie czyni automatycznie bohatera bardziej przenikliwym, podobnie jak troska o kogoś nie gwarantuje, że jego zaufanie jest dobrze uzasadnione.

Rezygnując z napadu jako centralnej, widowiskowej sekwencji, Wściekłe psy uwydatniają szczególną cechę tego mechanizmu. Ekonomiczny motor pozostaje, ale wydarzenie, które miało doprowadzić do celu, schodzi na dalszy plan. Film może budować napięcie na tym, co dzieje się później. MacGuffin gromadzi bohaterów; ich relacje podtrzymują zainteresowanie, gdy plan przestaje działać.

Zegarek Butcha nie jest emocjonalnie obojętnym przedmiotem

złoty zegarek Butcha również skłania do ryzykownej decyzji, ale sprowadzenie go do obojętnego MacGuffina zubożyłoby jego rolę. Film poświęca scenę na przedstawienie jego rodzinnej historii. Jego wartość nie zależy wyłącznie od kruszcu czy ceny rynkowej. Wiąże się z dziedzictwem, pamięcią o ojcu i zobowiązaniem, które Butch uznaje za własne.

Gdyby zegarek zastąpić dowolną pamiątką i nie zmieniać niczego innego, decyzja o powrocie straciłaby część swojej siły. Fabuła sprawiła, że ten konkretny przedmiot ma znaczenie. To właśnie emocjonalna specyfika odróżnia go od nieznanej zawartości walizki. Oba przedmioty wprawiają ludzi w ruch, ale opierają się na różnych rodzajach wartości.

Scena z Koonsem łączy podniosłe dziedzictwo z groteskowymi szczegółami. Ta mieszanka nie odbiera historii emocji, lecz nadaje jej wyjątkowy charakter. Butch nie odpowiada na abstrakcyjny symbol, który każdy widz powinien czcić. Reaguje na opowieść, którą usłyszał jako dziecko i która kształtuje jego stosunek do przeszłości. Przedmiot przechowuje tę opowieść, nawet gdy nikt już nie opowiada jej w całości.

Lista porządkuje cele, ale nie zastępuje więzi

lista osób do zabicia z Kill Bill może się wydawać kolejnym prostym motorem akcji: nazwiska, które trzeba wykreślić. Jednak każde spotkanie wiąże się z wcześniejszą relacją i inną ceną. Lista nadaje zemście widoczną strukturę, a sceny nie pozwalają traktować wszystkich celów jako równoważnych. Nie mamy tu do czynienia ze zbiorem wymiennych przedmiotów, które służą jedynie przedłużeniu pościgu.

Rozróżnienie tych funkcji pozwala lepiej odczytać narracyjną ekonomię filmów Tarantino. Walizka skupia pragnienie i tajemnicę; diamenty podtrzymują ekonomiczny wymiar nieudanego napadu; zegarek łączy akcję z pamięcią; lista porządkuje osobisty dług. Wszystkie te elementy materialne pomagają organizować opowieść, ale ich siła wynika z różnych relacji. Decydujące pytanie nie brzmi jedynie: kto chce je posiadać, lecz także: jak wiele widz musi o nich wiedzieć i co ma do nich czuć.

Zobacz przewodnik po dialogach i strukturze narracyjnej u Tarantino.

Zobacz wszystkie artykuły w Dialogi Quentina Tarantino: słowa, czas i postacie