Utwór „Across 110th Street” w wykonaniu Bobby’ego Womacka towarzyszy początkowi i zakończeniu filmu „Jackie Brown”. Powtórzenie łączy dwie chwile, w których bohaterka jest w drodze, ale jej sytuacja już się zmieniła. Na początku muzyka towarzyszy przedstawieniu pracownicy, której jeszcze nie znamy. Na końcu powraca, gdy widzimy kobietę, której decyzje śledziliśmy i która odchodzi, rozstając się z bliską osobą. Wspomnienie jej pierwszego pojawienia się zmienia znaczenie ponownego odsłuchania utworu.
Piosenka pochodzi ze ścieżki dźwiękowej do filmu o tym samym tytule z 1972 roku. Tarantino wykorzystuje ją w innej historii, nadając jej powrotowi własną funkcję w opowieści. Jej związek z Jackie zależy od obrazów, kreacji Pam Grier i tego, co wiemy, gdy rozgrywa się każda ze scen. Energia muzyki może towarzyszyć zarówno pojawieniu się bohaterki, jak i pożegnaniu, w którym splatają się różne emocje. Dzięki tej muzycznej ciągłości można dostrzec zmianę, choć Jackie nie musi jej wyjaśniać kolejnym dialogiem.
W filmie „Jackie Brown” Quentina Tarantino z 1997 roku „Across 110th Street” staje się punktem odniesienia, który pozwala porównać pierwsze wrażenie, jakie wywiera bohaterka, z tym, jakie pozostawia, odchodząc. Film zachowuje rozpoznawalny muzyczny motyw, a zarazem zmienia jego kontekst. Efekt zależy od odstępu między dwoma pojawieniami się utworu i od decyzji, które Jackie podejmuje w międzyczasie.
Bobby Womack, J. J. Johnson i geneza piosenki
Nota biograficzna Bobby’ego Womacka opublikowana przez ABKCO podaje, że pracował on nad ścieżką dźwiękową do filmu „Across 110th Street” w 1972 roku, i potwierdza, że Tarantino wykorzystał utwór na początku i na końcu „Jackie Brown”. W napisach serwisu Qobuz jako autorów kompozycji wymieniono Bobby’ego Womacka i J. J. Johnsona. Utwór znalazł się również na oficjalnym albumie wydanym przez Rhino. Ta edycja zawiera wybór utworów ze ścieżki dźwiękowej do filmu „Jackie Brown”, z których każdy pełni inną funkcję.
Filmowy rodowód utworu łączy go z kinem lat siedemdziesiątych. Nagranie trafia do „Jackie Brown” z własną, wcześniejszą tożsamością, a potem towarzyszy innej bohaterce. Dzięki temu ten wybór można umieścić obok hołdu dla kina blaxploitation— nie sprowadzając całej sceny do wyliczania nawiązań. Liczy się to, co muzyka robi z postacią Jackie: przedstawia ją, powraca do niej i pozwala rozpoznać ją po przemianie.
Przynależność Womacka do nurtu soul pomaga również zrozumieć ten wybór muzyczny. Wśród zastosowań soulu i funku w filmach Tarantinoten przypadek wyróżnia się tym, że skupia uwagę na tej samej kobiecie w dwóch skrajnych punktach opowieści. Piosenka zachowuje własny charakter jako nagranie; montaż wiąże ją z dwoma doświadczeniami bohaterki i sprawia, że oba pozostają w pamięci.
Na początku: poznajemy Jackie, zanim pojawi się konflikt
Piosenka towarzyszy Jackie Brown na lotnisku, gdzie jej uniform i sposób poruszania się przedstawiają ją jako osobę funkcjonującą w codziennej rutynie zawodowej. Muzyka nadaje jej wyrazistość, zanim fabuła ujawni trudności związane z jej życiem. Widz może się nią zainteresować, nie znając jeszcze jej przeszłości, układów ani obaw. Pojawienie się bohaterki nabiera więc znaczenia, zanim dowiemy się o sprawie kryminalnej.
