Chick Habit w wykonaniu April March towarzyszy napisom końcowym Death Proof. Jej popowe brzmienie zmienia finał pełen akcji w szydercze pożegnanie napastnika.
Od Laisse tomber les filles do April March
Chick Habit to angielska adaptacja Laisse tomber les filles, piosenki napisanej przez Serge’a Gainsbourga, znanej z wykonania France Gall. April March nagrała swoją wersję w latach dziewięćdziesiątych, a także zaśpiewała ten utwór po francusku. Powiązanie tych tytułów pomaga zrozumieć, dlaczego napisy w różnych edycjach mogą przywoływać nieco odmienne muzyczne wspomnienia.
Piosenka April March nie została skomponowana specjalnie na potrzeby Death Proof. Tarantino wykorzystuje wcześniejsze nagranie i umieszcza je po wydarzeniach, które zmieniają jego odbiór. Widzowie znający utwór mogą rozpoznać samodzielne dzieło, a ci, którzy słyszą go po raz pierwszy, odbierają go w kontekście porażki Mike’a. Oba sposoby odbioru są możliwe, ponieważ film nie wymazuje muzycznej historii piosenki.
Warto odróżnić wersję angielską, wykonanie po francusku i nagranie France Gall. Łączy je ta sama kompozycja, ale nie są tym samym nagraniem ani nie śpiewa ich ta sama osoba. Na komercyjnej ścieżce dźwiękowej Death Proof znajduje się Chick Habit. Międzynarodowa wersja filmu zawiera również Laisse tomber les filles w wykonaniu April March, odtwarzane podczas napisów końcowych.
Przestroga, która wybrzmiewa po wydarzeniach
Ogólny sens piosenki dotyczy konsekwencji złego traktowania kobiet i utraty poczucia wyższości. Pasuje to do postaci, która budowała swoją władzę, wybierając osoby uznawane przez siebie za bezbronne. Nie trzeba przytaczać tekstu, by dostrzec tę zależność: piosenka zmienia finał w muzyczną ripostę na jego zachowanie.
Kluczowe jest umiejscowienie utworu. Gdyby pojawił się na początku, mógłby zapowiadać nadchodzące wydarzenia lub je antycypować. Kiedy rozbrzmiewa po konfrontacji, towarzyszy rezultatowi, który już widzieliśmy. Komentarz nabiera charakteru retrospektywnego i radosnego, a jego energia przedłuża gest zwycięstwa bohaterek. Film przechodzi od napięcia na drodze do finału naznaczonego szyderstwem.
Blask aranżacji i pozorna lekkość wykonania nie łagodzą przemocy finału. Powodują zgrzyt między popową formą a brutalnością tego, co się wydarzyło. Dzięki temu widz może odczuwać ulgę, a zarazem dostrzec, jak bardzo film opiera przyjemność odbioru na odwecie. Muzyka ukierunkowuje emocje, ale nie narzuca wszystkim jednakowej oceny wydarzeń.
Zakończenie Death Proof odwraca relację, którą Mike ustanowił ze swoimi ofiarami. Chick Habit przedłuża to odwrócenie w innym rejestrze. Bohater traci możliwość narzucania własnej opowieści o swojej twardości; ostatni ważny komentarz dobiega z kobiecego głosu, który nie należy do niego. Wybór muzyki odbiera mu nawet kontrolę nad tonem pożegnania.
Przejście między wykonaniem angielskim a francuskim uwidacznia jeszcze jedną różnicę: melodia może zachować swoją tożsamość, a jednocześnie zmienia się słowna relacja ze słuchaczem. Dla części widzów angielski od razu przekazuje zrozumiałe ostrzeżenie; dla innych francuski może najpierw przywołać pamięć o tradycji popowej, z której utwór się wywodzi. Film pozwala współistnieć tym skojarzeniom, nie wymagając, by wszyscy poznawali piosenkę w tym samym języku.
Ton napisów końcowych a pamięć widza
Napisy końcowe nie są tu emocjonalnie neutralną przestrzenią. Piosenka podtrzymuje impet finału i przekłada go na utwór, którego można słuchać także poza filmem. Ta samodzielność częściowo wyjaśnia, dlaczego tak mocno utrwala się w pamięci zakończenie: kiedy widz słyszy ją ponownie, może odzyskać poczucie triumfu i sarkazmu bez konieczności odtwarzania całego pościgu.
Efekt nie zależy też od rozumienia każdego słowa po angielsku czy francusku. Rytm, instrumentacja i głos przekazują wyczuwalną postawę. Znajomość tekstu dodaje konkretną warstwę znaczeniową, ale już przejście od akcji do popu zmienia rejestr. W opowieści przemoc należy już do przeszłości, lecz jej emocjonalna nagroda nadal wybrzmiewa w muzyce.
Umieszczenie Chick Habit w obrębie ścieżki dźwiękowej Death Proof pozwala odróżnić jej funkcję od roli innych piosenek. Down in Mexico buduje scenę spotkania w barze, a Hold Tight! towarzyszy sytuacji, którą przerywa zagrożenie. Utwór April March pojawia się, gdy na to zagrożenie już odpowiedziano. Jego zadaniem jest zamknąć relację widzów z Mike’em, a nie opisywać przestrzeń, w której bohaterowie wciąż przebywają.
Francuskie korzenie utworu tworzą dodatkowe powiązanie muzyczne, ale same w sobie nie dowodzą niczego na temat osobistych intencji reżysera. Zależność, którą można rzetelnie analizować, wynika z połączenia tekstu, tonu i miejsca w montażu. To połączenie zmienia wcześniejszą piosenkę w wyjątkowo trafne pożegnanie tej postaci.
Więcej informacji znajdziesz w przewodniku po Death Proof.
Zobacz wszystkie artykuły w Death Proof: dwie grupy kobiet i zagrożenie za kierownicą
