Białe kimono O-Ren zmienia swoją relację z przestrzenią, gdy bohaterka wychodzi do ośnieżonego ogrodu. Strój buduje kontrast z Beatrix i pozwala, by krew zmieniła początkowo stonowaną powierzchnię.
Kostium zaprojektowany dla O-Ren, a nie ogólna etykieta
O-Ren Ishii nosi biel podczas finałowego pojedynku w Kill Bill: Vol. 1. Strój jest częścią pracy kostiumograficznej przy filmie, w której uczestniczyły Kumiko Ogawa i Catherine Marie Thomas. Lucy Liu przypisała Ogawie projekt kimona i wyjaśniła, że jego wygląd powstał w wyniku rozmów o tym, jak powinna prezentować się postać.
Nie można rozumieć tego stroju wyłącznie jako oznaki japońskiej tradycji. O-Ren nosi go jako konkretna postać w filmie łączącym różne gatunki. Sposób, w jaki trzyma ciało, porusza się i patrzy na Beatrix, współtworzy obraz władzy. Kostium nadaje formę; interpretacja aktorska decyduje o tym, jak ta forma zajmuje przestrzeń.
Liu wspominała o relacji między czarno-białymi zestawieniami kolorystycznymi w swoich występach. Jej wypowiedź pomaga zrozumieć kolor jako decyzję wizualną dotyczącą postaci, a nie jako znaczenie narzucone przez słownik symboli. Zmiana stroju pozwala tej samej postaci zachować ciągłość, a zarazem zmieniać swoją obecność w zależności od sceny.
Warto też nie przesądzać o dokładnym składzie wszystkich tkanin na podstawie ich wyglądu. Połysk lub układanie się materiału mogą sugerować jego rodzaj, ale ustalenie, czy jest to jedwab, mieszanka, kostium zastępczy czy tkanina poddana obróbce na potrzeby zdjęć, wymaga dokumentacji kostiumograficznej. Analiza tego, co widać na ekranie, może opisywać kolor, objętość i ruch, nie zmieniając tych obserwacji w kartę techniczną wykonania.
Biała postać w ogrodzie pokrytym śniegiem
Wychodząc do ogrodu, O-Ren Ishii opuszcza przestrzeń zajmowaną przez jej podwładnych. Starcie skupia się na dwóch postaciach. Jasny strój upodabnia ją kolorystycznie do śniegu, ale kontury, ciemne włosy i detale kostiumu sprawiają, że nie rozpływa się ona w tle. Kompozycja tworzy powściągliwą obecność, kontrastującą z przemocą, która narastała we wnętrzu.
Kolor odróżnia też walczące. Beatrix zachowuje żółty strój, którego barwa mocno kontrastuje z chłodnym otoczeniem. O-Ren wyróżnia się inną gamą kolorów i inną sylwetką. Scena może zbudować opozycję bez słownego wyjaśnienia: każdą z postaci natychmiast rozpoznajemy po kształcie i relacji z otaczającym krajobrazem.
Szerokie rękawy i sposób, w jaki układa się kimono, zmieniają odbiór ruchów. Nieruchoma postawa może wydawać się szczególnie opanowana, a obrót rozpościera tkaninę i uwidacznia tor ruchu. Kostium współtworzy choreografię jako powierzchnia podążająca za ciałem, a nie przedmiot oddzielony od gry aktorskiej.
Krew narusza ten porządek kolorystyczny. Na białej powierzchni ślad jest bardziej widoczny niż na ciemnej tkaninie. Dzięki temu zniszczenie można odczytać jako przemianę wcześniej stonowanego obrazu. Film wykorzystuje tę widoczność w ramach celowo wystylizowanej estetyki; nie wymaga, by każda plama odpowiadała odrębnej regule symbolicznej.
Przejście od walki w Domu Błękitnych Liści do pojedynku w ogrodzie zmienia także skalę kostiumu. We wnętrzu widzimy tłum, liczne stroje, maski i ciała. Na zewnątrz uwagę skupiają dwa zestawy. Kimono O-Ren zyskuje na wyrazistości, bo nie musi już konkurować z mnogością otaczających ją postaci.
Biel, ślub i śmierć: skojarzenia wymagające kontekstu
Biel ma różne zastosowania w japońskich tradycjach, między innymi w kontekście ślubnym oraz w niektórych strojach pogrzebowych. Ta różnorodność sprawia, że część widzów może dostrzegać w wizerunku O-Ren skojarzenia z ceremonią lub śmiercią. Nie uzasadnia to jednak sprowadzania całej kultury japońskiej do utożsamienia bieli z żałobą ani przypisywania jej rzekomego, jednego znaczenia wspólnego całemu Wschodowi.
Skojarzenie ze ślubem nie czyni też z bohaterki dosłownie panny młodej. W pojedynku nie ma ślubu, a strój należy odczytywać w kontekście konkretnej sytuacji dramatycznej. Mówienie o wizualnym skojarzeniu to co innego niż techniczne określenie stroju jako kompletnego kostiumu ceremonialnego. Film może wykorzystywać rozpoznawalne formy, nie odtwarzając wszystkich zasad ich społecznego użycia.
Podobnie biel nie dowodzi moralnej niewinności. Widz zna czyny O-Ren, które nie dają się pogodzić z takim uproszczeniem. Istotą kontrastu jest współistnienie kontrolowanego, eleganckiego wyglądu i zdolności do przemocy. Kolor może tworzyć wizualne piękno, nie uniewinniając bohaterki.
Relacja między strojem a tożsamością zależy tu od kilku współdziałających decyzji: sylwetki, aktorki, palety kolorów i przestrzeni. Oderwanie kimona od całej reszty i przypisanie mu jednego, wyłącznego znaczenia pomija część jego funkcji. Pojedynek sprawia, że władza O-Ren pozostaje widoczna, nawet gdy zniknęła już jej pozycja przywódczyni grupy.
Najtrafniejsza interpretacja wychodzi od tego konkretnego obrazu. O-Ren wychodzi ubrana na biało do białego ogrodu, odróżnia się od Beatrix, a na końcu zostaje naznaczona walką. Skojarzenia kulturowe mogą wzbogacić odbiór, jeśli przedstawia się je jako kontekst i możliwość, nie zastępując nimi decyzji inscenizacyjnych automatycznym znaczeniem.
Wróć do przewodnika po Kill Bill.
Zobacz wszystkie artykuły w Kill Bill: historia zemsty opowiedziana w dwóch tomach