Ta kolejność ma znaczenie. Najpierw poznajemy jej sposób bycia, a dopiero potem ograniczenia jej sytuacji. Wrażenie pewności siebie, jakie może wywołać jej prezentacja, współistnieje później z lękiem przed utratą pracy i presją ze strony tych, którzy chcą ją wykorzystać. Gdy przypominamy sobie początek, tę pewność można uznać za część tego, co Jackie potrafi pokazać na zewnątrz, nawet gdy ma powody, by czuć się zagrożona.
Muzyka współtworzy to pierwsze wrażenie, nie opisując problemu, który nie został jeszcze przedstawiony. Jej ciągłość skupia uwagę na Jackie, a otoczenie pokazuje ją w pracy. Kontrast między znaczeniem, jakie nadaje jej film, a pozycją zawodową, którą zajmuje, okaże się później istotny: bohaterka ma zasoby, których osoby z nią negocjujące mogą nie doceniać. Początek budzi zainteresowanie, ale nie zdradza, jak wykorzysta swoją inteligencję.
Na pożegnanie: wracamy do kobiety, którą już znamy
Gdy piosenka powraca, Jackie zostawia za sobą ostatnie spotkanie z Maxem. Pożegnanie Jackie i Maxa wprowadza w tę chwilę rozstanie, gdy Jackie może ruszyć nową drogą. Muzyka towarzyszy jej odejściu, nie sprowadzając tej mieszanki uczuć do jednej emocji. Zmiana życia, którą udało jej się osiągnąć, i osoba, którą zostawia za sobą, należą do tej samej sceny.
Widz wie już coś, czego nie wiedział na początku: rozumie, ile wysiłku kosztowało Jackie dotarcie do tego miejsca. Widział, jak stawiała czoła presji, negocjowała i angażowała się w realizację planu. Dlatego powrót piosenki może nabrać znaczenia rozpoznania. Bohaterka przedstawiona na początku pokazała, na co ją stać — wówczas jej pojawienie się pozwalało to jedynie przeczuwać. Powtórzenie utworu podtrzymuje więź z Jackie, a zarazem uwidacznia jej dotychczasowe doświadczenia.
Zmienia się również związek między podróżą a decyzją. Na lotnisku Jackie była częścią świata pracy; za kierownicą odjeżdża w następstwie tego, co zrobiła. Piosenka łączy te dwa obrazy drogi. Ciągłość muzyczna pozwala dostrzec, że Jackie wciąż pozostaje sobą i zachowuje własną historię, choć teraz może wybrać coś, co na początku wydawało się poza jej zasięgiem.
Energia utworu pozwala wybrzmieć zarówno temu, co Jackie osiągnęła, jak i smutkowi rozstania. Kreacja Grier nadaje scenie osobisty wymiar i nie pozwala sprowadzić finału do świętowania zwycięstwa. Muzyka i twarz aktorki mogą wyrażać różne aspekty tej samej chwili. Film kończy się właśnie takim połączeniem: bohaterka poszerzyła swoje możliwości, a zarazem może odczuwać cenę rozstania. Powracająca muzyka nadaje kształt zakończeniu, nie pokazując ani nie gwarantując, jak potoczy się jej dalsze życie.
Głos towarzyszący Jackie należy do Womacka. To rozdzielenie piosenkarza i bohaterki jest interesujące: cudza interpretacja muzyczna może przybliżyć nas do jej doświadczeń, nie stając się monologiem wypowiadanym przez nią samą. Film pozwala współdziałać dźwiękowi i obrazowi, zachowując wkład każdego z nich. Piosenka zachowuje rozpoznawalny głos, a Grier nadaje mu inny, ludzki kontekst niż ten, który miał w oryginalnym nagraniu.
W scenie pożegnania taki podział pozwala utrzymać Jackie w centrum, bez dodawania słownego wyjaśnienia jej uczuć. Jej twarz może wyrażać emocje, których muzyka nie musi dokładnie opisywać. Zamiast rozstrzygać, co powinna czuć, zaczynamy dostrzegać, jak współistnieją skutki jej decyzji. Piosenka podtrzymuje ciągłość chwili, a obraz zachowuje jej niuanse. Taka przestrzeń dla interpretacji szczególnie pasuje do bohaterki, która przez większą część opowieści sama wybierała, co powiedzieć, a co zachować dla siebie.
Zobacz wszystkie artykuły w Jackie Brown: przetrwanie, zaufanie i spóźniona szansa
