Marsellus Wallace w Pulp Fiction: jak sprawuje władzę

Marsellus Wallace, grany przez Vinga Rhamesa w Pulp Fiction, organizuje znaczną część działań pozostałych bohaterów. Jules i Vincent odzyskują dla niego walizkę; Butch przyjmuje od niego pieniądze, by przegrać walkę; Pan Wilk odpowiada na jego wezwanie. Jego pozycję widać w zobowiązaniach, które inni uznają nawet wtedy, gdy go nie ma.

Najpierw poznajemy sposób, w jaki mówi, a później trudności, na jakie napotyka, próbując narzucić swoje decyzje. Marsellus potrafi wyjaśnić człowiekowi, jak powinien postąpić, i ma ludzi, którzy wykonują zlecone zadania. Ta zdolność przestaje wystarczać, gdy ktoś przyjmuje rozkaz z zamiarem jego niewykonania albo nieoczekiwane spotkanie sprawia, że sam zostaje podporządkowany innym.

Jego relacja z Butchem ukazuje tę różnicę. Kryminalny biznesmen, który płaci za przegraną, staje się rannym prześladowcą i w końcu potrzebuje pomocy człowieka, którego ścigał. Późniejsza odpowiedź Marsellusa pokazuje, że wciąż potrafi negocjować, choć ich relacja już się zmieniła.

Głos, który próbuje określić możliwości drugiej osoby

Pierwsza rozmowa Marsellusa z Butchem ukrywa twarz szefa poza kadrem i skupia uwagę na jego głosie oraz na tym, kto musi go słuchać. Rhames mówi spokojnie. Czas, jaki poświęca na rozwinięcie argumentu, pokazuje, że może przedłużać spotkanie, aż usłyszy oczekiwaną odpowiedź.

W negocjacjach w sprawie ustawionej walki, Marsellus przedstawia porażkę jako korzystną decyzję dla boksera u schyłku kariery. Przypisuje sobie zdolność oceny, ile przyszłości jeszcze przed nim i jak wiele powinno dla niego znaczyć poczucie dumy. Pieniądzom towarzyszy wyjaśnienie, które ma sprawić, by posłuszeństwo wobec osoby otrzymującej zapłatę wydawało się rozsądne.

Żądanie, by powtórzyć rundę, w której Butch ma paść, sprawia, że zgoda staje się słyszalna. Marsellus chce usłyszeć, jak Butch powtarza polecenie. Zachowany w końcowej wersji „Words in Pictures” z lipca 1994 roku zapis tej sceny pozwala usłyszeć, jak kończy się wymiana zdań. Natarczywość charakteryzuje człowieka, który musi usłyszeć ustne potwierdzenie umowy, choć nie gwarantuje ono, że zostanie ona dotrzymana.

Dalszy rozwój wydarzeń ujawnia ograniczenia jego metody. Butch może zachować dla siebie własny plan i odpowiedzieć tak, jak się tego od niego oczekuje. Marsellus uzyskuje deklarację posłuszeństwa, ale błędnie ocenia, co ta deklaracja pozwala mu wiedzieć. Zdolność wydawania poleceń idzie w parze z zależnością od informacji, które inni zdecydują się mu ujawnić.

Władza sprawowana za pośrednictwem innych

Przybycie Julesa i Vincenta do baru pokazuje, jak kontrolowany jest dostęp do szefa. Paul wita ich, komentuje ich ubrania i każe im poczekać, aż Marsellus skończy rozmawiać z Butchem. Czekanie ustanawia hierarchię bez potrzeby jej ogłaszania: pewne sprawy muszą zostać załatwione, zanim inni pracownicy będą mogli podejść.

Odzyskanie walizki jest częścią tego systemu zleceń. Marsellus nie musi towarzyszyć swoim ludziom, by jego interes wyznaczał ich działania. Bohaterowie rozmawiają o nim, uzasadniają decyzje, powołując się na jego imię, i traktują niewywiązanie się z poleceń jako zagrożenie. Jego obecność rozciąga się za sprawą oczekiwań, które inni nauczyli się brać pod uwagę.

