Ray Nicolette, grany przez Michaela Keatona w Jackie Brown (1997), jest agentem ATF. Prowadzi śledztwo w sprawie handlu bronią Ordella Robbiego, a zatrzymanie Jackie daje mu sposób, by się do niego zbliżyć. Ray potrzebuje jej współpracy; Jackie chce wydostać się z sytuacji, w której zarówno policja, jak i Ordell mogą zrujnować jej życie. Ta rozbieżność interesów towarzyszy ich spotkaniom, choć przez większą część filmu wydaje się, że dążą do tego samego celu.
Keaton gra agenta, który zachowuje swobodę, szybko odpowiada i emanuje pewnością siebie, co czasem bywa komiczne. Ray zwykle mówi tak, jakby już wiedział, jaki będzie następny krok. Ten entuzjazm pomaga w śledztwie, ale sprawia też, że zbyt szybko przyjmuje rolę, jaką Jackie przed nim odgrywa. Charakter Raya widać w tym, jak przeplata naciski z poufałością oraz w różnicy między tym, co, jak sądzi, udaje mu się osiągnąć, a tym, co bohaterka planuje na własną rękę.
Pojawienie się Raya przerywa codzienną rutynę Jackie. Może ją aresztować, przesłuchać i wpłynąć na to, co wydarzy się później; ona musi odpowiadać, nie wiedząc, ile agenci już wiedzą. Dzięki temu od początku ma przewagę. Michael Keaton nie nadaje tej scenie przesadnie poważnego tonu: Ray zachowuje się jak ktoś przyzwyczajony do zadawania pytań i uzyskiwania odpowiedzi. Jego swoboda sprawia, że interwencja, która dla Jackie jest poważną sprawą, dla niego staje się kolejnym dniem w pracy.
Agent, którego celem jest schwytanie Ordella
Celem Raya jest Ordell Robbie, handlarz, dla którego Jackie przewozi pieniądze. Zatrzymanie stewardesy ma znaczenie w ramach szerszego śledztwa. Dlatego agent musi podtrzymywać z nią rozmowę. Im bardziej Jackie może mu pomóc w dotarciu do Ordella, tym więcej powodów ma Ray, by zabiegać o jej współpracę.
Wraz z nim działa Mark Dargus, grany przez Michaela Bowena, który pracuje w policji Los Angeles. Ray jest agentem ATF — federalnej agencji zajmującej się alkoholem, tytoniem i bronią palną, jak przedstawiono ją w filmie. Obaj uczestniczą w śledztwie, reprezentując różne instytucje. Dargus jest bardziej oschły, a Ray z łatwością przejmuje kontrolę nad rozmową. Swoboda tego drugiego działa, bo wciąż kryje się za nią ta sama zdolność wywierania presji.
Keaton pokazuje to połączenie za pomocą tempa. Ray płynnie przechodzi od pytań do komentarzy, nie zatrzymując się zbyt długo, by zastanowić się nad ich skutkiem. Jego ton może rozładować napięcie spotkania, choć sytuacja Jackie pozostaje poważna. Dzięki urokowi aktora można zrozumieć, dlaczego rozmowa z Rayem wydaje się możliwa, ale scena nie zaciera nierówności między nimi: on prowadzi śledztwo, a ona ryzykuje wolność. Nieformalny sposób bycia nie zmniejsza stawki.
Współpraca, którą Jackie mu okazuje
Kiedy Jackie zgadza się współpracować, Ray zyskuje sposób, by zbliżyć się do Ordella. Staje się uczestniczką policyjnej operacji, wykonuje zadania i zachowuje się tak, jak agent spodziewa się, że będzie. Powściągliwość Pam Grier sprawia, że Ray nie zawsze dostrzega, co się za tym kryje. Jackie może odpowiadać jasno i sprawiać wrażenie chętnej do pomocy, nie ujawniając wszystkiego, co wie. Ray ma skłonność do oceniania jej nastawienia przez pryzmat potrzeb własnego śledztwa.
