W walizce z „Pulp Fiction” jest coś, czemu Vincent i Pumpkin mogą się przyjrzeć, ale czego film nigdy nie pokazuje widzom w sposób pozwalający to rozpoznać. Złoty blask i fascynacja, jaką wzbudza, podkreślają jej atrakcyjność w historii, nie precyzując, jaki przedmiot go emituje. Można ją otworzyć przed kamerą, a mimo to zachować jej sekret przed widzem.
Ta różnica wyjaśnia znaczną część tajemnicy. Jules i Vincent mają konkretne zadanie: odzyskać własność Marsellusa Wallace’a. Ich problemy z jej zabezpieczeniem są zrozumiałe, nawet jeśli nie znamy jej natury. Pytanie o zawartość wynika z informacji, którymi dysponują bohaterowie, a które montaż przed nami zataja, a nie z misji, której celu nikt nie rozumie.
Diamenty należą do udokumentowanego wczesnego pomysłu; dusza Marsellusa — do interpretacji. Rozróżnienie tych dwóch porządków pozwala analizować walizkę bez traktowania etapu pisania scenariusza jak ujawnienia z gotowego filmu. Pomaga też zrozumieć, dlaczego tak słabo objaśniony przedmiot może podsycać spory, budzić chciwość i spajać poranek dwóch płatnych zabójców.
Co widzimy, gdy walizka zostaje otwarta
W „Pulp Fiction” (Quentin Tarantino, 1994) Vincent odzyskuje walizkę w mieszkaniu Bretta, stawia ją na blacie i otwiera. Wydobywające się ze środka światło towarzyszy jego zadowolonej reakcji. Jego odpowiedź dla Julesa potwierdza, że znaleźli to, czego szukali. Zawartość pozostaje poza naszym zasięgiem wzroku, choć wykonanie zadania zostaje potwierdzone.
Zbliżenie zatrzymuje się na zamku szyfrowym. Złote światło dodaje kolejny element do prezentacji przedmiotu. Żaden z tych szczegółów sam w sobie nie pozwala nazwać tego, co znajduje się w środku. W scenie w mieszkaniu Brettaotwarcie walizki służy przede wszystkim rozwianiu praktycznej wątpliwości: ludzie Marsellusa odnaleźli jego własność. Ciekawość widzów pozostaje niezaspokojona, choć Vincent już poznał odpowiedź.
Drugie ważne otwarcie zmienia osobę, która zagląda do środka. Podczas napadu na restaurację Pumpkin żąda, by pokazać mu zawartość, i jest pod wrażeniem. Jego zachwyt powtarza efekt, jaki walizka wywarła na Vincencie, ale tym razem doświadcza go ktoś niezwiązany z zadaniem. Honey Bunny pyta, na co patrzy jej towarzysz, ale również nie uzyskuje odpowiedzi. Scena włącza więc nasze pytanie do rozmowy, nie udzielając nam odpowiedzi.
Mechanizm opiera się na reakcjach. Twarze potwierdzają, że jest tam coś godnego uwagi, a kadr ukrywa wygląd przedmiotu. Można to odczytać jako sposób na przeniesienie na niego pragnień osób, które mu się przyglądają: najpierw poznajemy jego wpływ, a dopiero potem jego naturę. Vincent ogląda go w ramach zlecenia; Pumpkin odkrywa w nim możliwy niespodziewany zysk. Ta sama prezentacja dopuszcza oba spojrzenia i sprawia, że walizka wydaje się cenna dla osób o różnych interesach.
Wczesny pomysł z diamentami i teoria duszy
Roger Avary opisał diamenty jako wczesny pomysł, z którego zrezygnowano, bo był zbyt przewidywalny. Jego wypowiedź przytoczono w „Questions for the Movie Answer Man” (Roger Ebert, 1997). Późniejszą decyzją było niepokazywanie zawartości. Ten etap pracy nad scenariuszem nie określa zawartości gotowego filmu.
Porównanie z diamentami z „Wściekłych psów” ma konkretny sens. Tam łup jest określony, a spory dotyczą ucieczki, zdrady i jego posiadania. W „Pulp Fiction” walizka pozwala śledzić własność, której natura pozostaje ukryta. To porównanie wyjaśnia podobieństwo narracyjne. Żaden z tych filmów nie stwierdza, że klejnoty przechodzą z jednej opowieści do drugiej.
