Płaszcze, skóry i koce: zima zaprojektowana przez Courtney Hoffman

Płaszcze z „Nienawistnej ósemki” chronią przed zimą i wyróżniają bohaterów. Courtney Hoffman tworzy sylwetki, które zachowują wyrazistość nawet wtedy, gdy wszyscy zostają zamknięci w jednym pomieszczeniu.

Płaszcz Ruth zajmuje przestrzeń, zanim on się odezwie

Obszerny płaszcz z bawolej skóry należący do Johna Rutha to jeden z udokumentowanych elementów kostiumów z „Nienawistnej ósemki”. Courtney Hoffman wyjaśniła, że projekt oparto na historycznym egzemplarzu przechowywanym w Autry Museum. To konkretne odniesienie pozwala mówić o badaniach nad materiałami, nie zakładając, że wszystkie płaszcze w filmie wykonano z tej samej skóry lub uszyto według jednego historycznego kroju.

Na ekranie obszerny płaszcz wzmacnia prezencję Kurta Russella. Ruth przybywa otulony ciężką warstwą, która przyciąga uwagę i współgra z jego sposobem narzucania innym swoich warunków. Płaszcz nie zastępuje gry aktorskiej, ale nadaje mu rozpoznawalną sylwetkę. Zanim widz usłyszy jego zasady dotyczące wsiadania do dyliżansu, może dostrzec mężczyznę, który zajmuje przestrzeń i nią zarządza.

Strój wprowadza też przydatną sprzeczność. Zdolność do ochrony przed zimnem wydaje się oznaką siły, ale ciężar i rozmiar płaszcza nie czynią bohatera niezniszczalnym. W sklepie z pasmanterią relacje zależą od informacji, których płaszcz nie może dostarczyć. Zewnętrzna objętość zachowuje wizualny autorytet, podczas gdy poczucie bezpieczeństwa Rutha zaczyna się chwiać.

Historia materiałów i pamięć o innych westernach

Hoffman podkreślała znaczenie twórczości Carla Simiego i włoskich westernów jako inspiracji, obok badań historycznych. Wspominała też o obejrzeniu „Wielkiej ciszy”, filmu szczególnie istotnego ze względu na ośnieżoną scenerię. Kostiumy najlepiej rozumieć jako połączenie dokumentacji z pamięcią kina, a nie dosłowne odtworzenie ubioru z jednego konkretnego roku.

To połączenie pozwala każdemu bohaterowi zachować własną tożsamość w ramach wspólnej gamy ciężkich ubrań. Warstwy, kołnierze i kapelusze odpowiadają warunkom klimatycznym, ale nie zacierają różnic klasowych, zawodowych ani aspiracji społecznych. Elegancja Mobraya wywołuje inne wrażenie niż masywna sylwetka Rutha czy wojskowy wygląd Warrena. To, że wszystkim jest zimno, nie oznacza, że postrzegają swoje ciała w ten sam sposób.

Koce i nakładane na siebie ubrania uwidaczniają wysiłek wkładany w zachowanie ciepła. W przeciwieństwie do kostiumów, które znikają, gdy spełnią funkcję dekoracyjną, tutaj ubrania nadal uczestniczą w akcji: trzeba je nosić i układać, a także wpływają na odległość między ludźmi. W pomieszczeniu pełnym osób i mebli płaszcz może potęgować wrażenie, że każdy z obecnych przynosi ze sobą cząstkę świata zewnętrznego.

Nie należy uznawać każdej ciemnej powierzchni za skórę ani każdej skóry za bawolą. Dokładne określenie włókien, sposobów obróbki i elementów garderoby wymaga dokumentacji kostiumograficznej. Postarzany wygląd pozwala analizować wizualny efekt użytkowania i zużycia, ale sam w sobie nie dowodzi, jak go uzyskano. To rozróżnienie zapobiega tworzeniu z interpretacji faktur zmyślonego spisu materiałów.

Ubrania zachowują ślady przemocy czasu

Film pokazuje, jak ubrania stopniowo się zmieniają. Zanim sytuacja w pomieszczeniu się pogorszy, zimno i podróż zdążyły już zostawić ślady; później przemoc przynosi nowe plamy i uszkodzenia. Ubrania zachowują ślady tego, co się wydarzyło, i utrudniają powrót do pozorów zwyczajnego spotkania. Bohaterowie mogą próbować uzgodnić inną wersję wydarzeń, ale na ich ubraniach wciąż widać konsekwencje.

Ma to szczególne znaczenie w filmie, w którym tożsamość przedstawia się za pomocą słów. Kilka osób podaje swoje imię i nazwisko, zawód oraz cel podróży. Ich stroje pomagają uwiarygodnić te historie, ale nie gwarantują, że są prawdziwe. Ubranie jest częścią społecznej gry bohatera. To, że strój wydaje się odpowiedni dla kata lub szanowanego podróżnego, nie dowodzi, że jego właściciel rzeczywiście nim jest.

Zamknięta przestrzeń sprzyja też dłuższej obserwacji. Ubrania nie pojawiają się na chwilę podczas krótkiego pościgu, by zaraz zniknąć, lecz pozostają przed oczami widza w różnych pozycjach i z różnych odległości. Kołnierz, rękaw czy zarys kapelusza pomagają rozpoznać postacie, gdy uwaga wędruje po pomieszczeniu. Projekt kostiumów ułatwia odbiór całości, nie ujednolicając bohaterów.

Ochrona przed zimnem i wizualna groźba mogą się łączyć, ale nie są tym samym. Płaszcz Rutha ogrzewa go w świecie przedstawionym, a zarazem buduje jego obecność przed kamerą. Pomieszanie tych poziomów prowadziłoby do uznania każdej formy za podyktowaną wyłącznie praktycznością lub, przeciwnie, za symbol, który nie musi nikomu służyć. Projekt działa, ponieważ łączy oba te wymiary.

Wkład Hoffman widać w stałym związku między ciałem, klimatem i charakterem. Historyczne odniesienia nadają ubraniom wiarygodność, filmowe pozwalają im nawiązać dialog z gatunkiem, a akcja zmienia je w używane i zniszczone przedmioty. Zimę widać w ubraniach, ale także w wysiłku, jaki bohaterowie wkładają w zachowanie swojej pozycji wobec innych pod kolejnymi warstwami odzieży.

Wróć do przewodnika po „Nienawistnej ósemce”.

Zobacz wszystkie artykuły w Nienawistna ósemka: intryga i nieufność pod śniegiem