Występy Sida Haiga i Bo Svensona łączą ich wcześniejsze kariery z nowymi rolami, choć nie wszystkie hołdy działają w ten sam sposób.
Historia, którą może przywołać ze sobą znajoma twarz
Sid Haig i Bo Svenson trafili do filmów Tarantino z własnym dorobkiem w kinie gatunkowym. Występy Haiga w filmach Jacka Hilla, takich jak Spider Baby, Coffy i Foxy Brown, oraz Svensona w The Inglorious Bastards Enza G. Castellariego pozwalają dostrzec konkretne powiązania. To nie są nazwiska, które można zamiennie wrzucić do niejasnej kategorii aktorów kina klasy B.
Określenie „przypomnienie” może opisywać nowe zainteresowanie aktorem, ale też upraszczać jego karierę, która przecież nigdy nie przestała istnieć. Tarantino nie nadaje wstecznie wartości tamtym kreacjom. Jego filmy mogą przybliżyć te twarze nowej publiczności i przywołać wspomnienia widzów, którzy już je znali, a jednocześnie aktorzy nadal wykonują nową pracę.
Związek z kulturą grindhouse i kinami eksploatacji dostarcza kontekstu związanego z dystrybucją i gustami. Obsada nie jest jednak wyłącznie kolekcją filmowych obrazków dla fanów. Każdy występ musi mieć rozpoznawalne miejsce w scenie, nawet dla widza, który nie widział wcześniejszych filmów Haiga ani Svensona.
Ta podwójna funkcja jest częścią uroku epizodu: dana osoba może być w fabule sędzią, pracownikiem lub żołnierzem, a zarazem przypominać coś widzom. Film nie musi objaśniać całej filmografii aktora. Pamięć może działać po cichu, nie zastępując konkretnej funkcji postaci.
Sid Haig: od sędziego w Jackie Brown do Jaya
W Jackie Brown Haig gra sędziego. Nie jest Winstonem, pracownikiem agencji poręczeń, w którego wcielił się Tommy Lister. To istotne rozróżnienie, bo całkowicie zmienia miejsce aktora w opowieści: Haig należy do aparatu sądowniczego, który wpływa na sytuację Jackie, a nie do środowiska pracy Maxa Cherry’ego.
Jego występ jest krótki, a autorytet wynika z pełnionej funkcji. Kreacja musi wyjaśniać sytuację instytucjonalną, nie przejmując emocjonalnego centrum filmu. Sędzia pomaga wyznaczyć konsekwencje i granice, w których protagonistka będzie musiała działać. Rozpoznawalna twarz dodaje kolejną warstwę, ale scena od niej nie zależy.
Powiązanie z Pam Grier nabiera sensu w kontekście ich wcześniejszych filmów, Coffy i Foxy Brown. Chodzi o ciągłość między aktorami występującymi w filmach Jacka Hilla, a nie o dosłowną kontynuację tamtych postaci. Jackie Brown zachowuje własną historię i ton, a Haig gra inną rolę niż mężczyźni, w których wcielał się u boku Grier w latach siedemdziesiątych.
W Kill Bill: Vol. 2 Haig pojawia się jako Jay, w otoczeniu klubu, w którym pracuje Budd. Zmiana funkcji ponownie pokazuje, że rozpoznawalną twarz można włączyć w bardzo różne środowiska. Film wykorzystuje to miejsce, by ukazać zdegradowane życie zawodowe i codzienną hierarchię, kontrastujące z pełną przemocy przeszłością postaci granej przez Michaela Madsena.
Jay nie musi stawać się wielkim antagonistą ani zakamuflowaną wersją horrorowych ról Haiga. Jego występ wpisuje się w codzienność lokalu. Krótki epizod nie zwalnia z pracy nad tonem: postać musi pasować do otoczenia i pomagać stworzyć wrażenie, że ten świat istnieje przed wizytą kamery i po niej.
Bo Svenson i dwa sposoby pamiętania o kinie
W Kill Bill: Vol. 2 Svenson gra wielebnego Harmony’ego. Postać należy do świata kaplicy i przygotowań do ceremonii. Sytuacja wprowadza społeczną normalność, którą film zestawia z narastającym zagrożeniem. Aktor współtworzy to wrażenie codzienności, nawet jeśli widz nie zna jego dorobku w filmach akcji.
Jego udział w Bękartach wojny przybiera inną formę. Pojawia się jako amerykański pułkownik w Orgullo de la nación, propagandowym filmie wplecionym w fabułę. Nie należy po prostu zaliczać go do gości na premierze w kinie Le Gamaar. Jego wizerunek należy do ekranu, na który patrzą bohaterowie, a więc do innego poziomu fikcji.
Powiązanie z filmem The Inglorious Bastards z 1978 roku jest szczególnie widoczne dla osób znających dzieło Castellariego, w którym Svenson grał jedną z głównych ról. Tarantino przywołuje twarz z tamtego filmu, wykorzystując zarazem tytuł nawiązujący do oryginału, ale nie tworzy nowej wersji jego fabuły. Występ aktora łączy filmy, które opowiadają różne historie.
To przesunięcie wprowadza filmową ironię: aktor kojarzony z wcześniejszym filmem wojennym pojawia się teraz w propagandowej fikcji. Jego rola nie podsumowuje całej relacji między tymi dziełami, ale nadaje jej konkretny kształt poprzez ciało i głos. Hołd przestaje być jedynie pisanym nawiązaniem i trafia do obsady.
Haig i Svenson pokazują zatem różne sposoby odnoszenia się do przeszłości. Jeden może ponownie wystąpić u boku dawnej koleżanki albo odnaleźć się w środowisku pracy; drugi może uświetnić ceremonię, a potem zagrać żołnierza w fikcyjnym filmie. Pamięć o kinie gatunkowym poszerza znaczenie tych występów, ale ich precyzja zależy od zachowania właściwych ról, miejsc i poziomów narracji.
Wróć do powracających aktorów Tarantino.
Zobacz wszystkie artykuły w Aktorzy powracający w filmach Tarantino i zmieniające się role
