Coconut, wykonywana przez Harry’ego Nilssona, towarzyszy napisom końcowym filmu Reservoir Dogs. Jej pojawienie się wprowadza żartobliwy ton po brutalnym finale. Kontrast nie zmienia tego, co właśnie się wydarzyło: zmienia nastrój, w jakim film pozostawia widza, gdy na ekranie pojawiają się nazwiska osób, które go stworzyły. Piosenka zajmuje więc inne miejsce niż utwory, których bohaterowie słuchają w trakcie akcji.
Nagranie pochodzi z albumu Nilsson Schmilsson, wydanego w listopadzie 1971 roku, jak podają oficjalny katalog Harry’ego Nilssona i Sony Music. Powstało na długo przed filmem Tarantino. Wykorzystanie piosenki w zakończeniu tworzy nową relację między muzyką a przemocą, nie czyniąc z niej kompozycji napisanej po to, by wyjaśniać fabułę lub rozstrzygać jej zagadki.
Ironiczny efekt wynika ze zmiany tonu. Film kończy konflikt, a potem rozbrzmiewa piosenka o własnej energii, opartej na powtórzeniach i zabawie głosem. Można ją odebrać jako celowo niezręczne wyjście z dramatu: muzyka nie podtrzymuje w podniosły sposób ciężaru ostatnich obrazów.
Piosenka z albumu Nilsson Schmilsson
Utwór słyszany na końcu wykonuje Harry Nilsson. Coconut znajduje się na albumie Nilsson Schmilsson, którego pierwotne wydanie oficjalny katalog The RCA Albums Collection datuje na listopad 1971 roku. Data ta odnosi się do albumu, a nie do wszystkich późniejszych wydań utworu na singlu. Piosenka pochodzi z wcześniejszego okresu twórczości nagraniowej, poprzedzającego Reservoir Dogs, i zachowuje tę odrębną proweniencję, gdy pojawia się w zakończeniu filmu.
Powtórzenia są częścią jej konstrukcji. Zamiast rozwijać melodię, która nieustannie zmienia się, by towarzyszyć różnym emocjom, utwór opiera się na rozpoznawalnym wzorcu, w ramach którego głos wprowadza wariacje. Powtarzalność nadaje mu poczucie cykliczności. W połączeniu z napisami pozwala słuchaczowi podążać za rytmem, bez konieczności muzycznego odzwierciedlania każdego nazwiska czy wspomnienia z filmu.
Wokal dodaje utworowi element zabawy. Piosenka opowiada krótką, komiczną historię i pozwala dostrzec zmiany intencji w obrębie jednego wykonania. Nilsson nie potrzebuje dialogu między aktorami filmu, by wprowadzić tę różnorodność. Głos, który przejmuje prowadzenie po finale, należy do innego świata muzycznego, z własnymi postaciami i własną logiką.
Na ścieżce dźwiękowej Reservoir Dogs utwór przypisano Nilssonowi. Oficjalny wykaz Universal Music umieszcza go jako ostatnią piosenkę na albumie, po której następuje wypowiedź lektora. Ta kolejność na płycie nie zmienia funkcji utworu na ekranie: towarzyszy napisom i nie dodaje sceny wyjaśniającej, co wydarzy się później. Można go słuchać dalej, choć akcja dramatu już się zakończyła.
Przejście od finału do muzycznej zabawy
Pojawienie się utworu Coconut wyklucza podniosłe muzyczne pożegnanie. Film mógłby podtrzymać atmosferę zagrożenia za pomocą mrocznego akompaniamentu, ale wybrany utwór wnosi inną energię. Nie musi komentować bohaterów dosłownie w tekście. Wystarczy, że rytm i wykonanie nie stanowią przewidywalnej emocjonalnej kontynuacji tego, co właśnie zobaczyliśmy.
Ironia rodzi się z relacji między tymi dwoma momentami. Finał niesie konsekwencje, których piosenka nie może wymazać, a jednocześnie utwór zdaje się podążać własnym torem. Widz pozostaje między świeżym wspomnieniem konfliktu a muzyką, która nie przyjmuje równie poważnego tonu. Ten dystans można odczytać jako czarny humor zakończenia, nie zakładając, że wszyscy widzowie odczują ulgę, rozbawienie czy niechęć.