W epizodzie Vincenta i Mii widzimy tę władzę w ramach osobistego zobowiązania. Vincent ma towarzyszyć żonie szefa i podczas wspólnego wyjścia stara się zachować pewne granice. Krążące opowieści o Marsellusie potęgują jego strach. Reputacja wpływa więc na jego zachowanie, nawet jeśli opiera się na plotkach.

Gdy Jules potrzebuje pomocy po śmierci Marvina, Marsellus zwraca się do Winstona Wolfe’a. Zawodowa relacja Marsellusa z Panem Wilkiem ukazuje inną formę sprawowania władzy: znalezienie kogoś, kto potrafi rozwiązać problem, i powierzenie mu interwencji. Szef ma kontakty, ale potrzebuje szczególnych umiejętności innej osoby.

Te relacje pokazują władzę opartą na współpracy, strachu i interesie. Współpracownicy nie reagują jednakowo i nie zajmują tych samych pozycji. Marsellus może żądać posłuszeństwa od Butcha, a od Pana Wilka prosić o pomoc. Zmieniając sposób traktowania innych, dostosowuje swoje zachowanie do tego, co chce od nich uzyskać.

Pościg ujawnia bezbronność szefa

Zwycięstwo Butcha zamienia nieudany układ w osobistą pogoń. Kiedy obaj spotykają się na ulicy, Marsellus przestaje być wyłącznie nazwiskiem, które z bezpiecznej odległości kieruje pościgiem. Zostaje potrącony, podnosi się ranny i strzela w stronę boksera. Jego ciało podlega tym samym wypadkom, które zagrażają ściganemu przez niego człowiekowi.

Podczas pościgu trafia strzałem w kobietę, która nie ma nic wspólnego ze sporem. Scena ukazuje przemoc bohatera poza kontrolowaną rozmową. Marsellus nadal dąży do schwytania Butcha, choć sytuacja staje się chaotyczna, a inni ludzie ponoszą konsekwencje strzelaniny.

W lombardzieMaynard i Zed obezwładniają obu mężczyzn. Marsellus zostaje wykorzystany seksualnie i zdany na łaskę oprawców. Pozycja, jaką zajmował w przestępczym środowisku, nie chroni go w tym miejscu. Pomoc przychodzi od Butcha, który wraca, choć mógł uciec.

Po uwolnieniu Marsellus znów zabiera głos, by ustalić, co stanie się między nimi. Kończy konflikt w zamian za milczenie na temat tego, co się wydarzyło, i za to, że Butch opuści Los Angeles i nie wróci. Rozejm po ocaleniu podtrzymuje jego potrzebę stawiania warunków, tym razem w relacji zmienionej przez otrzymaną pomoc.

Wobec Zeda Marsellus nadal zamierza się zemścić, natomiast Butchowi pozwala odejść na uzgodnionych warunkach. Tej reakcji nie da się sprowadzić do jednego impulsu. Marsellus potrafi uznać dług, nie rezygnując z języka gróźb. Ostatnie spotkanie ukazuje jednocześnie świeżo doznaną bezbronność i pragnienie odzyskania kontroli nad sytuacją.

Interpretacja Rhamesa oddziela siłę głosu od przekazywanej przez niego władzy. W rozmowie z Butchem może mówić bez pośpiechu, bo oczekuje, że rozmówca będzie go słuchał. Rytm jego zdań opiera się na gotowości drugiej osoby do pozostania na miejscu. Posłuszeństwo zdaje się obejmować także czas, który musi mu poświęcić.

Kiedy akcja dopada go na ulicy, oddech, ból i ruchy zmieniają jego sposób bycia. Bohater musi zareagować fizycznie i nie może już organizować spotkania za pomocą długiego wyjaśnienia. Pościg pozwala porównać dwa sposoby działania: kierowanie sytuacją z bezpiecznej pozycji i mierzenie się z tym, co właśnie wymknęło się spod kontroli.

Po ocaleniu Marsellus znów stawia warunki, choć wciąż jest ranny. Odzyskuje kontrolę nad rozmową, zanim w pełni dojdzie do siebie fizycznie. Ta rozbieżność sprawia, że skutki napaści pozostają obecne w końcowej rozmowie, a rozejm zostaje zawarty między dwoma mężczyznami naznaczonymi tym, czego doświadczyli.

Zobacz wszystkie artykuły w Pulp Fiction: postacie i historie w zmienionej kolejności