Opaska na oku Elle Driver pozwala rozpoznać postać graną przez Daryl Hannah nawet wtedy, gdy zmienia strój. W szpitalu wtapia się w biały wygląd bohaterki, a później pojawia się na niej czerwony krzyż; w drugiej części czarny kolor towarzyszy innej stylizacji. Opaska pozostaje w tym samym miejscu na twarzy, a jej kolor dopasowuje się do ubrania. To połączenie ciągłości i zmiany w dużej mierze odpowiada za jej skuteczność wizualną.
Ten element stroju kryje również pytanie dotyczące fabuły. Widz widzi zakrytą ranę, zanim dowie się, co się wydarzyło. Przez długi czas film może wykorzystywać opaskę do rozpoznawania Elle, nie zatrzymując się, by wyjaśnić jej przeszłość. Odpowiedź poznamy, gdy rana będzie miała konsekwencje w starciu między bohaterami.
Projekt łączy rozwiązania o różnym rodowodzie: inspirację kinem Christiny Lindberg, do której przyznał się Tarantino, dopasowanie kolorystyczne oraz pomysł graficzny Katsuhito Ishiiego. Ostateczny kształt pozwala zobaczyć, jak niewielki element kostiumu może przywoływać filmową tradycję, a jednocześnie sprawdzać się w danej scenie.
Opaska znajduje się w miejscu, do którego kamera nieustannie wraca: na twarzy. Jej jednolita powierzchnia zasłania oko i tworzy asymetrię, którą łatwo zapamiętać. Jej obecność nie zależy od ujęcia całej sylwetki ani od tego, czy Elle trzyma broń. Opaska pozwala ją rozpoznać także wtedy, gdy uwaga skupia się na tym, jak słucha lub odpowiada.
Biel i czerwony krzyż w szpitalu
Wygląd Elle zmienia się podczas jej wizyty w szpitalu. Biały strój łączy się z opaską, tworząc jasną powierzchnię wokół twarzy. Później czerwony krzyż, związany z jej strojem pielęgniarki, staje się wyraźnym znakiem na tym samym elemencie. Kolor i wzór współtworzą wizerunek, jaki bohaterka przyjmuje, by zbliżyć się do pacjentki.
Efekt ten kryje w sobie konkretną ironię. Jej wygląd przywodzi na myśl opiekę, tymczasem Elle przyszła zabić. Strój upodabnia intruzkę do osób przebywających w szpitalu, nie zacierając niebezpieczeństwa związanego z jej wizytą. Widz zna jej zamiary na tyle dobrze, by odczytać to dopasowanie jako część przebrania.
Krzyż zajmuje niewiele miejsca, ale kontrast wyraźnie odcina go od białego tła. Nie wymaga objaśniającego napisu — wystarczy, że kadr pozwoli rozpoznać jego kształt. Umieszczenie go na opasce sprawia, że znak towarzyszy każdemu ruchowi głowy. W ten sposób element, który już przyciąga uwagę, zyskuje dodatkowo wzór nawiązujący do roli odgrywanej przez Elle.
Takie wykorzystanie kostiumu jako tożsamości postaci widać w relacji między ubraniem, miejscem i działaniem. Strój budzi szczególny niepokój, ponieważ pasuje do szpitala, a zarazem służy zamiarom sprzecznym z tym, co obiecuje jego wygląd.
Czarna opaska i niezmienny wygląd twarzy
W wywiadzie dla JAPATTACK, przeprowadzonym przez Tomohira Machiyamę w sierpniu 2003 roku, Tarantino zapowiedział, że w drugiej części Elle będzie nosić głównie czerń, a opaski będą dopasowane do jej ubrań. Ta wypowiedź pozwala zrozumieć zmianę koloru jako element całościowej koncepcji, a nie osobny wybór dodatku.
Czerń tworzy inny rodzaj kontrastu z jasną skórą i włosami Hannah. Kształt staje się wyraźniejszy i mniej wtapia się w rozległą białą powierzchnię. Zmienia się relacja między twarzą a ubraniem, choć widz nadal rozpoznaje te same rysy. O ciągłości decyduje położenie opaski i to, jaką część twarzy zasłania.
