Hollywoodzka fotografia: 35 mm, obiektywy z różnych epok i intensywne kolory

Wygląd filmu „Pewnego razu... w Hollywood” nie wynika z użycia jednego starego obiektywu ani złotego filtra. Robert Richardson i jego współpracownicy stworzyli system formatów, oświetlenia i kolorystyki, który pozwala odróżnić codzienne życie od obrazów kreowanych przez bohaterów.

Negatyw i główny format obrazu

Główną opowieść filmu „Pewnego razu... w Hollywood” nakręcono na taśmie 35 mm w formacie anamorficznym, w panoramicznych proporcjach 2,39:1. Robert Richardson korzystał głównie z negatywów Kodak Vision3 500T 5219 i 200T 5213. Czarno-białe rekonstrukcje telewizyjne zrealizowano na taśmie Double-X 5222 przy użyciu obiektywów sferycznych. Dane te opisują produkcję wykorzystującą kilka różnych konwencji wizualnych, której wyglądu nie da się sprowadzić do jednej faktury zastosowanej od początku do końca.

Panoramiczny format pozwala umieścić postacie i krajobraz w jednym kadrze. Podczas przejazdów przez Los Angeles otoczenie zachowuje przestrzeń wokół samochodu lub bohatera. Miasto nie zawsze sprowadza się do rozmytego tła: widoczne mogą być szyldy, ruch uliczny i inne równoległe działania. Taka szeroka kompozycja sprzyja uważnemu oglądaniu, dając widzowi czas na wzrokowe przemierzenie kadru.

W scenach rozgrywających się we wnętrzach szeroki kadr pozwala też pokazać dystans między ludźmi bez konieczności rozdzielania ich montażowymi cięciami. Dwie postacie mogą znaleźć się w jednym ujęciu, a zarazem pozostawać w odmiennych relacjach emocjonalnych. Fotografia wykorzystuje wtedy sylwetki, meble i strefy światła, by kierować uwagą widza. Taśma rejestruje scenę, ale o relacjach dramatycznych decydują ustawienie i kompozycja kadru — nie sama emulsja.

Zmiany związane z telewizją, reklamami i innymi formatami pomagają rozpoznać różne poziomy przedstawienia. Widz może przejść od świata, w którym pracuje Rick, do obrazu stanowiącego część jego kariery. Różnica wizualna od razu podsuwa wskazówkę, choć film czasem zwleka z wyjaśnieniem, na co patrzymy. System formatów umożliwia taką grę, nie pozbawiając spójności całej opowieści.

Nie wszystkie obiektywy były stare

Ekipa połączyła obiektywy Panavision z serii C, E i T. Dwie pierwsze serie pochodzą z wcześniejszych generacji, natomiast serię T wprowadzono w 2017 roku i przystosowano do pracy z kamerami filmowymi. Stwierdzenie, że zdjęcia zrealizowano wyłącznie przy użyciu obiektywów z lat sześćdziesiątych, byłoby więc nieprawdziwe. Dążenie do uzyskania wyglądu z epoki dopuszczało użycie nowoczesnych narzędzi, jeśli w danym ujęciu zapewniały pożądany efekt.

Obiektywy wpływają na sposób przedstawienia światła, kontrastu i przestrzeni, ale ich działanie zależy od warunków pracy. Mocne źródło światła w kadrze może dawać różne refleksy w zależności od obiektywu; zdjęcia z bliska wymagają odpowiedniej zdolności ustawiania ostrości. Wybór musi odpowiadać konkretnej wizji obrazu. Sam wiek obiektywu, oderwany od tych decyzji, nie wystarczy, by wyjaśnić, dlaczego scena wydaje się ciepła, intymna lub złowieszcza.

Richardson i asystent operatora Gregor Tavenner przeprowadzili testy porównujące różne rodziny obiektywów. W ich przygotowaniu uczestniczył Dan Sasaki, a Yvan Lucas współtworzył wygląd kolorystyczny i nadzorował cyfrowe wykończenie obrazu. Panavision opisuje tę współpracę specjalistów. Ostateczny obraz jest rezultatem skoordynowanej pracy, w której wybór obiektywu trzeba powiązać z ekspozycją, oświetleniem, wywołaniem i późniejszą obróbką.

Cyfrowe wykończenie nie przeczy temu, że obraz powstał na taśmie światłoczułej. Zdjęcia na negatywie i późniejsze przygotowanie kopii cyfrowej to etapy, które można ze sobą łączyć. Obrona taśmy filmowej przez Tarantino staje się bardziej zrozumiała, gdy odróżnimy nośnik rejestracji obrazu od całego zestawu późniejszych procesów. W tym filmie preferowanie taśmy nie oznacza, że na każdym etapie produkcji zrezygnowano z narzędzi cyfrowych.

Kolor, światło i miasto, które zmienia ton

Wrażenie bogactwa kolorów zależy również od tego, co znajduje się przed kamerą. Odtworzony Hollywood Boulevard wnosi różnorodne powierzchnie, szyldy i pojazdy; kostiumy wprowadzają kolory bliskie twarzom; oświetlenie decyduje o tym, jak elementy te ze sobą współgrają. Paleta nawiązująca do epoki wymaga współpracy różnych działów. Kamera rejestruje te relacje, ale sama nie odtworzy dekoracji ani tkaniny, których materialna obecność należy do innego świata wizualnego.

Jasne plenery pozwalają zachować w filmie wrażenie przestronności i przyjemności. Bohaterowie przemierzają ulice, które wydają się otwarte dla mieszkańców, nawet gdy targają nimi silne emocje. Światło nie służy jedynie do osadzenia opowieści w czasie: buduje emocjonalną więź z miejscami, w których się pracuje, spaceruje i wraca do domu. Dzięki temu krajobraz wydaje się czymś oswojonym, a późniejsze zagrożenie — wtargnięciem w życie, które widz zdążył już poznać.

Noc wprowadza inną kompozycję. Głębsze cienie mogą ograniczyć widoczność i skupić uwagę na twarzy, oknie lub szyldzie. Rozświetlenie neonów staje się chwilą miejskiej przemiany, która zachowuje piękno, nie usuwając niepokoju. Film może ukazywać urok rozświetlonego miasta, a jednocześnie zbliżać się do wydarzeń budzących w widzu obawę. Kolor współtworzy tę niejednoznaczność.

Wkład Roberta Richardsona najlepiej widać w różnorodności sytuacji, które łączy wspólna tożsamość wizualna. Zdjęcia do „Lancer”, wizyta na ranczu, sala kinowa i nocne przejazdy nie są oświetlone w taki sam sposób. Każda przestrzeń zmienia uwagę widza i nastrój. Dzięki konkretnym decyzjom zdjęcia budują rozpoznawalny obraz przeszłości, a jednocześnie pozwalają jej zawierać humor, odpoczynek, pracę i niebezpieczeństwo — bez zamykania jej w jednolitej pocztówce.

Więcej informacji znajdziesz w przewodniku po filmie „Pewnego razu... w Hollywood”.

Zobacz wszystkie artykuły w Pewnego razu… w Hollywood: postacie, miasto i kino