Przestępczy żargon w filmie Reservoir Dogs obejmuje potoczne określenia dotyczące diamentów, donosicielstwa i oszustwa. Ich znaczenie można sprawdzić w kontekście każdej rozmowy, a w niektórych przypadkach także w słowniku. Pozwala to odróżnić rozpoznawalne słownictwo od specyficznego sposobu, w jaki Tarantino wykorzystuje je do charakteryzowania postaci.
Kluczowy jest kontekst. Jedno słowo może nazywać przedmiot pochodzący z łupu, inne może być oskarżeniem kogoś z perspektywy bandy. Zrozumienie danego wyrażenia nie oznacza, że trzeba uznać za prawdziwą historię opowiadaną przez osobę, która go używa. Orange może na przykład posłużyć się przekonującym określeniem, jednocześnie przedstawiając innym fałszywe wyjaśnienie.
Trzeba też odróżniać kwestie wypowiadane przez aktorów od didaskaliów w scenariuszu. Określenie użyte do opisania konfrontacji może należeć do opisu sceny, a nie do wypowiedzi jej uczestników. Realizm filmu wynika z tych słów, ale także z tego, kto je zna, jak na nie reaguje i co próbuje osiągnąć w rozmowie.
Film zawiera konkretne przykłady slangu, ale jego dialogi nie są dokumentalnym zapisem języka prawdziwej bandy. Znaczenie słowa i jego funkcję dramatyczną można analizować osobno. Aby rozpoznać poszczególne użycia, warto odwołać się do kinowej wersji Reservoir Dogs Quentina Tarantino i odróżnić ją od wersji scenariusza datowanej na 22 października 1990 roku.
Cztery wyrażenia i ich kontekst
Rat oznacza informatora lub zdrajcę z perspektywy przestępców. Merriam-Webster podaje oba znaczenia. W magazynie podejrzenia skupiają się na kimś, kto miał przekazać informacje policji. To słowo osadza oskarżenie w interesach bandy: rabusie chcą ustalić, kto naraził ich akcję.
Ice odnosi się do diamentów w rozmowie White’a z Joe o upłynnieniu łupu. Merriam-Webster odnotowuje takie slangowe znaczenie słowa, odnoszące się do diamentów i biżuterii. Wypowiedź zakłada, że obaj rozumieją to określenie; żaden nie musi się zatrzymywać, by je wyjaśnić. Ta swoboda porozumiewania się pomaga przedstawić ich jako ludzi, którzy współpracują ze sobą od dawna.
Stones oznacza kamienie z łupu, gdy Eddie pyta o diamenty. Kontekst pozwala rozpoznać, o jaki przedmiot chodzi, bez zamieniania rozmowy w techniczny opis jubilerski. Pytanie ma bezpośredni cel: ustalić, gdzie jest zdobycz z napadu i co zostało z całej akcji. Słownictwo służy praktycznej potrzebie.
Burn pojawia się w znaczeniu oszustwa lub zdrady w wyjaśnieniu, które Orange przedstawia na temat Blonde’a. W jego opowieści zmarły miał planować zabranie diamentów. Słowo pasuje do rozmowy, ale film pozwala dostrzec, że Orange próbuje usprawiedliwić to, co się wydarzyło. Nie należy traktować jego wersji jako dowiedzionego planu Blonde’a.
Żargon pomaga też przekonywać
Postacie często używają tych określeń bez wyjaśnień, bo rozmawiają z ludźmi, z którymi — jak zakładają — dzielą wspólne doświadczenia. Widz poznaje ich znaczenie dzięki reakcjom: na pytanie o łup pada odpowiedź o miejscu jego przechowywania, a oskarżenie wywołuje obronę. Dzięki przebiegowi rozmowy można zrozumieć funkcję danego określenia, nawet jeśli wcześniej się go nie znało.
