Zimowa sceneria Nienawistnej ósemki gromadzi mężczyzn, którzy wciąż rozpoznają się po mundurze i stronie konfliktu. Ich Wyoming należy do okresu powojennego, choć film nie określa jednoznacznie, czy akcja rozgrywa się w 1877 roku.
Celowo nieprecyzyjna data po 1865 roku
Nienawistna ósemka rozgrywa się w Wyoming po wojnie secesyjnej w Stanach Zjednoczonych. We wprowadzeniu do opowieści padają różne określenia: sześć, osiem lub dwanaście lat po konflikcie. Ta rozbieżność sprawia, że nie można uznać 1877 roku za bezsporną datę. Jeśli przyjąć, że wojna zakończyła się w 1865 roku, taki przedział wskazuje na lata 1871, 1873 lub 1877. Dramatycznie istotne jest to, że minęło zbyt mało czasu: upłynęły lata, ale bohaterowie wciąż żywią urazy, pamiętają wojskową przeszłość i posługują się podziałami rasowymi, które kształtowały konflikt.
Okres Rekonstrukcji zwykle datuje się na lata 1865–1877. Był to proces ponownego włączania zbuntowanych stanów do Unii i walki o prawa osób, które wcześniej były zniewolone. Trzynasta, czternasta i piętnasta poprawka do konstytucji zniosły niewolnictwo, zagwarantowały prawa obywatelskie i zakazały odmawiania prawa do głosowania ze względu na rasę. Te zmiany konstytucyjne spotkały się z brutalnym oporem i nie przyniosły natychmiastowej równości. Film skupia się właśnie na rozdźwięku między zmianą prawa a codziennym zachowaniem.
Wyoming nie było jednak jednym z dawnych stanów Konfederacji poddanych politycznej reorganizacji Południa. Terytorium Wyoming utworzono w 1868 roku, a status stanu uzyskało dopiero w 1890 roku. Umieszczenie tam weteranów walczących po przeciwnych stronach pozwala pokazać, jak nienawiść rozprzestrzeniała się po kraju, a nie dosłownie przedstawić wojskową administrację Rekonstrukcji na Południu. Sklep Minnie to fikcyjne skupisko konfliktów o zasięgu ogólnokrajowym, umieszczone na pograniczu.
Nie należy też przedstawiać tego terytorium jako miejsca pozbawionego instytucji. Istniały tam władze, sądy i lokalna administracja. W 1869 roku Wyoming przyznało kobietom prawo wyborcze. Ta wyjątkowa decyzja pokazuje, że jego historia polityczna jest bardziej złożona niż stereotyp pogranicza bez zasad. Postęp ten współistniał z wykluczeniem i nierównością. Nie oznacza, że świat przedstawiony w filmie jest postępowy ani że ukazana przemoc jest niemożliwa. Nie pozwala jednak utożsamiać geograficznego oddalenia z całkowitym brakiem organizacji publicznej.
Weterani, którzy wciąż toczą wojnę w jednym pokoju
Marquis Warren najdobitniej uosabia tę sprzeczność. Służba w armii Unii nie zapewnia mu takiej akceptacji, jaką cieszą się biali mężczyźni podróżujący dyliżansem i przebywający w schronieniu. Musi wywalczyć sobie miejsce, bronić swojej reputacji i znosić rasistowskie ataki. Mundur może poświadczać służbę krajowi, ale ci, którzy na niego patrzą, niekoniecznie uznają Warrena za członka wspólnoty politycznej, której przysługują takie same prawa.
Generał Smithers zachowuje prestiż wynikający z konfederackiego stopnia wojskowego w oczach tych, którzy podzielają jego lojalność. Jego obecność przywołuje pamięć o konflikcie, której klęska nie rozbroiła moralnie. Chris Mannix również określa siebie przez rodzinne dziedzictwo związane z Południem. Gdy spierają się z Warrenem, nie wymieniają po prostu osobistych obelg: spierają się o to, jaką wcześniejszą przemoc można przedstawić jako honor, okrucieństwo, wojskowy obowiązek lub uzasadniony powód zemsty.
Rozmowa o synu Sm थाithersa pokazuje, jak niebezpieczna jest taka pamięć. Warren opowiada okrutną historię, by wywołać konkretną reakcję, a film nie przedstawia niezależnego potwierdzenia wszystkich jej szczegółów. Uznanie jej za przejrzyste świadectwo historyczne pomija jej rolę jako broni słownej. Ten epizod pozwala zobaczyć, jak opowieść o przeszłości wpływa na teraźniejszą sytuację, nawet jeśli jej pełna prawdziwość pozostaje nieznana zarówno innym bohaterom, jak i widzom.
List przypisywany Abrahamowi Lincolnowi działa inaczej. Dla Warrena rzekome uznanie ze strony prezydenta otwiera niewielką przestrzeń zaufania, której nie zapewniają same jego słowa. To, że list jest fałszywy, nie sprawia, że rasizm, który czyni go użytecznym, staje się czymś nierzeczywistym. Przeciwnie, ujawnia społeczeństwo, w którym Warren musi symbolicznie powołać się na autorytet białego prezydenta, aby niektórzy rozmówcy choć na chwilę zawiesili swoje uprzedzenia.
Sprawiedliwość istnieje, ale dotarcie do niej to inna sprawa
John Ruth upiera się, by Daisy Domergue została oddana żywa pod sąd i powieszona. Jego obsesja uwidacznia różnicę między procedurą instytucjonalną a natychmiastową egzekucją, którą inni bohaterowie uznają za wystarczającą. Nagroda, transport więźniów i postać kata należą do rozpoznawalnego porządku. Problem tej historii nie polega na tym, że nikt nie wymyślił prawa, lecz na tym, kto może się na nie powoływać, stosować je lub fałszować jego obraz podczas podróży.
Zamieć potęguje tę kruchość. Odcinając łączność i uniemożliwiając przemieszczanie się, sprawia, że deklarowane tożsamości stają się trudnymi do zweryfikowania legitymacjami. Mężczyzna może podać się za szeryfa lub kata, a inni nie mają jak od razu sprawdzić, czy rzeczywiście stoi za nim rzekoma władza. Uwięzienie w schronieniu nie odzwierciedla stałych warunków panujących w całym Wyoming. Tworzy sytuację kryzysową, w której instytucje są daleko, a bohaterowie pod presją muszą zdecydować, komu wierzyć.
Końcowe zbliżenie Warrena i Mannixa można odczytać jako sojusz oparty na wspólnych interesach, ale uznanie go za dokonaną historyczną pojednawczą przemianę byłoby przesadą. Obaj wciąż tkwią w brutalnej sytuacji, a gest wobec Daisy nie wymazuje hierarchii, o których była mowa w filmie. Powojnie u Tarantino nie kończy się naprawieniem narodu. Pozostawia ocalałych na chwilę bohaterów, którzy próbują znaleźć sposób na porozumienie pośród pozostałości przemocy, która nie skończyła się wraz z kapitulacją wojskową.
Wróć do przewodnika po Nienawistnej ósemce.
Zobacz wszystkie artykuły w Nienawistna ósemka: intryga i nieufność pod śniegiem
