Broń jako znaki gatunkowe u Tarantino

Broń może sygnalizować przynależność do gatunku, wyrażać relację władzy lub zawierać w sobie obietnicę. Tarantino wykorzystuje te skojarzenia, nie czyniąc z każdego przedmiotu jedynego wyznacznika osobowości jego posiadacza.

Przedmiot niesie ze sobą filmową pamięć

Miecz, współczesny pistolet i rewolwer z westernu budzą różne oczekiwania, jeszcze zanim zostaną użyte. Widz kojarzy je z tradycjami walki, postaciami i sposobami przedstawiania zagrożenia. Tarantino może wzmacniać te skojarzenia albo umieszczać przedmiot w nieoczekiwanym otoczeniu — tak jak wtedy, gdy miecz pojawia się w historii kryminalnej rozgrywającej się w Los Angeles.

Ustalenie konkretnego modelu to osobna kwestia. Katalog rekwizytów może udokumentować egzemplarz wykorzystany podczas produkcji, ale na gotowym obrazie da się rozpoznać jedynie jego ogólny kształt. Nie należy uznawać wizualnego podobieństwa za ostateczną identyfikację ani zakładać, że wszystkie rekwizyty działały w ten sam sposób.

Na przykład Propstore udokumentował rekwizyt efektowy związany z pistoletem Vincenta Vegi oraz rewolwer Honey Bunny z filmu Pulp Fiction. Te zapisy pokazują, że podczas zdjęć można wykorzystywać rekwizyty o określonych funkcjach. Nazwa handlowa lub techniczna nie zastępuje analizy roli przedmiotu w scenie.

Ikonografia zajmuje się właśnie tą rolą. Pyta, co przedmiot obiecuje, jak zostaje wprowadzony i jaką relację tworzy z innymi elementami kadru. Broń może pozostawać nieruchoma, a mimo to porządkować rozmowę, bo jej obecność wpływa na to, co każda osoba uważa, że może powiedzieć lub zrobić. Zagrożenie istnieje także przed jakimkolwiek widocznym działaniem.

Miecz Hanzo ma własną historię

Kill Bill poświęca czas wykonaniu miecza dla Beatrix oraz decyzji Hattoriego Hanzo, by ponownie stworzyć broń. Dzięki temu przygotowaniu przedmiot staje się czymś więcej niż wymiennym narzędziem. Jego wartość wynika z pracy i odpowiedzialności przypisanej osobie, która go wręcza, a także z niezwykłych właściwości, jakie nadaje mu fikcja.

Relacja między twórcą a obdarowaną wprowadza obietnicę. Beatrix otrzymuje przedmiot związany z oceną jej misji i Billa. Gdy zabiera go w inne miejsca, niesie ze sobą tę historię. Widz może rozpoznać w nim znak sojuszu i długu, nie znając szczegółów technicznych dotyczących metalurgii czy walki.

Miecz współtworzy także wizualną tożsamość protagonistki. Jego długość, pochwa i sposób, w jaki zajmuje kadr, wyróżniają ją we współczesnym otoczeniu. Kontrast z pojazdami i lotniskami uwidacznia gatunkowe pomieszanie. Przedmiot nie należy do jednej historycznej rekonstrukcji, lecz do świata, w którym współistnieją różne tradycje filmowe.

W Pulp Fiction wybór miecza przez Butcha wywołuje inny efekt. Bohater nie ma za sobą mitologii nauki porównywalnej z historią Beatrix. Decyzja zapada w nagłej sytuacji i zmienia ton jego powrotu. Ten sam rodzaj przedmiotu może przywoływać pamięć gatunku, nie pełniąc tej samej funkcji narracyjnej.

Pistolety i broń z westernu: autorytet, błąd i kruchość

Pistolety Julesa i Vincenta są częścią wizerunku zawodowców, budowanego za pomocą garniturów, skoordynowanych ruchów i zawodowego języka. Ich wygląd może sugerować kontrolę, ale film pokazuje, że noszenie broni nie gwarantuje ani rozwagi, ani panowania nad sytuacją. Błędy i codzienne okoliczności wciąż mają wpływ na tych, którzy wydają się gotowi użyć przemocy.

Napad Honey Bunny i Pumpkina wykorzystuje przedmioty, by zmienić restaurację w przestrzeń zagrożenia. Para próbuje narzucić nowy układ sił, ale nie zna obecności ani decyzji pozostałych klientów. Broń ujawnia ich zamiary, lecz nie dostarcza im wystarczających informacji, by kontrolować wszystko, co się wydarzy.

W Django broń uczestniczy w procesie nauki i realizacji fantazji o byciu protagonistą westernu. Umiejętności Django zmieniają jego pozycję wobec ludzi, którzy traktowali go jak własność. Ta przemiana ma znaczenie ze względu na historię bohatera i system, z którym się mierzy, a nie dlatego, że sam model rewolweru zawiera w sobie etykę wyzwolenia.

Nienawistna ósemka wykorzystuje przekazywanie i odbieranie broni oraz podejrzliwość wokół niej jako element wymuszonego współżycia. Postacie próbują ograniczyć ryzyko, nie mogąc wyeliminować niepewności co do cudzej tożsamości. Widoczny przedmiot można kontrolować, podczas gdy zamiary pozostają ukryte. Scena oddziela materialne zarządzanie zagrożeniem od rzeczywistej wiedzy o osobie, która je stwarza.

Ukryta lub nieoczekiwana broń może nagle odwrócić układ sił, ale jej analiza filmowa nie wymaga opisywania sposobu wykonania ani użycia. Wystarczy przyjrzeć się temu, jak opowieść buduje oczekiwanie i jak pojawienie się przedmiotu je zmienia. Zaskoczenie ma znaczenie, ponieważ wpływa na relację już ustanowioną między postaciami.

Ikonografia Tarantino łączy zatem pamięć gatunkową z konkretnymi konsekwencjami. Miecz może symbolizować obietnicę, pistolet — zawodowy autorytet, który zawodzi, a broń z westernu — nową zdolność lub podejrzenie. Żaden przedmiot nie określa całkowicie swojego posiadacza. Nabiera znaczenia, gdy film pokazuje, co dana osoba postanawia zrobić z władzą, którą, jak sądzi, otrzymuje wraz z nim.

Czytaj dalej: gatunki i filmowe hołdy Tarantino.

Zobacz wszystkie artykuły w Przemoc i hołdy w filmach Tarantino: jak przekształca gatunki