Piosenki Meiko Kaji trafiają do Kill Bill wraz z filmową pamięcią, która należy również do jej dorobku aktorskiego.
Artystka, która już wcześniej była ważną postacią
Meiko Kaji to japońska aktorka i piosenkarka, której związek z Kill Bill nie zaczyna się od nagrania zamówionego przez Tarantino. Zanim powstała saga, grała główne role w filmach o zemście i wcielała się w silne, wyraziste wizualnie postacie kobiece. Lady Snowblood oraz seria Female Prisoner Scorpion to dwa kluczowe punkty odniesienia, które pozwalają zrozumieć, dlaczego jej głos niesie ze sobą coś więcej niż melodię.
W filmie Lady Snowblood w reżyserii Toshiyi Fujity z 1973 roku Kaji gra kobietę, której życie podporządkowane jest odziedziczonej zemście. Film ma własną tożsamość i nie należy sprowadzać go do poprzednika Kill Bill. Sposób, w jaki łączy przemoc, piękno i przeznaczenie, wyjaśnia część podziwu, jaki Tarantino wyraża za pomocą obrazów i doboru muzyki.
To, że Kaji jest zarówno aktorką, jak i piosenkarką, nadaje temu zapożyczeniu wyjątkowy charakter. Jej głos może przywoływać również postać, spojrzenie i tradycję określonych ról. Nie trzeba znać tych skojarzeń, by cieszyć się nową sceną, ale wpływają one na odbiór widza, który je rozpoznaje. Piosenka łączy filmy poprzez obecność artystki, która działała w obu tych dziedzinach.
Kaji wykonuje te piosenki, ale nie oznacza to, że jest autorką wszystkich ich tekstów i muzyki. W napisach należy zachować to rozróżnienie. Siła głosu może sprawiać, że utwór wydaje się nierozerwalnie związany z wykonawczynią, jednak w jego powstaniu uczestniczyli także inni twórcy.
Shura no Hana i Urami Bushi nie pochodzą z tego samego filmu
Shura no Hana, znana po angielsku jako The Flower of Carnage, to piosenka związana z filmem Lady Snowblood. Jej autorami są Kazuo Koike, który napisał tekst, i Masaaki Hirao, który skomponował muzykę. W Kill Bill: Tom 1 słychać ją w sekwencji po pojedynku z O-Ren. Głos wprowadza ton lamentu, który zmienia odbiór fizycznego zwycięstwa.
Piosenka nie czyni z Kaji dosłownego głosu Beatrix ani O-Ren. Jej rola jest szersza: pozwala usłyszeć pojedynek jako część pamięci o przemocy i stracie. Intensywność przestaje zależeć wyłącznie od szybkości ciosów. Muzyka nadaje czas temu, co pozostaje po akcji.
Urami Bushi pochodzi z filmu Female Prisoner #701: Scorpion z 1972 roku, a nie z Lady Snowblood. Tekst napisał Shunya Itō, a muzykę skomponował Shunsuke Kikuchi. Obecność utworu w uniwersum Kill Bill, zwłaszcza w napisach końcowych, wnosi inną genealogię urazy, uwięzienia i kobiecego oporu. Połączenie obu piosenek z jednym filmem źródłowym zatarłoby tę różnicę.
Udział Koikego i Itō w pisaniu tekstów łączy ponadto piosenki z tworzeniem scenariuszy i reżyserią ich pierwotnych światów. Muzyka nie była dodatkiem obcym tamtym filmom: wiązała się z twórcami uczestniczącymi w ich powstawaniu. Tarantino sięga więc po utwory, które od początku tworzono z myślą o konkretnych postaciach i opowieściach.
Obie interpretacje łączy głos Kaji, ale nie są one zamienne. Charakterystyczny głos może spajać utwory powstałe na potrzeby różnych opowieści. Tarantino wykorzystuje tę ciągłość, choć widz nie musi znać wszystkich nazwisk z napisów. Późniejsza analiza pozwala przywrócić różnice, które podczas bezpośredniego odbioru mogą się zlać.
Głos nadaje przemocy szerszy wymiar
Muzyka wokalna może wprowadzać emocje, których twarz nie wyraża wprost. W Kill Bill postacie często działają z niezwykłą dyscypliną fizyczną; piosenka otwiera inną perspektywę czasową, bliższą wspomnieniu lub żałobie. Głos Kaji nie musi opisywać każdej czynności, by uwidocznić cenę, jaką niesie zemsta.
Nie oznacza to, że same utwory wyznaczają cały emocjonalny przebieg historii Beatrix. Saga Kill Bill łączy wiele głosów, kompozycji muzycznych i ciszy. Wkład Kaji zajmuje w tym zbiorze konkretne miejsce. Łatwiej dostrzec jego znaczenie, gdy rozpozna się, jaką pełni tam funkcję, zamiast przypisywać mu stałą obecność, której w filmie nie ma.
Ten związek może również skłonić do ponownego obejrzenia oryginalnych dzieł, bez uznawania, że Tarantino je zastąpił. Lady Snowblood i Scorpion przedstawiają postacie, konflikty i rozwiązania wizualne wykraczające poza jakikolwiek wykorzystany fragment. Dzięki zapożyczeniu głos i pamięć mogą krążyć dalej, ale nie zawiera ono całej historii filmów, z których pochodzą.
Ciągłość głosu jest szczególnie wyraźna, gdy jedna piosenka przechodzi w drugą: zmienia się kompozycja, ale pozostaje rozpoznawalny sposób, w jaki Kaji podtrzymuje ton lamentu.
Słuchanie Meiko Kaji w Kill Bill pozwala dostrzec ciągłość między różnymi fikcyjnymi bohaterkami, nie utożsamiając ich ze sobą. Aktorka i piosenkarka wnosi obecność wywodzącą się z innego kina, a montaż umieszcza ją obok nowych postaci i nowych zakończeń. To właśnie ta relacja tłumaczy siłę piosenek: zachowują własną tożsamość, a zarazem pozwalają usłyszeć scenę zemsty w kontekście wcześniejszej historii bólu i oporu.
Wróć do przewodnika po współpracownikach muzycznych Tarantino.
Zobacz wszystkie artykuły w Kompozytorzy i współpracownicy muzyczni Tarantino
