Przewodniczenie jury stawia filmowca przed cudzymi filmami i wspólną decyzją. Cannes i Wenecja dostarczają dwóch udokumentowanych przykładów.
Cannes 2004: przewodniczący jury konkursu filmów pełnometrażowych
Quentin Tarantino przewodniczył jury konkursu filmów pełnometrażowych podczas 57. Festiwalu Filmowego w Cannes, który odbył się w maju 2004 roku. Oficjalne archiwum potwierdza tę funkcję oraz wymienia pozostałych członków jury, wśród nich Tildę Swinton, Kathleen Turner, Emmanuelle Béart i Tsui Harka. Nie był to udział w konkursie ani nagroda za jego karierę: jego zadaniem było uczestniczenie w gremium oceniającym filmy zakwalifikowane do konkursu.
Złotą Palmę otrzymał film Fahrenheit 9/11, w reżyserii Michaela Moore’a, a Grand Prix — film Oldboy, w reżyserii Park Chan-wooka. Nagrodę za reżyserię otrzymał Tony Gatlif za film Exils. Maggie Cheung otrzymała nagrodę dla najlepszej aktorki za rolę w filmie Clean, a Yūya Yagira — nagrodę dla najlepszego aktora za rolę w filmie Nobody Knows. To wyniki festiwalu z 2004 roku, a nie wyróżnienia, które należy dopisywać do osobistego dorobku Tarantino.
Różnorodność nagrodzonych filmów stanowi interesujący punkt wyjścia do porównań. Dokument polityczny i opowieść o zemście stawiają przed widzem odmienne problemy narracyjne i inaczej kształtują jego relację z filmem. Jury konkursowe musi zestawiać ze sobą niejednorodne dzieła, choć nie istnieje wspólna miara, która pozwalałaby przeliczyć ich różnice na bezdyskusyjną punktację.
Funkcja przewodniczącego nie uprawnia też do sprowadzania każdego wyniku do jego osobistych upodobań. Archiwum festiwalu publikuje wspólną decyzję i rozróżnia poszczególne kategorie; zazwyczaj nie udostępnia pełnego zapisu wszystkich obrad. Znajomość gustu jednego z członków jury może podsunąć pytanie, ale sama w sobie nie dowodzi, jak głosowała każda osoba ani jakie negocjacje doprowadziły do przyznania nagrody.
Wenecja 2010: jury konkursu głównego
We wrześniu 2010 roku Tarantino przewodniczył jury 67. edycji festiwalu w Wenecji. W jego skład weszli także Guillermo Arriaga, Ingeborga Dapkūnaitė, Arnaud Desplechin, Danny Elfman, Luca Guadagnino i Gabriele Salvatores. Festiwal odbywał się od 1 do 11 września. Złotego Lwa, zgodnie z listą nagród Mostry, przyznano filmowi Somewhere, w reżyserii Sofii Coppoli.
Álex de la Iglesia otrzymał nagrodę za reżyserię i za scenariusz do filmu Balada triste de trompeta. Specjalną Nagrodę Jury przyznano filmowi Essential Killing, w reżyserii Jerzego Skolimowskiego. Jego główny aktor, Vincent Gallo, otrzymał ponadto Puchar Volpiego dla najlepszego aktora. Ariane Labed zdobyła Puchar Volpiego dla najlepszej aktorki za rolę w filmie Attenberg, w reżyserii Athiny Rachel Tsangari. Warto podawać kategorię obok nazwy nagrody, by nie sprowadzać wszystkich wyróżnień do odpowiedników Złotego Lwa.
W odpowiedzi na pytania o przyjaźń z Coppolą Tarantino stwierdził, że wybór był jednomyślny. Jego wypowiedź przytoczono w relacji z konferencji prasowej. Pozwala ona opisać jego publiczną odpowiedź, ale nie odtworzyć prywatnych rozmów ani rozstrzygnąć spekulacjami, jakie motywy kierowały poszczególnymi członkami jury.
Również tutaj nagrodzone dzieła oferują bardzo odmienne doświadczenia. Somewherepodkreśla znaczenie powtarzalności, oczekiwania i relacji ojca z córką. Essential Killingbuduje napięcie wokół walki o przetrwanie i ściganego człowieka. Ich porównanie nie oznacza, że trzeba ponownie stawiać je do rywalizacji: pomaga zrozumieć, że lista nagród może wyróżniać środki wyrazu, które nie są do siebie podobne.
Jak opisywać te role, nie myląc funkcji z nagrodami
Rzetelna chronologia powinna rozróżniać cztery sytuacje: prezentację filmu, udział w konkursie, otrzymanie wyróżnienia honorowego oraz zasiadanie w jury. Sama obecność Tarantino na ceremonii nie wystarcza, by ustalić, o którą z nich chodzi. Rolę można określić na podstawie nazwy sekcji i konkretnej edycji. Nawet w ramach jednego festiwalu może działać kilka jury o różnych kompetencjach.
Przykład Cannes pokazuje również, dlaczego daty mają znaczenie. Złotą Palmę za film Pulp Fiction przyznano w 1994 roku, a funkcję przewodniczącego jury Tarantino pełnił w 2004 roku. To dwa wydarzenia oddzielone dziesięcioma latami i związane z odmiennymi rolami instytucjonalnymi. W pierwszym był reżyserem nagrodzonego dzieła, w drugim oceniał dzieła innych twórców.
Złota Palma za film pełnometrażowy i Caméra d’Or są przyznawane w ramach różnych konkursów: tę drugą nagrodę przyznaje inne jury za debiut pełnometrażowy. Obecność Tarantino w Cannes nie czyni go odpowiedzialnym za oba wyniki.
Nagród za aktorstwo, scenariusz i reżyserię nie należy też wykorzystywać do automatycznego ustalania pełnej hierarchii filmów. Każda kategoria wyróżnia inny aspekt, a regulamin danej edycji może wpływać na rozdział nagród. Bez dodatkowych dokumentów nie można twierdzić, że film zajął drugie lub trzecie miejsce w prywatnych preferencjach wszystkich członków jury.
Te funkcje przewodniczącego ukazują publiczny wymiar kinofilii Tarantino: obowiązek dyskutowania o kinie z innymi profesjonalistami i ogłoszenia decyzji, która należy do całego jury. Z historycznego punktu widzenia istotne jest połączenie funkcji, edycji festiwalu, składu jury i potwierdzonych wyników. Rozdzielenie tych informacji pozwala badać jego obecność na festiwalach bez przypisywania mu cudzych nagród ani traktowania zbiorowych obrad jako automatycznego przedłużenia jego filmografii.
Zapoznaj się z przewodnikiem po nagrodach Quentina Tarantino.
Zobacz wszystkie artykuły w Nagrody Quentina Tarantino: co zdobył i w jakiej kategorii