Podejrzliwość dodatkowo komplikuje sytuację. Znajomość odpowiednich słów może pomóc uchodzić za członka grupy. Orange musi podtrzymywać to wrażenie i dostosowywać swoje zachowanie do oczekiwań innych. Realizm nie polega wyłącznie na użyciu slangowego wyrażenia, lecz także na tym, by wiedzieć, kiedy go użyć i jaką reakcję wywołać. Scena może przedstawiać przekonującą grę, podczas gdy widz zna prawdę o oszustwie.
Tarantino opowiedział Erikowi Bauerowi o znaczeniu powtórzeń, rytmu i dygresji w swoim pisarstwie w wywiadzie „Method Writing”, opublikowanym po raz pierwszy w Creative Screenwriting w 1998 roku. Jego uwagi na temat metody pomagają zrozumieć ten zabieg stylistyczny, choć wywiad nie potwierdza, że każde wyrażenie z Reservoir Dogs zostało poprzedzone badaniami socjolingwistycznymi. Na dialog filmowy wpływają również wymogi dotyczące czasu trwania i gry aktorskiej.
Znaczenie obelgi czy oskarżenia nie opisuje też neutralnie osoby, której dotyczą. To, że rabusie uważają policjanta za zdrajcę, wynika z ich sposobu postrzegania konfliktu. Widz może rozumieć to określenie, a jednocześnie inaczej oceniać sytuację. Film utrzymuje ten dystans, pokazując informacje nieznane jego postaciom.
Didaskalia nie są kwestią postaci
Meksykański pat pojawia się w scenariuszu z 1990 roku jako wskazówka opisująca zbrojną konfrontację. W tym miejscu określa scenę, a nie stanowi części wypowiedzi postaci. Starcie z bronią w filmie Tarantino można analizować jako chwyt dramatyczny, nie umieszczając jego fachowej nazwy w wykazie tego, co mówią przestępcy.
Ta sama ostrożność jest potrzebna przy sporządzaniu list słownictwa na podstawie kopii tekstu. Imiona i nazwiska na początku kwestii wskazują mówiącego; didaskalia opisują działanie, pozycję lub zmianę obrazu. Jeśli pomiesza się te dwa poziomy, można przypisać postaci wyrażenia, które pochodzą od autora scenariusza.
Porównanie scenariusza Reservoir Dogs z filmem pozwala ponadto sprawdzić, że niektóre kwestie zmieniły mówiącego. Aby zacytować zdanie z wersji kinowej, nie wystarczy znaleźć go w dowolnym wcześniejszym dokumencie. Wskazanie wersji, sceny i rozmówcy pozwala zachować to, co czyni to słownictwo interesującym: jego konkretne znaczenie w ramach relacji, wykraczające poza skojarzenie danego słowa z kinem przestępczym.
Słowniki pomagają sprawdzić znaczenie słowa, ale nie opisują całej interpretacji, dzięki której brzmi ono przekonująco. Szybka odpowiedź, swobodne użycie wyrażenia i brak wyjaśnień mogą sugerować, że dwie postacie mają wspólne doświadczenia. Nieoczekiwane pytanie może z kolei ujawnić, że jedna z nich potrzebuje informacji, którą druga uważała za oczywistą. Taka wymiana wnosi niuanse, których nie oddaje lista terminów.
Warto też zwrócić uwagę, czy słowo nazywa coś, co można sprawdzić, czy próbuje narzucić pewną wersję wydarzeń. Diamenty mają materialne znaczenie dla akcji; oskarżenie zależy od tego, co każdy z mężczyzn wie i kogo chce przekonać. Pewność siebie w rozmowie może wzmocnić oba rodzaje wypowiedzi, choć ich związek z prawdą jest różny.
Żargon w Reservoir Dogs funkcjonuje w takich właśnie warunkach. Znajomość znaczeń słów pomaga śledzić dialog, a przyglądanie się reakcjom pozwala zrozumieć, dlaczego dane wyrażenie jest w danej chwili przydatne osobie, która go używa.
Zobacz wszystkie artykuły w Reservoir Dogs: napad opowiedziany przez jego konsekwencje
