1969 i przemiany Hollywood widziane z perspektywy niepewności Ricka

Hollywood Ricka wciąż produkuje telewizyjne westerny, podczas gdy inne filmy zmieniają oczekiwania widzów. Współistnienie tych form mówi więcej niż wizja branży, która zmienia się z dnia na dzień.

Nie wszyscy przechodzą przemianę tego samego dnia

Akcja filmu „Pewnego razu... w Hollywood” rozgrywa się w czasie współistnienia różnych modeli. Trwają zdjęcia do produkcji telewizyjnych, studia zachowują swoje zaplecze, a znane gwiazdy wciąż szukają pracy. Jednocześnie rosnący prestiż nowych twórców i filmów sprawia, że kariera Ricka Daltona wydaje się mniej pewna. Zmiana jawi się najpierw jako osobiste zagrożenie, a nie uporządkowany rozdział historii kina.

Rick nie prowadzi śledztwa w sprawie zbiorowych gustów. Interpretuje otrzymywane propozycje i próbuje wywnioskować, co mówią o nim samym. Rola w serialu nie gwarantuje już kolejnego angażu na takich samych warunkach. Kiedy pojawia się jako gościnny czarny charakter, nadal pracuje, ale czuje, że jego nazwisko pomaga budować prestiż młodszych aktorów. Jego kryzys bierze się z różnicy między samym posiadaniem pracy a byciem w centrum uwagi.

Film pozwala dostrzec, że branża ma wiele szczebli. Telewizja, kino amerykańskie i produkcje europejskie oferują możliwości o różnym prestiżu. Rick ustanawia między nimi hierarchię, która wpływa na jego decyzje. Widz może zauważyć, że opcja pogardzana przez bohatera być może stanowi rozsądną drogę do dalszej kariery. Jego opór jest częścią tej historii, ale nie stanowi obiektywnej oceny wszystkich tych kinematografii.

Termin „Nowe Hollywood” pomaga opisać przemiany końca lat sześćdziesiątych i lat siedemdziesiątych, ale nie oznacza jednej organizacji działającej według jednolitych zasad. Zmiany tematów, stylów i głównych bohaterów współistnieją z wcześniejszymi przedsiębiorstwami i praktykami. Film skupia tę przemianę w jednej dzielnicy i kilku miejscach pracy, nie sugerując, że każda postać reprezentuje wyłącznie jeden nurt artystyczny.

Polanski jako sąsiad i symbol prestiżu

Dla Ricka bliskość Romana Polańskiego oznacza sąsiedztwo szansy. Fizyczna bliskość cenionego reżysera nie prowadzi automatycznie do zawodowej znajomości. Można mieszkać kilka kroków od czyjegoś domu, a mimo to czuć ogromny dystans do jego mieszkańców. Rozmieszczenie domów w okolicy sprawia, że różnica prestiżu staje się bardzo konkretnym doświadczeniem przestrzennym.

Kontekst Polańskiego po „Dziecku Rosemary” pomaga zrozumieć, dlaczego Rick przypisuje tak wielką wagę temu możliwemu spotkaniu. Chodzi o twórcę, którego kojarzy się z niedawnym sukcesem poszerzającym możliwości kina komercyjnego. Rick nie musi formułować teorii estetycznej, by rozpoznać jego pozycję. Wystarczy, że wyobrazi sobie, iż znajomość z nim mogłaby zmienić sposób, w jaki postrzegają go inni.

Opowieść nie dowodzi jednak, że praca Ricka w telewizji jest bezwartościowa. Podczas zdjęć do „Lancera” potrafi zagrać tak, by poruszyć obecnych na planie. Format, który — jak się obawia — zdążył już wyrosnąć, nadal daje szansę na skupienie, współpracę i uznanie. Problem bohatera polega na tym, że czasem myli swoje miejsce w hierarchii z umiejętnością dobrego zagrania sceny.

Dziewczynka, z którą pracuje, komplikuje ten obraz. Jej młodość nie wyraża się pogardą dla zawodu ani abstrakcyjnym entuzjazmem dla zerwania z poprzednim pokoleniem. Mówi o dyscyplinie i poważnie traktuje przygotowania. Film nie dzieli więc wszystkich młodych na buntowników, a starszych na profesjonalistów. Podejście do pracy przecina te kategorie.

Młodzieżowa estetyka, kontrkultura i strach przed zastąpieniem

Rick reaguje z niepokojem na zmiany wyglądu, które mogłyby poszerzyć jego repertuar. Fryzura, kostium i wizerunek twardziela są częścią negocjacji dotyczących tego, jak powinien być postrzegany. Jego opór pokazuje, że gwiazda sprzedaje nie tylko umiejętności aktorskie: zachowuje również rozpoznawalny wizerunek, który może ją ograniczać. Zmiana oznacza ryzyko utraty tożsamości, która przyniosła jej sukces.

Obecność młodych ludzi na ulicach i na ranczu potęguje poczucie przemian społecznych, ale nie należy utożsamiać całej kontrkultury z przemocą grupy Mansona. Takie utożsamienie zatarłoby różnice historyczne i sprowadziło zróżnicowaną epokę do roli jej przestępców. W filmie wrogiego nastawienia niektórych postaci również nie należy bezrefleksyjnie brać za pełny opis socjologiczny.

Przemiany w kinie dotykają także tych, których nie widać na plakatach. Cliff jest zależny od kariery Ricka i decyzji innych osób odpowiedzialnych za produkcję. Jeśli jego aktor traci pozycję, jego własna ciągłość zawodowa staje pod znakiem zapytania. Zmiana przenosi się przez łańcuch zatrudnienia: przemiana wizerunku gwiazdy wpływa na pracę tych, którzy pomagali go tworzyć.

Nostalgia filmu pozwala przyjrzeć się praktykom, które skrótowa historia mogłaby uznać za pozostałości przeszłości: jeździe między studiami, oglądaniu programu, zatrzymaniu się przed plakatem czy ćwiczeniu kwestii. Te czynności nie są jedynie znakami minionej epoki. Pomagają zrozumieć, co bohaterowie straciliby, gdyby zniknął ich świat pracy — nawet jeśli niektóre jego reguły były niesprawiedliwe lub ograniczające.

Rok 1969 jest więc dla żyjących w nim ludzi otwartą sytuacją. Rick nie wie, jak potoczy się jego kariera, i ocenia przyszłość z perspektywy teraźniejszości pełnej sprzecznych sygnałów. Film łączy odnowę z ciągłością, podziw ze strachem. Obraz przemiany jest najtrafniejszy, gdy przyjrzymy się tej niepewności, a nie gdy każdy stary samochód czy długie włosy uznamy za automatyczny symbol końca epoki.

Wróć do przewodnika po filmie „Pewnego razu... w Hollywood”.

Zobacz wszystkie artykuły w Pewnego razu… w Hollywood: postacie, miasto i kino