Listy Sight and Sound pozwalają porównać preferencje wyrażone w odstępie dziesięciu lat. Tarantino uwzględnił dwanaście tytułów, a jego wyborów nie należy mylić z łącznym rankingiem magazynu.
Dwa osobiste wybory w ramach większego plebiscytu
Sight and Sound regularnie zbiera głosy krytyków i filmowców, aby opracowywać plebiscyty na najlepsze filmy. Indywidualne odpowiedzi i zagregowane wyniki to odrębne dokumenty. To, że dany film znalazł się w wyborze Tarantino, nie oznacza, że zajmuje tę samą pozycję w wynikach wszystkich reżyserów, a zwycięstwo innego filmu w plebiscycie nie czyni go osobistym faworytem Tarantino.
Historyczne wybory przypisywane Tarantino z lat 2002 i 2012 zawierają po dwanaście tytułów. Przyjęta nazwa „top dziesięć” nie powinna zmuszać do usunięcia dwóch pozycji, by dopasować dokument do wygodniejszego formatu. Nie należy też uzupełniać listy filmami z innego wywiadu, skoro konkretny wybór pozwala już ustalić, na co oddał głos.
W 2002 roku znalazły się na niej: Dobry, zły i brzydki, Rio Bravo, Taksówkarz, Dziewczyna Piętaszek, Rolling Thunder, Wszyscy się śmiali, Wielka ucieczka, Carrie, Coffy, Uczniowska balanga, Pięć palców śmierci i Hi Diddle Diddle. To połączenie westernu, komedii, kina kryminalnego i filmów o sztukach walki, a także dzieł o bardzo różnym zasięgu i prestiżu.
W 2012 roku znalazły się na niej: Dobry, zły i brzydki, Czas apokalipsy, The Bad News Bears, Carrie, Uczniowska balanga, Wielka ucieczka, Dziewczyna Piętaszek, Szczęki, Pretty Maids All in a Row, Rolling Thunder, Sorcerer i Taksówkarz. Wybór zachowuje kilka trzonów poprzedniej listy i dodaje inne tytuły, nie stając się przez to odwołaniem wszystkiego, co wcześniej pominięto.
Powtarzające się tytuły pozwalają dostrzec ciągłość
Dobry, zły i brzydki zajmuje ważne miejsce w publicznie znanych filmowych upodobaniach Tarantino i pojawia się w obu wyborach. Film Sergia Leone łączy epicką skalę, postacie definiowane przez działania oraz niezwykłą dbałość o czas oczekiwania. Finałowy pojedynek pokazuje, jak spojrzenie, dystans i muzyka mogą organizować scenę, zanim rozstrzygnie ją decydujący gest.
Dziewczyna Piętaszek oferuje zupełnie inne doświadczenie, oparte na szybkim tempie wymiany zdań i relacjach negocjowanych za pomocą słów. Jej obecność obok filmu Leone nie pozwala sprowadzić tych list do wyłącznej fascynacji przemocą. Energia słowna i konstruowanie grup również należą do cech wybranych filmów, choć każdy z nich wykorzystuje do tego inne środki.
Uczniowska balanga i Wielka ucieczka pozwalają zastanowić się nad współistnieniem licznej obsady. Pierwszy film śledzi spotkania i wędrówki młodych ludzi, drugi zaś przedstawia zbiorowe przedsięwzięcie w zamkniętej przestrzeni. Porównanie ich nie oznacza, że ich historie są równoważne. Pomaga dostrzec, jak interesujące może być obserwowanie odmiennych postaci dzielących wspólną przestrzeń oraz tego, jak film rozdziela między nie naszą uwagę.
Carrie, Taksówkarz i Rolling Thunder ukazują różne formy wyobcowania i przemocy, których również nie należy łączyć tak, jakby oferowały to samo moralne wyjaśnienie. Każdy z tych filmów buduje własny punkt widzenia, otoczenie i przebieg wydarzeń. Lista dokumentuje podziw; analiza tego, co robią te filmy, wymaga zachowania ich odrębności, zamiast sprowadzania ich do ilustracji jednej, niezmiennej osobowości głosującego.
Zmiany nie oznaczają listy filmów odrzuconych
Rio Bravo i Coffy pojawiły się w 2002 roku, ale nie ma ich w wyborze z 2012 roku. Ta nieobecność nie dowodzi, że Tarantino przestał je cenić. Plebiscyt wymaga wyboru spośród ograniczonej liczby tytułów, a odpowiedź może się zmienić pod wpływem ponownego obejrzenia filmu, skojarzeń lub aktualnych priorytetów. Aby stwierdzić, że później je odrzucił, potrzebna byłaby wypowiedź, która jasno by to potwierdzała.
Nowe tytuły z 2012 roku poszerzają też zakres wyboru. Sorcerer przedstawia napięcie związane z przewozem niebezpiecznego ładunku; Czas apokalipsy ukazuje wojenną podróż w zupełnie innej skali i formie. The Bad News Bears wykorzystuje drużynę sportową i komedię, by ukazać relacje między dorosłymi a dziećmi. Zestawienie nie proponuje jednej recepty na doskonałość. Uczniowska balanga, na przykład, podkreśla wartość przemieszczania się między spotkaniami, podczas gdy Sorcerer skupia znaczną część napięcia na fizycznym zadaniu. Filmy mają zupełnie różne tempo, dostosowane do odmiennych potrzeb narracyjnych.
Listy z 2012 roku nie należy opisywać jako głosowania z 2022 roku tylko dlatego, że pojawia się na zaktualizowanej stronie lub w niedawno opublikowanym zestawieniu. Daty są częścią znaczenia dokumentu. Pozwalają ustalić, który etap kariery reżysera obserwujemy, i uniknąć mieszania preferencji z różnych dekad w rzekomy ostateczny i zawsze aktualny ranking.
Aby wykorzystać te głosy jako przewodnik po filmach, warto zachować zarówno sam wybór, jak i jego kontekst. Możemy porównać powracające tytuły, odkryć mniej znane filmy i przyjrzeć się zmianom między obiema odpowiedziami. Plebiscyt przedstawia obraz wyrażonych preferencji, a nie nakaz, by je powielać. Jego wartość polega na tym, że otwiera rozmowę o filmach i pokazuje, że nawet bardzo rozpoznawalny gust obejmuje komedię, przygodę, horror i różne sposoby ukazywania relacji z postaciami.
Wróć do filmów polecanych przez Tarantino.
Zobacz wszystkie artykuły w Filmy polecane przez Tarantino: źródła i wybory
