Kostiumy u Tarantino: przynależność, przebranie i zużycie

Ubranie pozwala rozpoznać postać, zanim ta się odezwie, ale może też wprowadzać w błąd. U Tarantino strój może wyrażać publiczną tożsamość, przynależność do grupy albo rolę, którą ktoś próbuje odgrywać.

Czarne garnitury jednoczą grupę i ujawniają różnice

Czarne garnitury z filmu Wściekłe psy od razu tworzą spójny wizerunek. Jasna koszula, krawat i marynarka łączą wizualnie mężczyzn, którzy nie powinni zbyt wiele o sobie wiedzieć. Kostiumy zapewniają jedność, którą zachowanie bohaterów stopniowo rozbija. Banda wydaje się zorganizowana, gdy idzie razem, choć jej spójność nie przetrwa nieudanego napadu.

Jednolity wygląd nigdy całkowicie nie zaciera różnic. Sposób noszenia ubrania, jego krój i stan pomagają odróżnić sylwetki i temperamenty. Zegarki i pierścionki dodają detale, nie zmieniając ogólnej formy. Dres Eddiego kontrastuje ze strojem grupy i wskazuje na jego odmienny stosunek do przygotowywanej pracy.

Betsy Heimann projektuje również kostiumy do Pulp Fiction. Garnitury Julesa i Vincenta zachowują wspólny, profesjonalny wygląd, ale każda z postaci nosi je na swój sposób. Dzięki temu nawiązanie do uniformu nie zmienia obu mężczyzn w postacie, które można by ze sobą pomylić. Kostiumy tworzą duet, pozostawiając miejsce na indywidualne cechy bohaterów.

Ubranie nabiera innego znaczenia, gdy zostaje poplamione lub trzeba je zmienić. Wygląd, który początkowo sugerował kontrolę, może stracić wiarygodność po wypadku. Później pojawiające się codzienne ubrania uwidaczniają upadek profesjonalnego wizerunku. Postać pozostaje tą samą osobą, ale jej wygląd wpływa na to, jak postrzegają ją inni i jak odbiera ją widz.

Kolory, które sprawiają, że postać staje się rozpoznawalna

Żółty strój Beatrix w filmie Kill Bill tworzy sylwetkę, którą łatwo rozpoznać w samym środku akcji. Kolor pomaga śledzić jej postać wśród przeciwników i dekoracji. Nawiązanie do ikonografii Bruce’a Lee przywołuje kontekst filmowy, ale strój pełni też bezpośrednią funkcję: zapewnia przejrzystość wizualną. Hołd i porządkowanie sceny walki mogą iść w parze.

Inne postacie z filmu Kill Bill wyróżniają się za pomocą odmiennych znaków. Opaska na oku Elle Driver zmienia wygląd jej twarzy i skupia uwagę na braku. Zniszczony strój Budda oddala go od wizerunku nieskazitelnego zabójcy. Kontrast między tymi wyglądami pomaga opisać odmienne drogi, którymi podążają bohaterowie, mimo wspólnej przeszłości.

W filmie Django ubranie uczestniczy w społecznej przemianie głównego bohatera. Wybór stroju ma szczególne znaczenie dla kogoś, czyje życie zależało od decyzji innych. Praca Sharen Davis porządkuje tę drogę za pomocą widocznych zmian kolorów, fasonów i stosunku do kodów westernu.

Ubranie nie zapewnia automatycznego wyzwolenia. Strój może przyciągać uwagę, wywoływać kpiny lub służyć do odgrywania pozycji, którą inni akceptują warunkowo. Django musi nauczyć się działać w sytuacjach, w których wygląd stwarza szansę, ale też zwiększa ryzyko. Ubranie jest częścią negocjowania tożsamości, ale nie zastępuje własnych decyzji bohatera.

W Nienawistnej ósemce płaszcze i koce chronią przed zimnem i tworzą obszerne sylwetki, które zmieniają sposób, w jaki postacie są odbierane. Zamknięta przestrzeń pozwala obserwować, jak te warstwy ubrań wiążą się ze zmęczeniem, wygodą i ukrywaniem się. Zimno daje o sobie znać w materialny sposób, także wewnątrz sklepu z tkaninami.

Ubierać się do pracy i wyglądać na kogoś

Pewnego razu... w Hollywood wykorzystuje różnice między Rickiem Daltonem a Cliffem Boothem, by ukazać dwie pozycje w przemyśle filmowym. Strój Ricka należy do mężczyzny dbającego o swój publiczny wizerunek, podczas gdy ubrania Cliffa towarzyszą codziennej rutynie: prowadzeniu samochodu, naprawom i gotowości do wysiłku fizycznego. Przyjaźń nie znosi różnicy statusu zawodowego, która ich dzieli.

Rick zmienia też ubranie, gdy wciela się w kolejne postacie. Widz musi odróżnić fikcyjnego aktora od granych przez niego ról, a kostium pomaga wyznaczyć tę granicę. Kurtka lub strój w stylu westernowym mogą należeć do jego codziennego życia albo do produkcji filmowej przedstawionej w filmie. O tym, jak je odczytać, decyduje kontekst.

Wizerunek Sharon Tate wymaga innego podejścia, ponieważ to postać historyczna przedstawiona w fikcji. Jej ubrania odtwarzają realia epoki i pomagają scharakteryzować konkretne chwile. Analizując jej stroje należy unikać przypisywania Tate na własność poszczególnych ubrań użytych na ekranie, jeśli brak na to dokumentacji.

Wkład Heimann, Davis i Arianne Phillips przypomina, że te wizualne tożsamości są efektem pracy projektowej i współpracy. Reżyser uczestniczy w tworzeniu koncepcji, a zespoły prowadzą badania, dokonują wyboru i dbają o ciągłość, którą kamera zamienia w opowieść. Przypisywanie wszystkiego osobistym upodobaniom Tarantino zatarłoby konkretne role i obowiązki.

Zapadający w pamięć kostium może działać jak symboliczna zbroja, ale może też ujawniać swoją kruchość. Plamy, ślady zużycia lub zmiana kontekstu pokazują, że wygląd nie gwarantuje kontroli. Ubranie daje postaciom sposób na zaprezentowanie się światu; film obserwuje, jak długo mogą się go trzymać, gdy sytuacja zaczyna się zmieniać.

Wróć do fotografii i techniki wizualnej Tarantino.

Zobacz wszystkie artykuły w Styl wizualny Tarantino: kadrowanie, kamera, światło i montaż