Rozbieżność zaczyna się od tego, co każde z nich uznaje za pomyślny rezultat. Dla Raya współpraca Jackie ma doprowadzić do schwytania handlarza. Dla niej przetrwanie w starciu z Ordellem i uniknięcie więzienia są częścią problemu, ale ważne jest też to, jak będzie mogła żyć później. Śledztwo nie wyczerpuje jej interesów. Agent słucha jej głównie jako osoby, która może mu pomóc, a ta wybiórcza uwaga pozostawia jej przestrzeń do podejmowania decyzji z powodów innych, niż zakłada Ray.
Szybkie tempo Keatona kontrastuje z pauzami i opanowaniem Grier. Ray wypełnia spotkania słowami; Jackie może poczekać, aż skończy, zanim się odezwie. Ta różnica nadaje ich rozmowom suchego humoru, nie zmieniając ich w serię dowcipów. Nagranie rozmowy ujawnia przeoczenie: Jackie poprawia Raya, który myli kolory torby, o której mówi.
Jackie nie musi też zachowywać się jak otwarta przeciwniczka. Może zrobić część tego, czego oczekują agenci, a najważniejsze decyzje zachować dla siebie. Ray ma środki, by prowadzić śledztwo i działać, ale współpraca nadal zależy od osoby, która samodzielnie myśli. Film podtrzymuje to napięcie w ich spotkaniach: on proponuje dalsze działania, a ona słucha z pozycji, którą widz rozumie lepiej niż on.
Policyjny rezultat i to, czego Ray nie dostrzega
Sekwencja wymiany pieniędzy pogłębia tę różnicę dzięki sposobowi opowiadania. Montaż wraca do tego samego fragmentu z perspektywy różnych postaci, pozwalając widzom połączyć ruchy, których żadna z nich nie obserwuje w całości. Ray również ma dostęp tylko do części informacji. Jego status śledczego nie daje mu uprzywilejowanego punktu widzenia. To, co udaje mu się sprawdzić, jest częścią operacji, w którą zaangażowanych jest więcej osób i interesów, niż wynika z jego wersji wydarzeń.
W finale Ray zabija Ordella w gabinecie Maxa Cherry’ego. Jego interwencja ostatecznie usuwa zagrożenie wiszące nad Jackie. Widz wie jednak również, że udało jej się zatrzymać część pieniędzy. Działania agenta i korzyść bohaterki mogą współistnieć. Tarantino pozwala Rayowi nadal skupiać się na własnym celu, podczas gdy historia Jackie prowadzi do rezultatu, który wykracza poza to, co agent chciał osiągnąć dzięki jej współpracy.
Dlatego jego pewność siebie jest ciekawsza niż zwykłe przypięcie mu łatki niekompetentnego. Ray ma realną władzę i wywołuje konkretne konsekwencje. Ogranicza go przekonanie, że wyjaśnienie pasujące do prowadzonej przez niego sprawy jest wystarczające. Keaton do końca zachowuje rozmach i swobodę swojej postaci; komiczny kontrast tworzy perspektywa widza, który dostrzega, ile Jackie zyskała, choć agent nie musi przeżywać upokarzającej sceny.
Michael Keaton ponownie wcielił się w Raya Nicolette’a w filmie Out of Sight (1998) w reżyserii Stevena Soderbergha. Sam reżyser wyjaśnił to powiązanie w komentarzu do filmu, którego transkrypcję opublikował Philip Concannon w serwisie Phil on Film w 2017 roku. Postać pojawiała się w obu książkach Elmore’a Leonarda, które stały się podstawą ekranizacji. Gdy pojawił się pomysł, by ponownie obsadzić tego samego aktora, ekipa skonsultowała się z Tarantino, który przyjął tę propozycję przychylnie.
Soderbergh dodał, że Tarantino zaprosił go do montażowni i pokazał mu materiał z Keatonem w filmie Jackie Brown. Chciał sprawdzić, w jakim kierunku aktor rozwija tę rolę i czy jego interpretacja pasuje do filmu. Do kontaktu doszło więc, gdy praca nad rolą już nabierała kształtu. Ten szczegół pozwala uznać ponowne obsadzenie aktora za konkretną decyzję dotyczącą obsady i interpretacji: Soderbergh mógł poznać Raya w wykonaniu Keatona, zanim włączył go do innej historii Leonarda.
Zobacz wszystkie artykuły w Jackie Brown: przetrwanie, zaufanie i spóźniona szansa