Powtarzalność zmienia również odczuwanie czasu. Końcowy fragment akcji skupia decyzje i ich rozstrzygnięcia, a napisy pozwalają pozostać przez kilka minut po tym, jak nie można już niczego zmienić. Piosenka wyznacza rytm tego trwania. Nie dostarcza nowych informacji fabularnych, ale tworzy inną przestrzeń czasową, w której widz może przetworzyć to, co zobaczył, podczas gdy film dobiega końca jako ukończone dzieło.
Kontrast może wydawać się szczególnie ostry, ponieważ nie pojawia się muzyczne przejście, które oddawałoby każdą emocję. Lekkość zbiega się ze zmianą funkcji obrazu: zamiast bohaterów i ich działań widzimy napisy. Film oddala się w ten sposób od przestrzeni magazynu. Widz nie musi już oczekiwać odpowiedzi od kolejnej postaci, choć nadal pamięta sytuację, której właśnie był świadkiem.
Taka formalna interpretacja nie oznacza, że Tarantino pozostawił jedyne słuszne wyjaśnienie wyboru utworu. Można udokumentować, jaka to piosenka i jakie miejsce zajmuje w zakończeniu; określenie kontrastu jako ironicznego opisuje relację, którą tworzą te elementy. Analiza tego, jak rozpoznawalnie żartobliwa muzyka zmienia pożegnanie z brutalną historią, nie wymaga wymyślania wypowiedzi reżysera.
Miejsce utworu Coconut w napisach
Coconut rozbrzmiewa jako muzyka towarzysząca napisom. Nie widzimy, by któryś z bohaterów ją wybierał, ani nie ma podstaw, by uznać, że w tej scenie płynie z radia w magazynie. To, że album zawiera również wypowiedzi K-Billy’ego, nie wystarcza, by przypisać piosence takie źródło w filmie. Słuchacz płyty i widz filmu obcują z powiązanymi, ale nie identycznymi układami dźwięków.
To, że utwór nie należy do świata dźwięków słyszanych przez bohaterów, pozwala mu zwracać się do widzów, nie rozstrzygając niczego o doświadczeniach postaci. Muzyka nie potwierdza, że ktoś, kto przeżył, jest bezpieczny, ani że konflikt miał komiczny sens dla tych, którzy go doświadczyli. Lekkość należy do sposobu, w jaki film żegna się z widzem, a nie do reakcji pokazanej u mężczyzn w magazynie.
Napisy tworzą przestrzeń dla takiego współistnienia: historia już się skończyła, ale jej wrażenie pozostaje żywe, gdy rozbrzmiewa inna opowieść. Nilsson zajmuje pierwszy plan dźwiękowy, nie stając się postacią filmu. Coconut podtrzymuje zakończenie właśnie dzięki tej niezależności, pozwalając humorowi i przemocy pozostać blisko siebie, ale nie łącząc ich w wyjaśnienie, które zatarłoby różnice między nimi.
Głos w piosence towarzyszącej napisom ma inny status niż głos słyszany wewnątrz sceny. Nilsson nie gra lektora K-Billy’ego ani świadka wydarzeń. Jego nazwisko pojawia się w napisach w związku z nagraniem muzycznym, podczas gdy Steven Wright odpowiada za wypowiedzi w fikcyjnym programie. Przejście od jednego nagrania do drugiego na albumie może zbliżać do siebie oba głosy, ale nie czyni z nich postaci tej samej rozmowy.
Data wydania albumu Nilsson Schmilsson pomaga również podkreślić tę odrębność. Coconut należy do albumu o własnym układzie i zawierającego inne utwory, które nie pojawiają się w Reservoir Dogs. Słuchanie jej w tym kontekście zmienia utwory, które ją poprzedzają i po niej następują, choć samo nagranie pozostaje takie samo. Kontrast z finałem filmu wynika z konkretnego umiejscowienia piosenki. Nie trzeba przenosić go na całą twórczość Nilssona ani przypisywać piosenkarzowi intencji związanej z późniejszym filmem, by dostrzec efekt jej pojawienia się.
Zobacz wszystkie artykuły w Reservoir Dogs: napad opowiedziany przez jego konsekwencje
