Rolling Thunder Pictures: dystrybucja kina, którym Tarantino chciał się dzielić

Rolling Thunder przekuło filmową pasję Tarantino w przedsięwzięcie dystrybucyjne. Jego katalog był czymś więcej niż muzeum filmów klasy B.

Wytwórnia w ramach Miramax

Rolling Thunder Pictures było wytwórnią dystrybucyjną związaną z Miramax, którą w 1995 roku powołali do życia Quentin Tarantino i Jerry Martinez. Nazywanie jej po prostu wytwórnią reżysera byłoby mylące: jej szczególną rolą było prezentowanie i rozpowszechnianie filmów innych twórców. Nie powstała też wyłącznie po to, by zachowywać dawne dzieła. Przywracanie do obiegu kina eksploatacji szło w parze z zainteresowaniem współczesnymi filmami pełnometrażowymi, które musiały znaleźć widzów w Stanach Zjednoczonych. To połączenie lepiej oddaje charakter wytwórni niż definicja oparta wyłącznie na nostalgii.

Nazwa nawiązywała do filmu zemsty „Rolling Thunder” z 1977 roku. Był to wyraz określonych upodobań: dzieło gatunkowe mogło stać się symbolem firmy, nie czekając na uznanie instytucji kultury. Reżyser użyczał mniej znanym tytułom swojego nazwiska i zainteresowania, jakie wzbudzały jego filmy. Wartość tego przedsięwzięcia polegała na stworzeniu konkretnej okazji, by je obejrzeć, a nie tylko wspomnieć o nich w wywiadzie.

W rozmowie z „L.A. Weekly” Tarantino opowiadał o frustracji, jaką budziły w nim filmy festiwalowe niespełniające kryteriów zakupowych Miramax. Przedstawił pomysł niewielkiej wytwórni z ograniczoną liczbą premier i wskazał „Chungking Express” oraz „Sonatine” jako przykłady współczesnego kina, które chciał wesprzeć. Opisał też „Switchblade Sisters” jako film, który wyznaczył kierunek działań na rzecz przywracania kina eksploatacji. To cele pokrewne, ale różne: odkryć nowy film i ponownie włączyć dawny do publicznej dyskusji.

Przynależność do większej firmy ma znaczenie. Rolling Thunder nie było klubem filmowym, który mógł wyświetlić dowolną dostępną kopię podczas jednorazowego seansu. Dystrybucja wymagała nabycia praw, przygotowania materiałów i zadbania o komercyjny zasięg filmu. Nazwisko słynnego twórcy mogło otworzyć drzwi, ale samo w sobie nie gwarantowało licznej widowni. Historia wytwórni należy zarówno do dziejów przemysłowego obiegu filmów, jak i kształtowania osobistego kanonu.

„Switchblade Sisters” i „The Mighty Peking Man”

„Switchblade Sisters” Jacka Hilla pokazuje, co mogło zainteresować Tarantino w ramach przywracania filmów do obiegu. Kobiecy gang pozwala połączyć walkę o przywództwo, melodramat, przemoc i humor, nie oglądając się na to, czy te konwencje do siebie pasują. Traktowanie filmu wyłącznie jako ekscentrycznego obiektu zubaża odbiór: sojusze i zdrady budzą emocjonalne zaangażowanie, które może przetrwać nawet świadomość przesady. Entuzjazm osoby polecającej film miał pomóc nowej widowni pokonać początkowy dystans i spojrzeć na niego jak na opowieść.

„The Mighty Peking Man” to zupełnie inny punkt wyjścia. Widowisko z gigantycznymi potworami opiera się na aktorach, scenografii i widocznych efektach specjalnych, charakterystycznych dla konkretnej tradycji filmowej. Widz przyzwyczajony do innych konwencji może uznać te środki za naiwne; dla kogoś innego ich urok polega właśnie na tym, by obserwować, jak budują niewyobrażalną skalę. Ponowne wprowadzenie takiego filmu do kin pozwala dyskutować o tym, co zasługuje na wielki ekran, zamiast automatycznie sprowadzać jego obrazy do domowej ciekawostki.

Oba filmy podważają utożsamianie prestiżu kulturowego z przyjemnością oglądania, choć nie są zamienne. Jeden przedstawia ludzkie konflikty w brutalnej społeczności, drugi stawia na rozmach fantastycznego widowiska. Wspólna marka nie zaciera tych różnic. Wytwórnia sugerowała, że filmy może łączyć intensywność przeżycia i entuzjazm osoby, która je poleca, bez potrzeby wymyślania dla nich wspólnego gatunku.

Szczególnie wymowny jest kontrast z „Chungking Express”. Film Wong Kar-waia wprowadza inne tempo, miejskie przestrzenie i formy intymności. Jego obecność pokazuje, że Rolling Thunder nie było wyłącznie kolekcją potworów, bijatyk i filmów zemsty z lat siedemdziesiątych. Osobisty wybór może łączyć dzieła odległe pod względem daty, narodowości czy tonu. Spójność wynika wtedy ze spojrzenia, które zachęca do odkrywania, a nie ze sztywnej klasyfikacji handlowej.

Prezentowanie to nie to samo co restauracja

Warto odróżnić dystrybucję od restauracji i konserwacji. Nowa premiera może zwiększyć widoczność filmu i zachęcić do jego zachowania, ale nie oznacza to automatycznie, że każda taka premiera jest restauracją. Aby mówić o technicznym odnowieniu, trzeba znać użyte materiały i zakres wykonanych prac. Kulturowe znaczenie wytwórni nie wymaga przypisywania jej prac laboratoryjnych, które nie zostały udokumentowane w przypadku konkretnego wydania.

Jest też różnica między polecaniem dzieła a przypisywaniem sobie jego autorstwa. „Switchblade Sisters” pozostaje filmem Jacka Hilla, a nazwisko Tarantino w materiałach promocyjnych nie zmienia tego, kto go wyreżyserował. Prezentacja może ułatwić spotkanie widzów z filmem, ale niesie też ryzyko, że bardziej zapamiętają patrona niż twórcę. Uważne spojrzenie na katalog przywraca każdemu filmowi nazwisko jego autora i pozwala zrozumieć markę jako pośrednika.

Pierwotna działalność Rolling Thunder trwała krótko i przypadała na drugą połowę lat dziewięćdziesiątych. Nie trzeba zamieniać jej historii w legendę nieprzerwanego sukcesu, by dostrzec jej znaczenie. Dała reżyserowi o ogromnej rozpoznawalności możliwość działania także jako selekcjoner dla komercyjnej widowni. Była konkretnym przykładem filmowej pasji: wykorzystania prestiżu zdobytego dzięki własnym filmom, by zwiększyć szanse dystrybucji dzieł innych twórców.

Dziedzictwo wytwórni najlepiej widać w związku między upodobaniami a dostępem. Łatwo powiedzieć, że film zasługuje na uwagę; zadbanie o to, by znów był dostępny do wyświetlania, wymaga czegoś więcej. Rolling Thunder próbowało to robić, tworząc różnorodny katalog. By go zrozumieć, warto pytać nie o to, na ile każdy tytuł przypominał kino Tarantino, lecz jakie możliwości spotkania z filmem otwierała jego prezentacja dla nowych widzów.

Czytaj dalej: gatunki filmowe i hołdy Tarantino dla kina.

Zobacz wszystkie artykuły w Przemoc i hołdy w filmach Tarantino: jak przekształca gatunki