Czwarty rozdział przesuwa historię w stronę alianckiej operacji infiltracyjnej. Przygotowania wydają się opierać na znajomości języków i kina oraz na kontaktach; spotkanie w tawernie pokazuje, jak krucha może być ta kombinacja.
Misja rozpoczyna się od sprawdzianu kompetencji kulturowych
Archie Hicox otrzymuje zadanie udziału w operacji wymierzonej w spotkanie nazistowskich przywódców, zaplanowane na premierę filmu Duma narodu. Jego przygotowanie obejmuje znajomość niemieckiego kina i umiejętności językowe. Wybór tej postaci pokazuje, że misji nie da się przeprowadzić wyłącznie za pomocą broni: aby dostać się do pewnych miejsc, infiltratorzy muszą wzbudzać zaufanie w kontaktach towarzyskich.
Spotkanie z generałem Fenechem i obecność Churchilla umieszczają ten projekt w ramach alianckiej struktury dowodzenia. Ton sceny pozwala przekazać informacje strategiczne bez przyjmowania konwencji wojskowego dokumentu. Nawiązania do kina i osobowości rozmówców sprawiają, że ekspozycja staje się rozmową o własnym rytmie. Plan wydaje się dobrze zorganizowany, ale jego realizacja będzie zależała od znacznie mniej przewidywalnych spotkań.
Brytyjskie przygotowania do Operacji Kino wyznaczają ogólne cele i rolę Hicoxa. Misja wymaga nawiązania kontaktu z Bridget von Hammersmark, niemiecką aktorką, która jest agentką. Jej dostęp do świata premiery zapewnia drogę wejścia, której sama siła militarna by nie stworzyła.
Kino jest tu zarówno dziedziną wiedzy, jak i instytucją społeczną. Znajomość filmów może pomóc w uwiarygodnieniu przybranej tożsamości, ale może też prowadzić do pytań, na które osoba źle przygotowana nie potrafiłaby odpowiedzieć. Film ukazuje kulturę jako element pracy infiltracyjnej, nie sugerując jednak, że encyklopedyczna wiedza gwarantuje sukces.
Miejsce spotkania, które przestaje być dyskretne
Do spotkania dochodzi w La Louisiane, tawernie mieszczącej się w piwnicy. Jej układ ogranicza możliwości wyjścia i sprawia, że schody stają się obowiązkowym przejściem. Taka przestrzeń przeczy wyobrażeniu o krótkim i wygodnym spotkaniu. Gdy wszyscy znajdą się w środku, każda komplikacja dotyka osób dzielących zamknięte pomieszczenie, z którego trudno wyjść bez zwracania na siebie uwagi.
Obecność niemieckich żołnierzy świętujących rodzinne wydarzenie zmienia założone warunki. Infiltratorzy nie mogą swobodnie rozmawiać ani wyjść bez odpowiedniego rozegrania sytuacji. Ten epizod pokazuje, jak plan rozsądny na papierze może stać się kruchy w zetknięciu ze zwykłym wykorzystaniem danego miejsca: tawernę zajmują inni ludzie, którzy również mają powody, by tam być.
Major Hellstrom dostrzega nieprawidłowości i bierze udział w rozmowie, która zmusza Hicoxa do podtrzymywania swojej tożsamości. Akcent, wiedza i gesty nabierają znaczenia, ponieważ wiarygodność nie zależy od jednego sprawdzianu. Jedno wyjaśnienie może rozwiać wątpliwość, a zarazem wzbudzić kolejną. Dialog staje się nieustanną próbą przynależności.
Gest, którym Hicox zamawia trzy drinki, dostarcza decydującej wskazówki, na którą zwraca uwagę film. Scena nie dowodzi, że wszyscy użytkownicy danego języka zawsze zachowują się w ten sam sposób. W ramach opowieści ten szczegół potwierdza podejrzenie, które oficer stopniowo nabierał. Sygnał działa, bo pojawia się po rozmowie, w której od początku panuje napięcie.
Pełna analiza sceny w tawernie z filmu Bękarty wojny może skupić się na tej sekwencji. W czwartym rozdziale jej rolą jest zburzenie początkowej konstrukcji operacji. Przemoc nie jest przeszkodą, którą wszyscy pokonują, by kontynuować działania bez zmian: eliminuje uczestników i zmusza ocalałych do przeorganizowania misji.
Porażka dostarcza informacji obu stronom
Ranna Bridget przeżywa i musi wyjaśnić Aldo, co się wydarzyło. W późniejszej rozmowie nie ma już zaufania, na którym opierały się początkowe plany. Grupa musi ustalić, czy kontakt nadal jest wiarygodny, co poszło nie tak i jak działać dalej. Rana staje się fizycznym dowodem spotkania, którego pozostali nie byli świadkami.
Utrata infiltratorów najlepiej znających niemiecki prowadzi do nowego przebrania: włoskiej świty. Rozwiązanie pozwala zachować cel, jakim jest wejście na premierę, ale zmienia dostępne możliwości. Komizm późniejszej prezentacji wynika po części z pogorszenia sytuacji planu. Osoby, które muszą udawać kogoś innego, nie są jednakowo przygotowane do podtrzymywania tej roli.
Tymczasem Landa bada tawernę i znajduje wskazówki łączące Bridget z tym wydarzeniem. W ten sposób film nadaje katastrofie drugi skutek: osłabia ona nie tylko aliancką grupę, lecz także poszerza wiedzę jej przeciwnika. Operacja zmierza ku premierze w warunkach zagrożenia, nad którymi jej uczestnicy nie mają pełnej kontroli.
Rozdział pełni funkcję łącznika między przygotowaniami a zbiegiem wydarzeń. Wcześniej każda linia fabularna może się wydawać zdolna do rozwijania zgodnie z własnym planem. Potem wieczór w kinie naznaczają improwizacja, podejrzenia i nieobecność niektórych osób. Ta przemiana wyjaśnia, dlaczego końcowa infiltracja łączy w sobie niezręczny humor i grozę.
Podział na rozdziały i prologi pozwala wyodrębnić ten proces rozpadu, nie zatrzymując głównej opowieści. Operacja Kino zaczyna się jako projekt instytucjonalny, a kończy jako próba przystosowania się do sytuacji. Film poświęca temu dystansowi sporo czasu, ponieważ późniejsze napięcie zależy od tego, byśmy wiedzieli, jak wiele utracono, zanim bohaterowie wejdą na salę.
Więcej informacji znajdziesz w przewodniku po filmie Bękarty wojny.
Zobacz wszystkie artykuły w Bękarty wojny: język, kino i zemsta w okupowanej Francji
