Death Proof: dwie grupy kobiet i zagrożenie za kierownicą

Death Proof: dwie grupy kobiet i zagrożenie za kierownicą

Death Proof łączy obserwację dokonywaną przez zabójcę z rozmowami przyjaciółek i zagrożeniem, które w końcu przenosi się na drogę. Stuntman Mike wykorzystuje doświadczenie kaskadera, by podsycać swój wizerunek człowieka mającego wszystko pod kontrolą. Grupy kobiet, które spotyka, mają własne zainteresowania, pracę i więzi, ukazywane w rozmowach pozornie dalekich od niebezpieczeństwa. Film sprawia, że ten dystans staje się niepokojący: wiemy o istnieniu zagrożenia, obserwując jednocześnie ludzi pochłoniętych przyjemnym spędzaniem czasu.

Podział na dwie główne części zmienia oświetlenie, otoczenie i sposób, w jaki ukazywany jest samochód. Auto może być miejscem rozmowy, upragnionym przedmiotem albo narzędziem napaści. Inscenizacja zmienia jego znaczenie, zwracając uwagę na to, kto prowadzi, kto obserwuje, a kto jest narażony na niebezpieczeństwo. Związek filmu z podwójnym seansem Grindhouse dodaje kolejny wymiar: ślady zużycia kopii i nagłe zmiany tonu przywołują doświadczenie kinowego seansu, a jednocześnie akcja musi pozostać czytelna, by każda zmiana odległości czy prędkości była zrozumiała.

Death Proof opowiada o Stuntmanie Mike’u, kaskaderze filmowym, który zamienia samochód w narzędzie przemocy wobec kobiet. Film poświęca sporo czasu dwóm grupom, zanim ich codzienne życie zderzy się z zagrożeniem. Rozmowy pozwalają dostrzec bliskość i różnice między bohaterkami, dzięki czemu niebezpieczeństwo dotyka osób, których życie nie sprowadza się do spotkania z napastnikiem.

Grindhouse i forma odnalezionego filmu

Oficjalna prezentacja w Cannes wyjaśnia, że Death Proof trafił do amerykańskich kin jako część Grindhouse, wraz z filmem Planet Terror Roberta Rodrigueza oraz fikcyjnymi zwiastunami. Obecność Death Proof w Grindhouse wiąże ten pełnometrażowy film z tradycją podwójnych seansów kina eksploatacji. Projekt igra z oczekiwaniami wobec seansu oferującego mocne wrażenia, przesadę i zmiany konwencji w kolejnych częściach.

Rysy i przeskoki imitujące zniszczoną kopię sprawiają, że materialny nośnik obrazu staje się widoczny. Nie wszystko, co oglądamy, wygląda na część dopracowanej i jednolitej prezentacji. Ten efekt wpływa na odbiór filmu: może wywołać uśmiech, przerwać ciągłość albo wzmocnić wrażenie, że oglądamy film odzyskany z innej epoki.

Podczas konferencji prasowej w Cannes w 2007 roku Tarantino wyjaśnił, że oba filmy skrócono na potrzeby wspólnego seansu, ale zaprojektowano je również z myślą o osobnych pokazach. Różnice między montażem Grindhouse a wersją rozszerzoną wynikają z tej podwójnej formy prezentacji. Dodatkowy materiał zmienia ilość czasu spędzanego z postaciami i przebieg niektórych spotkań, a także wpływa na całkowitą długość filmu.

Dwie grupy i różne relacje z ryzykiem

Dwuczęściowa struktura Death Proof przenosi akcję z Austin do Tennessee, a jedną grupę bohaterek zastępuje drugą. Pierwsza część skupia się na nocy, barach i natarczywej obecności nieznajomego; druga otwiera opowieść na dzienne plenery i kobiety związane z branżą filmową. Zagrożenie powraca, ale tym razem napotyka inne umiejętności i relacje.

