Leonardo DiCaprio zajmuje zupełnie różne pozycje w swoich dwóch filmach z Tarantino. Calvin Candie chce, by wszyscy uznawali jego dominację; Rick Dalton obawia się, że inni przestali dostrzegać jego talent. Wraz z tymi postaciami zmienia się znaczenie każdego popisu.
Dwie role, które na nowo kształtują wizerunek gwiazdy
W filmie Django DiCaprio wciela się w Calvina Candiego, właściciela Candylandu. Film obsadza niezwykle rozpoznawalną gwiazdę w roli wymagającej połączenia okrucieństwa i próżności. Urok aktora nie stanowi moralnej gwarancji. Może wręcz potęgować dyskomfort, ukazując, jak pozory towarzyskości współistnieją z systemem przemocy.
W filmie Pewnego razu... w Hollywood aktor gra Ricka Daltona, fikcyjną postać telewizyjną, która obawia się utraty swojej pozycji zawodowej. Znajomość DiCaprio wywołuje tu inny efekt: ugruntowana gwiazda wciela się w kogoś, kto wątpi we własną wartość. Widz musi dostrzec kruchość Ricka, a jednocześnie uwierzyć, że kiedyś potrafił grać główną rolę w serialu.
Różnica między tymi rolami pozwala mówić o współpracy wykraczającej poza upodobanie do intensywnego aktorstwa. Candie i Rick potrafią podnosić głos, domagać się uwagi lub czuć się urażeni, ale za tymi gestami stoją odmienne pozycje. Jeden ma nad innymi realną władzę; drugi próbuje odbudować zawodową pewność siebie, którą uważa za zagrożoną.
Filmy nie przyznają im też takiego samego miejsca w narracji. Candie jest istotną przeszkodą na drodze Django i Schultza. Rick jest jedną z głównych postaci opowieści, która śledzi jego dzień, codzienne nawyki i zmiany nastroju. W jednym przypadku DiCaprio musi skupić uwagę widza na konkretnej postaci, a w drugim pozwolić, by wrażenie narastało dzięki codziennym sytuacjom.
Calvin Candie: społeczna gra właściciela
Rola DiCaprio jako Calvin Candie opiera się na sprzeczności między ostentacyjnym wyrafinowaniem a brutalnością. Bohater chce uchodzić za człowieka wyrafinowanego, ale jego pozycja zależy od traktowania innych ludzi jak własności. Kreacja nie musi rozstrzygać tej sprzeczności, bo jest ona częścią tego, jak Candie postrzega samego siebie.
Gościnność może stać się narzędziem dominacji. Zapraszanie, rozmowa czy przedstawienie jakiejś zasady pozwalają bohaterowi ustalać warunki spotkania. DiCaprio wykorzystuje zmiany tonu, by pozorna serdeczność mogła przerodzić się w presję. Groźba pojawia się nie tylko wtedy, gdy ktoś sięga po broń: od początku tkwi w zdolności decydowania o tym, co inni muszą zaakceptować.
Relacja ze Stephenem wyznacza granicę tej władzy. Candie może znajdować się w centrum uwagi, a mimo to potrzebować kogoś, kto zinterpretuje informacje, których sam nie pojął. DiCaprio musi pokazać tę zależność, nie czyniąc zarazem władzy bohatera niewiarygodną. Właściciel nie traci swojej pozycji społecznej tylko dlatego, że widz dostrzega jego próżność czy błędy.
Efekt wymaga odróżnienia intensywności od braku aktorskiej kontroli. Candie może dać się ponieść emocjom, ale aktor musi przemyśleć, kiedy i wobec kogo do tego dochodzi. Zmiana nabiera siły dzięki temu, że poprzedza ją spokojna rozmowa. Utrzymywanie przez cały czas tej samej głośności pozbawiłoby aktora możliwości ujawnienia czegoś nowego o potrzebie narzucania swojej woli.
Rick Dalton: grać kogoś, kto stara się dobrze grać
W przypadku Ricka DaltonaDiCaprio musi zbudować kilka warstw aktorstwa. Jest Rick w codziennym życiu, Rick przygotowujący się do pracy i Rick w fikcyjnym serialu telewizyjnym. Różnice między tymi warstwami pozwalają widzom ocenić, kiedy bohater czuje się pewnie, a kiedy stara się odzyskać kontrolę. Nie wszystkie oznaki jego niepewności powinny być widoczne w ten sam sposób przed kamerą serialu.
Dzień zdjęciowy na planie serialu Lancer konkretyzuje ten problem. Dla Ricka zapomnienie kwestii nie jest odosobnioną wpadką: grozi potwierdzeniem jego własnego obrazu porażki. DiCaprio łączy frustrację, wstyd i determinację, by się poprawić. Scena przypomina doświadczenie zawodowe, choć rozgrywa się w branży, która zamienia wyniki pracy w szczególnie widoczne publiczne widowisko.
W nagranej rozmowie z Tarantino dla Vanity Fair DiCaprio opowiadał o rozwoju postaci Ricka i o jej przeszłości, która stanowiła fundament tej roli. Takie przygotowanie pomaga osadzić jego reakcje w wyobrażonym życiu bohatera. Widz nie musi znać całej tej przeszłości, by dostrzec, że niepewność ma swoją historię i nie pojawia się wyłącznie wtedy, gdy scenariusz potrzebuje wzruszającego momentu.
Relacja z Cliffem pozwala na kolejną zmianę tonu. Wobec kogoś, kto zna jego codzienne zwyczaje, Rick może być zależny, czuły, władczy lub wdzięczny. DiCaprio nie zachowuje się tak samo jak wobec producenta czy koleżanki z planu. Zmiana rozmówcy pokazuje, że zawodowy aktor odgrywa role społeczne również poza planem filmowym.
Pochwała, którą otrzymuje podczas pracy, ma znaczenie, bo przychodzi po konkretnej walce z własnymi ograniczeniami. Film nie przemienia go nagle w człowieka wolnego od strachu. Daje mu chwilowe potwierdzenie, że wciąż potrafi dobrze wykonywać swój zawód. DiCaprio oddaje te emocje, nie wymagając od bohatera, by rozumiał całą przyszłość, jaka go czeka.
Candie każe przyglądać się temu, jak manifestuje się niesprawiedliwa władza; Rick pozwala obserwować odbudowę zawodowej samooceny. Współpraca z Tarantino wykorzystuje rozpoznawalność DiCaprio, by otworzyć oba te tematy. Ich kreacje różnią się nie tylko kostiumami czy historycznym kontekstem, ale też tym, co każdy z mężczyzn chce uzyskać w oczach innych.
Wróć do aktorów, którzy regularnie współpracują z Tarantino.
Zobacz wszystkie artykuły w Aktorzy powracający w filmach Tarantino i zmieniające się role