Skuteczność tego rozwiązania nie wymaga, by opaska miała jednoznacznie określoną funkcję moralną. Kolor może towarzyszyć danej sytuacji i zmieniać odbiór twarzy, nie stanowiąc diagnozy charakteru postaci. Wrogość Elle widać również w jej decyzjach i sposobie traktowania innych. Kostium wpływa na odbiór bohaterki, ale nie zastępuje jej działań.
Historia rany zostaje później wpleciona w konflikt, w który uwikłana jest Elle Driver w Kill Bill. W analizie tego dodatku ważna jest kolejność: najpierw rozpoznajemy niezmienny element wyglądu, a dopiero później poznajemy jego przyczynę. Nowa informacja zmienia sposób, w jaki pamiętamy obraz, który zdążył już stać się znajomy.
Christina Lindberg i pomysł Katsuhito Ishiiego
W rozmowie z Machiyamą Tarantino potwierdził, że inspiracją była Christina Lindberg i film They Call Her One Eye, znany również jako Thriller: A Cruel Picture. Szwedzki Instytut Filmowy kataloguje ten film jako produkcję z 1973 roku w reżyserii Bo Arne Vibeniusa. Jego bohaterką jest kobieta z opaską na oku, która wyrusza na zemstę.
Podobieństwo wizualne nie oznacza, że Elle jest wierną kopią tamtej bohaterki. W Kill Bill jest przeciwniczką Beatrix. Cecha, która wyróżnia mścicielkę w starszym filmie, może stać się znakiem rozpoznawczym postaci próbującej powstrzymać zemstę innej kobiety. Zapożyczony motyw zmienia funkcję, gdy trafia do innej historii.
W tej samej rozmowie z Machiyamą wskazano jeszcze jeden wkład: Katsuhito Ishii narysował Elle w stroju pielęgniarki z czerwonym krzyżem na opasce, a Tarantino wykorzystał ten pomysł. To rozróżnienie pozwala oddzielić ogólną inspirację od konkretnego rozwiązania graficznego.
To rozróżnienie pomaga docenić proces adaptacji. Inspiracja filmowa dostarcza rozpoznawalnego motywu; rysunek podsuwa rozwiązanie dla konkretnej sceny; dopasowanie do stroju łączy oba elementy z aktorską interpretacją. Żadna z tych inspiracji nie musi wypierać pozostałych, by efekt zyskał własną tożsamość.
Niewielki rozmiar opaski nie ogranicza jej roli w fabule. Może ona jednocześnie służyć jako znak rozpoznawczy, część przebrania i ślad wydarzenia, którego widz jeszcze nie zna. Film ujawnia te funkcje w różnych momentach. Dlatego warto zwracać uwagę nie tylko na wygląd przedmiotu, lecz także na to, kiedy poznajemy kolejne informacje.
Podział Kill Bill na dwie części miał konkretną konsekwencję dla Daryl Hannah podczas promocji. W wywiadzie dla amerykańskiego oddziału Buena Vista International, opublikowanym przez Phase9 w kwietniu 2004 roku, aktorka wspominała, że pytano ją, co stanie się z Elle i dlaczego straciła oko. Odpowiedź na te pytania zdradziłaby przedwcześnie szczegóły drugiej części. Element kostiumu wzbudził ciekawość także poza ekranem.
To doświadczenie pokazuje związek między wyglądem a odbiorem. Widoczny element może nasuwać pytanie, na które dialog jeszcze nie odpowiada. W przerwie między filmami widzowie zachowują w pamięci ten obraz i próbują dopowiedzieć sobie jego historię. Hannah musiała więc nie zdradzać odpowiedzi, a jednocześnie opowiadać o swojej postaci. Opaska współtworzyła w ten sposób publiczny wizerunek Elle: pozwalała ją rozpoznać, a zarazem pozostawiała część jej przeszłości nieodkrytą.
Zobacz wszystkie artykuły w Kill Bill: historia zemsty opowiedziana w dwóch tomach