Teoria duszy łączy liczbę 666, światło i plaster na karku Marsellusa Wallace’a. Ebert przytacza ją jako legendę rozpowszechnianą w internecie. Według tej teorii walizka zawiera duszę odzyskaną od diabła; pakt i jej odzyskanie nie są wydarzeniami pokazanymi w filmie.
Jako interpretacja pozwala przypisać temu przedmiotowi skrajną wartość osobistą dla Marsellusa. Jej ograniczenia ujawniają się, gdy próbuje się za jej pomocą wyjaśnić każdy gest bohaterów: posłuszeństwo płatnych zabójców jest zrozumiałe również w ramach zwykłego przestępczego zlecenia. Blask dopuszcza fantastyczną interpretację, ale rozwój akcji nie wymaga ustanawiania zasad dotyczących dusz, diabłów czy nadprzyrodzonych wymian.
Przedmiot, wokół którego toczy się konflikt
W wywiadzie dla „Playboya” z 2003 roku, przedrukowanym przez The Quentin Tarantino Archives, Tarantino wyjaśnia, że woli pozostawiać interpretacje widzom, zamiast zastępować je własną. Wśród uzasadnionych odczytań wymienia teorię duszy, jeśli ktoś ją sobie wyobraża. Jego akceptacja jest warunkowa: pochwala taką możliwość interpretacji, ale nie ogłasza, że ujawnił oficjalną zawartość.
Rola MacGuffina jest tu bardzo konkretna. Walizka nadaje materialny cel wizycie w mieszkaniu, a później wprowadza szczególny konflikt podczas napadu na restaurację. Jej obecność zmusza bohaterów do podjęcia decyzji, kto może ją zabrać i jak daleko Jules posunie się, by jej bronić. Aby zrozumieć te decyzje, wystarczy znać kwestię własności i zaangażowanie bohaterów w sprawę.
Montaż zwiększa jej znaczenie, gdy akcja wraca do restauracji. Kiedy poznajemy Pumpkin i Honey Bunny, lokal wydaje się okazją do ich kolejnego napadu. Gdy wracamy do tej sceny, wiemy już, kim jest klient, którego próbują obrabować, i przez co przeszedł tego ranka. Walizka zmienia przypadkowe spotkanie w dalszy ciąg zlecenia, które wydawało się zakończone, gdy bohaterowie opuścili mieszkanie.
Marsellus Wallace sprawuje władzę nawet wtedy, gdy nie ma go na miejscu: przedmiot symbolizuje zobowiązanie wobec niego. Jules upiera się, by zachować cudzą własność, negocjując z Pumpkinem. Dzięki temu zmiana jego postawy i odpowiedzialność za zlecenie mogą współistnieć w tej samej scenie. Tajemnica zawartości pozostaje nierozwiązana; decyzja o tym, kto wyjdzie z restauracji z walizką, zostaje natomiast podjęta.
Avary wyraził również zastrzeżenia dotyczące efektu świetlnego: w wypowiedzi przytoczonej przez Eberta uznał, że pomarańczowa żarówka przechyla otwartą możliwość interpretacji w stronę nadprzyrodzoności. Ta uwaga pomaga odróżnić decyzję inscenizacyjną od wyjaśnienia zasad rządzących fikcyjnym światem. Prawdziwe światło wykorzystane podczas zdjęć może przedstawiać niezwykłą poświatę, nie zmuszając filmu do określenia jej przyczyny.
Efekt zależy też od tego, na co skierowana jest uwaga. Blask oświetla osobę zaglądającą do środka i zamienia jej twarz w powierzchnię, na której widz dostrzega to, co ukryte. Powstaje coś w rodzaju pośredniego portretu zawartości: możemy odczytać fascynację, rozpoznanie lub pożądanie na twarzach bohaterów, ale nie widzimy formy, która pozwoliłaby sklasyfikować przedmiot. Dzięki temu walizka zyskuje większą obecność wizualną niż zwykłe zamknięte pudełko. Jej otwarcie jest widocznym wydarzeniem, a zarazem pozostawia ukrytą tę informację, na której poznanie najbardziej czekamy.
Zobacz wszystkie artykuły w Pulp Fiction: postacie i historie w zmienionej kolejności
