Smitty Bacall: nagroda, po którą Django waha się sięgnąć

Scena na farmie nie przedstawia pierwszego zabójstwa dokonanego przez Django. Pokazuje nową trudność: wystąpienie przeciwko nieznajomemu, którego życie rodzinne staje się widoczne akurat wtedy, gdy Django ma wykonać zlecenie.

Mężczyzna na farmie i ten sam człowiek na liście gończym

Django obserwuje Smitty’ego Bacalla w towarzystwie jego syna i waha się. Cel nie atakuje go ani nie powtarza okrucieństw, których sam Django doświadczył. Bacall uczestniczy w zwyczajnej, znajomej scenie, a ten obraz utrudnia wykonanie zadania. Konflikt moralny w tym fragmencie wynika z rozbieżności między tym, co widzi Django, a tym, co Schultz wie o tym człowieku.

Schultz prosi go, by przeczytał list gończy. Wynika z niego, że Bacall odpowiada za przestępstwa, a za jego głowę wyznaczono siedem tysięcy dolarów. Odczytanie treści zmienia sposób postrzegania celu: ojciec i poszukiwany przestępca to ten sam człowiek. Scena nie pozwala rozwiązać tej sprzeczności, uznając, że jedna z tych tożsamości automatycznie wymazuje drugą.

Syn ma znaczenie, bo uświadamia konsekwencje, które praca zwykle pozostawia poza kadrem. Śmierć zbiega będzie także stratą dla kogoś, kto nie brał udziału w wymienionych przestępstwach. Django zdaje sobie z tego sprawę, zanim strzeli. Jego wahanie nie oznacza, że zaprzecza oskarżeniom z listu gończego; wynika z ludzkiej więzi, której dokument nie musi uwzględniać, by spełniać swoją funkcję.

To nie pierwszy raz, kiedy Django Freeman zabija. Wcześniej rozprawił się już z braćmi Brittle. Różnica polega na tym, że tamci mężczyźni byli związani z jego własną, bolesną przeszłością. Bacall oddziela osobistą zemstę od wykonywanego zawodu. Protagonista musi zdecydować, czy potrafi zabić człowieka, którego winę poznaje z dokumentu i wyjaśnień swojego towarzysza.

Schultz zamienia wahanie w lekcję

Reakcja Schultza ma wymiar dydaktyczny, ale jest też surowa. Każe Django przypomnieć sobie, jaką działalność wspólnie uzgodnili. Ich praca nie polega wyłącznie na karaniu ludzi, których osobiście nienawidzą. Polega na odnajdywaniu poszukiwanych osób i zarabianiu pieniędzy na ich pojmaniu lub śmierci — zgodnie z zasadami przedstawionymi w filmie.

Głośne czytanie stanowi kolejny wymiar nauki. Django musi nie tylko rozpoznawać twarze i posługiwać się bronią. Powinien też umieć korzystać z pisanych informacji, nazwisk i kwot, którymi inni uzasadniają swoje działania. List gończy staje się narzędziem zawodowej samodzielności, choć kształtuje się ona w ramach działalności budzącej moralny dyskomfort.

Schultz próbuje przeciwstawić chwilowemu, emocjonalnemu wrażeniu historię wcześniejszych wyborów Bacalla. W gruncie rzeczy twierdzi, że Bacall mógł wieść inne życie, ale wybrał drogę przestępcy. Scena przypisuje ten argument mentorowi; nie wymaga od widza, by uznał go za pełne rozwiązanie problemu. Po wysłuchaniu wyjaśnienia obecność dziecka nadal jest czymś realnym.

Surowość Niemca rzuca też inne światło na jego rolę opiekuna. Może być hojny wobec Django, a jednocześnie prosić go o przekroczenie granicy, która wiele go kosztuje. Pomoc w odnalezieniu Broomhildy wiąże się z nauką obejmującą zarabianie pieniędzy dzięki zabijaniu. Ten fragment nie pozwala oddzielić serdecznej przyjaźni od zawodu, który ma ludzkie konsekwencje.

Fizyczny dystans dzielący Django od farmy podkreśla problem. Obserwuje z zewnątrz bliską relację i musi w nią ingerować, choć nie należy do codziennego świata tej rodziny. Montaż sprawia, że to, co przestrzenna odległość mogłaby uczynić abstrakcyjnym, staje się bliskie moralnie: zawodowy cel to nadal człowiek, którego ktoś nazywa ojcem.

Zachowany dokument przyda się jeszcze do czegoś innego

W ramach zimowego szkolenia Django, Bacall stanowi szczególny sprawdzian. Nie mierzy wyłącznie sprawności fizycznej Django. Pokazuje, czy potrafi podjąć i utrzymać decyzję, gdy widok celu wywołuje reakcję inną niż ta, której wymaga zlecenie. Przemiana protagonisty obejmuje to napięcie, zamiast przedstawiać skuteczność jako cechę, która pojawia się nagle.

Nagroda w wysokości siedmiu tysięcy dolarów dotyczy Smitty’ego Bacalla; list gończy podaje też kwoty za członków jego bandy. Rozróżnienie tych sum pozwala uniknąć pomylenia indywidualnej nagrody z łączną kwotą, o której Django wspomni później. Pieniądze nie są jedynie ozdobnikiem rozmowy: pomagają zrozumieć, jaką wartość Schultz przypisuje tej pracy i jaką pokusę dokument może stanowić dla innych.

List gończy zostaje zachowany jako pamiątka pierwszej nagrody zdobytej na własną rękę, a nie jako dowód, że Bacall był pierwszą ofiarą Django. To rozróżnienie wyjaśnia język inicjacji, nie przecząc wcześniejszym wydarzeniom. Pamięć o pracy zawodowej kształtuje się wokół przedmiotu, który łączy nazwisko, cenę i osobiste doświadczenie.

Nagrody za głowy poszukiwanych powrócą, gdy Django będzie musiał przekonać strażników LeQuint Dickeya. Ten sam dokument, który tutaj służy za uzasadnienie zabójstwa, pomoże mu później podstępem uciec. Zmiana jego funkcji potwierdza, że protagonista się uczy: nie tylko odczytuje autorytet dokumentu, lecz także potrafi snuć wokół niego odpowiednią historię. Scena na farmie pozostawia więc materialną pamiątkę, która przetrwa zarówno chwilę strzału, jak i samego Schultza.

Wróć do przewodnika po filmie „Django”.

Zobacz wszystkie artykuły w Django bez łańcuchów: ratunek, bohaterowie i western południowy