Kurt Russell gra Stuntmana Mike’a, jak podaje lista obsady w materiałach z Cannes. W jego grze swojskość przeplata się z urazą i uwagą, która może stać się natrętna. Mike próbuje przedstawić się jako ktoś godny zainteresowania, a swoją zawodową opowieścią przejmuje rozmowę. Film utrzymuje niepokojący dystans między tą pozorną towarzyskością a sposobem, w jaki bohater przygląda się osobom przed sobą.

W drugiej grupie w materiałach z Cannes wymieniono Rosario Dawson jako Abernathy, Tracie Thoms jako Kim i Zoë Bell jako Zoë. Obecność Zoë Bell w roli postaci w Death Proof łączy przyjemność płynącą z ryzyka z zawodowym doświadczeniem w świecie przedstawionym. Zaufanie między kobietami pozwala im żartować, spierać się i oceniać, na co każda z nich jest gotowa. Różnice między nimi mają znaczenie, bo każda wspólna decyzja wymaga, by ktoś zaufał inicjatywie drugiej osoby.

Film wykorzystuje napięcie związane z osaczeniem i akcję pościgów, nadając im różne tempo. Najpierw może stopniowo odsłaniać zagrożenie, a potem zmusza bohaterki do natychmiastowej reakcji. Spójność tych dwóch rejestrów zapewnia samochód, który daje swobodę przemieszczania się, ale staje się też źródłem zagrożenia, gdy inny kierowca postanawia wtargnąć w tę samą przestrzeń.

Zdjęcia, montaż i dźwięk ruchu

W materiałach festiwalowych Tarantino figuruje jako autor zdjęć do Death Proof, a Sally Menke jako montażystka. Kamera łączy twarze, dłonie, karoserie i drogę, by uczynić czytelną sytuację, która szybko się zmienia. W końcowym pościgu w Death Proof rozpoznanie położenia poszczególnych pojazdów pozwala przewidzieć zagrożenie, zanim dojdzie do kolejnego zderzenia.

Ujęcie odsłoniętego ciała pokazuje kruchość inną niż w przypadku osoby chronionej przez karoserię. Obraz przekazuje wysiłek, równowagę i wytrzymałość, a montaż decyduje, jak długo widzimy trudności. Inscenizacja opiera się na tym fizycznym odczuciu: każda nowa przeszkoda wymaga dostosowania ruchu i uświadamia, ile wysiłku kosztuje zachowanie kontroli.

Ścieżka dźwiękowa Death Proof współgra z odgłosami silników, wiatru, hamulców i uderzeń, które nadają akcji materialny wymiar. Piosenki budują atmosferę rozrywki i przyjemnego przemieszczania się. Gdy na pierwszy plan wysuwają się odgłosy pojazdów, droga przestaje być beztroską trasą: każda słyszalna zmiana może zapowiadać zbliżenie, przyspieszenie albo zmniejszenie pola manewru.

Zawód kaskadera łączy Mike’a z historią branży, którą chce opowiadać innym. Jego publiczna tożsamość opiera się na pracy wykonywanej po to, by ktoś inny mógł zagrać główną rolę. Przedstawiając się przez pryzmat tych doświadczeń, domaga się również uwagi i uznania, choć jego rozmówczynie niekoniecznie podzielają jego zdanie o tym, co jest warte zainteresowania.

Druga grupa ukazuje inny stosunek do tego zawodu. Praca w branży filmowej jest częścią codziennych rozmów i przyjaźni; stanowi wspólne doświadczenie i źródło praktycznej wiedzy. Film zestawia w ten sposób różne postawy wobec podobnej aktywności fizycznej. Umiejętność radzenia sobie z ryzykiem sama w sobie nie przesądza o tym, jak traktuje się innych ludzi.

Ta różnica pokazuje, że umiejętności nie stanowią moralnej gwarancji. Mike uważa swoją przewagę za prawo do narzucania warunków spotkania, podczas gdy przyjaciółki muszą uzgadniać decyzje między sobą. Uznanie zawodowe, zaufanie i władza są ze sobą powiązane, ale każda postać wykorzystuje swoje możliwości w zupełnie innych relacjach. Konflikt dotyczy zarówno zachowania, jak i umiejętności.