Star Trek Tarantino i Mark L. Smith

Projekt Star Treka doczekał się scenariusza, nad którym pracował Mark L. Smith. Wypowiedzi osób zaangażowanych w jego powstanie pozwalają poznać zamierzony ton i niektóre inspiracje, ale nie dają podstaw do odtworzenia całego filmu.

Pomysł Tarantino rozwijany przez innego scenarzystę

Projekt Star Treka związany z Quentinem Tarantino ujawniono w 2017 roku. Prace nad nim posunęły się naprzód, a scenariusz pisał Mark L. Smith na podstawie pomysłu reżysera. W jego rozwijaniu uczestniczył J. J. Abrams. Podział ról ma znaczenie: określenie „scenariusz Tarantino” może być dziennikarskim skrótem, ale nie powinno przesłaniać pracy Smitha ani sugerować, że każde zdanie przypisywane projektowi zostało osobiście napisane przez filmowca.

Pomysł przyciągał uwagę, ponieważ łączył franczyzę science fiction z reżyserem, którego twórczość koncentrowała się na innych gatunkach. Star Trek od pierwszych sezonów wykorzystywał jednak bardzo różnorodne formy narracyjne. Podróże załogi pozwalały odkrywać społeczeństwa przypominające różne epoki, systemy polityczne lub konwencje ziemskiej kultury. Taka swoboda stwarzała możliwość nadania opowieści osobistego charakteru bez konieczności rezygnowania z założenia eksploracji.

Publicznie dostępne informacje wskazywały na produkcję dla dorosłych, co zazwyczaj podsumowywano określeniem „R-rated”. Etykieta ta sygnalizowała zamierzony ton w odniesieniu do przemocy i języka. Nie była to oficjalna klasyfikacja przyznana ukończonemu filmowi — instytucje zajmujące się klasyfikacją oceniają konkretne dzieło. Projekt nie doczekał się pełnometrażowego filmu, który trafiłby do kin i otrzymał taką ocenę.

Fakt, że prace nad scenariuszem rzeczywiście się odbywały, odróżnia ten projekt od pomysłu wspomnianego tylko raz w wywiadzie. Smith opowiadał o swoim udziale i rozmowach z Tarantino. Sam fakt, że scenariusz był w opracowaniu, nie oznacza jednak, że wszystkie jego elementy były ostateczne ani że rozpoczęły się zdjęcia.

Nawiązanie do „A Piece of the Action”

W doniesieniach o projekcie łączono go z odcinkiem „A Piece of the Action”, w którym załoga oryginalnego serialu trafia na społeczeństwo naśladujące świat amerykańskich gangsterów. To nawiązanie stanowiło punkt styczny między uniwersum Star Treka a zainteresowaniem Tarantino przestępczością, kodeksami grupowymi i odgrywaniem ról.

W oryginalnym odcinku naśladownictwo służy budowaniu humoru i konfliktu kulturowego. Kirk i Spock muszą zrozumieć zasady wywodzące się z niepełnego obrazu innego społeczeństwa i się do nich dostosować. Science fiction pozwala ukazać ziemski wzorzec w zniekształconej formie na innej planecie. Taki zabieg skłania do refleksji nad tym, jak fikcja lub dokument mogą wpływać na zachowanie swoich odbiorców.

Powiązanie projektu z tym odcinkiem nie uprawnia do stwierdzenia, że Smith napisał jego wierną kopię, scena po scenie. Nawiązanie może być punktem wyjścia, inspiracją dla atmosfery albo pomysłem na mechanizm fabularny. Bez dostępu do pełnej, autoryzowanej wersji scenariusza nie należy wymyślać dialogów, złoczyńców, spotkań załóg ani zakończenia, o których dostępne wypowiedzi nie wspominają.

Atrakcyjność tego połączenia polegała na możliwości postawienia oficerów Enterprise w sytuacji, w której musieliby odnaleźć się w systemie gróźb i negocjacji znanym z kina gangsterskiego. Taka interpretacja wskazuje na potencjalne pokrewieństwo, ale nie dowodzi, jaka część historii rozgrywałaby się w tym środowisku ani jak zostałoby ono zrównoważone eksploracją kosmosu.

Wyjaśnienia Smitha i film, który nie powstał

W wywiadzie dla Collidera z 2023 roku Smith wspominał o entuzjazmie towarzyszącym pracy oraz o intensywnej przemocy, którą sobie wyobrażali. Jako źródło wątpliwości Tarantino wskazał również możliwość, że Star Trek miałby być jego ostatnim filmem. Należy traktować to jako relację scenarzysty z ich rozmów, a nie wyczerpujące wyjaśnienie wszystkich decyzji biznesowych dotyczących projektu.

Liczba filmów pełnometrażowych, które Tarantino deklarował, że chce wyreżyserować, wywiera szczególną presję na każdą podejmowaną przez niego decyzję. Projekt franczyzowy mógł go interesować, a zarazem budzić wątpliwości dotyczące tego, jak zakończyć karierę. Wypowiedzi o jego ostatnim filmie pozwalają śledzić tę dyskusję. Zmienia się ona z czasem i nie daje prostego sposobu na przewidzenie następnego dzieła.

Entuzjastyczne komentarze Smitha na temat potencjalnej jakości filmu wyrażają jego osobistą ocenę. Nie można ich zweryfikować tak, jakby opisywały rezultat obejrzany przez widzów. Scenariusz może zachwycać swoich autorów, a mimo to wymagać decyzji dotyczących reżyserii, aktorstwa, montażu i produkcji, które ukształtują ostateczne doświadczenie widzów. Wypowiedzi te są interesujące, ponieważ pokazują, jak duże zaufanie towarzyszyło pracom nad projektem.

Scenariusz opracowywany przez Smitha pozwala mówić o pracach nad tekstem, ale nie zmienia publicznych opisów w ostateczną listę scen, postaci ani decyzji obsadowych.

Star Trek Tarantino pozostaje zatem projektem, nad którym pracowano scenariuszowo i o którym zachowały się konkretne relacje, ale który nie doczekał się premiery. Jego historia pokazuje, jak mogłoby wyglądać spotkanie przygody kosmicznej z kinem gangsterskim. Jasne rozróżnienie między telewizyjnym nawiązaniem, autorstwem Smitha i faktem, że projekt nie został zrealizowany, pozwala docenić tę możliwość bez przedstawiania wyobrażonego dzieła jako zaginionego odcinka franczyzy.

Wróć do porzuconych projektów Tarantino.

Zobacz wszystkie artykuły w Niezrealizowane projekty Tarantina: pomysły, scenariusze i decyzje