Kostium łączy ciało z jego pracą, zasobami i wizerunkiem, jaki chce ono prezentować. Te współprace pokazują, jak ta relacja zmienia się między filmami.
Betsy Heimann zaprojektowała kostiumy do filmów Reservoir Dogs i Pulp Fiction, Sharen Davis — do Django, a Arianne Phillips — do Pewnego razu... w Hollywood. Te informacje o twórcach pozwalają porównać trzy ważne współprace, nie przypisując im całej filmografii Tarantina. Przy innych filmach pracowali inni specjaliści: użyteczne zestawienie powinno uwzględniać zarówno znaczenie tych nazwisk, jak i granice ich udziału w poszczególnych produkcjach.
Ubranie może identyfikować grupę, wyrażać aspiracje albo zdradzać, że ktoś należy do innego pokolenia. Musi też pozwalać aktorom się poruszać, a opowieści — rejestrować zmiany: czysta koszula znaczy coś innego po napaści. Projektowanie kostiumów filmowych uwzględnia ten upływ czasu. Nie da się w pełni zrozumieć jego efektu, analizując pojedynczy element garderoby w oderwaniu od działań i relacji, w których się pojawia.
Betsy Heimann i tożsamość garniturów
Mężczyźni z Reservoir Dogs mają podobny, formalny wygląd, oparty na ciemnych garniturach, jasnych koszulach i krawatach. To podobieństwo nadaje im wspólną tożsamość wizualną, zanim opowieść ujawni dzielące ich różnice. Nazwy kolorów kontrastują ze stosunkowo jednolitym strojem. Widz może postrzegać grupę jako zespół profesjonalistów, choć szybko odkrywa, że jednoczą ją kruche porozumienia i niebezpieczne braki w wiedzy.
Jednolitość nigdy całkowicie nie zaciera różnic między ciałami. Każdy aktor nosi garnitur inaczej: różnią się wiekiem, postawą, budową czy gotowością do ruchu. Film pozwala dostrzec te różnice, nie potrzebując spektakularnych kostiumów dla każdego z mężczyzn. Gdy pojawiają się rany i plamy, całość traci początkową schludność. Ubranie, które wyglądało na deklarację kontroli, zaczyna ukazywać materialne skutki ciosu.
W Pulp Fiction Jules i Vincent podtrzymują związek między garniturem a przestępczą profesją, ale trafiają też w sytuacje, które niszczą ich wizualny autorytet. Gdy kończą w pożyczonych ubraniach, zmienia się ich wygląd w oczach innych. Ta zmiana nie wymazuje ich przeszłości ani nie czyni niebezpieczeństwa niewinnością; uwidacznia utratę kontroli nad własnym wizerunkiem. Komizm wynika po części z rozbieżności między tym, za kogo się uważają, a tym, jak teraz wyglądają.
Mia Wallace łączy prostotę z wyrazistością. Jasna koszula i ciemne spodnie pozwalają wyeksponować jej twarz, włosy i ruchy. W wywiadach Heimann opowiadała o wizualnym związku Mii z mężczyznami z Reservoir Dogs. Ta informacja o pracy projektantki pomaga zrozumieć kostium, ale nie należy z niej wyciągać wniosku o biograficznym powiązaniu postaci. Ubrania tworzą podobieństwa w sposobie bycia, nie dowodząc, że postaci łączy wspólna fikcyjna przeszłość.
Sharen Davis i możliwość wyboru wizerunku
W Django wybór ubrania staje się wydarzeniem. Mężczyzna, który doświadczył niewoli, otrzymuje możliwość zaprezentowania się w nowy sposób. Efektowny niebieski garnitur to nie tylko żartobliwy akcent: uwidacznia osobistą decyzję, którą inni mogą oceniać, ale którą on sam zaczyna podejmować. Jego kolorystyczna przesada kontrastuje z brakiem autonomii, który charakteryzował jego wcześniejszą sytuację.
Davis w swoich wypowiedziach na temat filmu łączyła ten projekt z obrazem „The Blue Boy” Thomasa Gainsborougha. To malarskie nawiązanie nie czyni z kostiumu dosłownej rekonstrukcji życia zniewolonego mężczyzny w Stanach Zjednoczonych. Jest częścią fikcji, która łączy historię, przygodę i pamięć wizualną. Projekt kostiumów Sharen Davis w filmie Django rozwija szczegóły tej koncepcji i jej późniejsze przemiany.
Rozwój Django nie polega na zastąpieniu ekstrawaganckiego stroju innym, rzekomo właściwym. Uczy się wykorzystywać swój wygląd w różnych sytuacjach. Czasem musi zaznaczyć swoją pozycję, a innym razem odegrać rolę, która pozwoli mu zbliżyć się do Broomhildy. Ubiór może wyrażać wolność, ale może też stać się strategią. Film zachowuje to napięcie między własną tożsamością a odgrywaniem społecznej roli.
Pozostali bohaterowie pomagają zdefiniować ten system. Elegancja Candiego wiąże się ze strukturą bogactwa i dominacji, a elegancja Schultza — z profesją wymagającą wiarygodności i mobilności. Porównanie ich strojów pozwala zrozumieć różnice władzy, nie zakładając, że każde zadbane ubranie oznacza cnotę albo że każde znoszone świadczy o moralnej autentyczności. Kostiumy określają pozycje, ale to zachowanie decyduje o tym, co bohaterowie z nimi robią.
Arianne Phillips i pokolenia Hollywood
Pewnego razu... w Hollywood musi sprawić, by bohaterowie dzielili rok 1969, nie wyglądając przy tym jak członkowie jednego plemienia. Rick Dalton zachowuje elementy męskiego wizerunku zawodowego, związanego z jego wcześniejszą karierą. Cliff ma bardziej praktyczny i swobodny styl. Sharon Tate uosabia współczesną witalność, nie będąc przy tym abstrakcyjnym symbolem całej dekady. Phillips pracuje z różnicami w doświadczeniu, zasobach i obecności w przestrzeni publicznej.
Film zawiera też kostiumy w kostiumach: Rick zmienia się na potrzeby ról, które gra przed fikcyjną kamerą. Garnitur może należeć do postaci, którą śledzimy, albo do postaci odgrywanej przez nią w pracy. Ta dwoistość pozwala rozpoznać aktora nawet wtedy, gdy zmienia wygląd. Koordynacja ze zdjęciami filmowymi Hollywood pomaga odróżniać te warstwy wizerunku bez konieczności ciągłego objaśniania ich w dialogach.
Temat kostiumów i tożsamości postaci obejmuje tu trzy różne kwestie: przynależność do grupy, kształtowanie wizerunku i zmaganie się z upływem czasu. Heimann, Davis i Phillips proponują konkretne rozwiązania dla każdej z nich. Ich kostiumy zapadają w pamięć, ponieważ funkcjonują w obrębie filmu, towarzysząc bohaterom, którzy tracą autorytet, odkrywają nowe możliwości albo próbują wciąż być rozpoznawani.
Więcej informacji: ekipa filmowa Tarantina.
Zobacz wszystkie artykuły w Ekipa techniczna Tarantina i praca poszczególnych specjalistów
