Piosenki otwierające filmy Tarantino i zapowiadany przez nie ton

Początkowe piosenki w filmach Tarantino nie zawsze pełnią tę samą funkcję. Jedne przedstawiają grupę, inne wprowadzają ranę, podróż albo pamięć o gatunku.

Muzyczne wejście może nastąpić po pierwszej scenie

Mówiąc o piosenkach otwierających film, nie mamy na myśli, że każda z nich rozbrzmiewa już przy pierwszym obrazie. Tarantino często wykorzystuje wcześniejszą scenę, by zbudować sytuację, a potem pozwala muzyce na nowo ukształtować nasze wrażenia. Napisy początkowe stają się w ten sposób drugim początkiem: znamy już część świata przedstawionego, ale wciąż uczymy się, jak film chce nam go pokazać.

W filmie Wściekłe psy utwór Little Green Bag zespołu George Baker Selection towarzyszy scenie, w której po rozmowie w restauracji widzimy grupę idącą ulicą. Piosenka i zwolnione tempo pozwalają przyjrzeć się mężczyznom jako zgranemu zespołowi, ich garniturom i różnicom w wyglądzie. Muzyka nadaje wspólny rytm ludziom, którzy wkrótce ujawnią niezgodne interesy i temperamenty.

Pozorna swoboda tego wejścia nie oznacza, że dalsza opowieść będzie równie bezproblemowa. Sekwencja najpierw buduje atrakcyjny obraz zgrania, a dopiero potem film przygląda się jego granicom. Piosenka tworzy wspólną fasadę. Późniejsze wydarzenia zmieniają nasze spojrzenie na tamten spacer, ale nie odbierają mu uroku pierwszej prezentacji.

Pulp Fiction wybiera inny rodzaj przełamania. Misirlou w nagraniu Dicka Dale’a z 1962 roku pojawia się po tym, jak Honey Bunny grozi zebranym, a obraz zastyga. Gitarowe brzmienie przedłuża energię tego gestu, a napisy zawieszają napad. Związek z surf rockiem wynika tu z energii i brzmienia, a nie ze sceny rozgrywającej się na plaży.

Późniejsze przejście do Jungle Boogie zapowiada ponadto, że muzyczna tożsamość filmu może się zmieniać. Początek nie przypisuje całej opowieści do jednego nurtu muzycznego. Pokazuje sposób selekcji i montażu, który pozwala pewnie przechodzić od jednego nagrania do drugiego. Ta zmienność przygotowuje widza na film, który również będzie zmieniał bohaterów i perspektywę czasową.

Osoba, rana albo wcześniejsza historia

Jackie Brown otwiera inny rodzaj relacji między muzyką a postacią. Across 110th Street Bobby’ego Womacka towarzyszy Jackie na ruchomym chodniku lotniska. Długi przejazd pozwala przyjrzeć się jej twarzy i uniformowi. Piosenka nadaje powagę i życiowe doświadczenie codziennej czynności, nie zmieniając wejścia w pokaz przemocy.

Mechaniczny ruch ma własny rytm: ciało posuwa się naprzód, choć może pozostawać niemal nieruchome. Muzyka nadaje temu ruchowi wyrazisty wymiar czasowy. Zamiast przedstawiać bandę w zsynchronizowanym marszu, film poświęca uwagę kobiecie, której jeszcze nie znamy. Piosenka zachęca, by dostrzec życie skryte za zawodowym wizerunkiem.

W Kill Bill: Vol. 1 wykorzystano Bang Bang w wykonaniu Nancy Sinatry z 1966 roku. To nie nagranie Cher, choć obie wersje należą do historii kompozycji Sonny’ego Bono. Po początkowym ataku głos i gitara wprowadzają zranioną intymność, kontrastującą z bezpośrednią brutalnością. Utwór otwierający w wykonaniu Nancy Sinatry przywołuje emocjonalną pamięć, zanim film rozwinie opowieść o zemście.

Tutaj piosenka nie towarzyszy spacerowi ani nie pokazuje zgrania grupy. Rozbrzmiewa w następstwie napaści i tworzy dystans między przeszłością a teraźniejszością. Jej delikatne brzmienie sprawia, że początek niesie w sobie ból, a nie tylko groźbę. Film nie wyjaśnił jeszcze całej relacji między bohaterką a Billem, ale już podpowiada, by słuchać tej historii jak opowieści o stracie.

Western wkracza z rozpoznawalnym głosem

Django bez łańcuchów przywraca utwór Django, skomponowany przez Luisa Bacalova i zaśpiewany przez Rocky’ego Robertsa na potrzeby filmu Sergia Corbucciego z 1966 roku. Piosenka towarzyszy początkowi podróży zniewolonych mężczyzn. Wyśpiewane imię i obrazy łączą nowego bohatera z wcześniejszą tradycją kina, choć jego sytuacja i historia są inne.

Wykorzystanie utworu otwierającego Django z 1966 roku sprawia, że gatunek staje się rozpoznawalny już na poziomie dźwięku. Nie trzeba czekać na pojedynek, by dostrzec rozmach dramaturgiczny westernu. Obraz zakutych w łańcuchy ciał skłania jednak do odczytania tej tradycji z innej perspektywy. Piosenka przywołuje genealogię gatunku, a film decyduje, jaki konflikt w niej osadzić.

Zestawione ze sobą, te otwarcia ukazują różne funkcje. Little Green Bag buduje obraz grupy; Misirlou wywołuje wstrząs; Across 110th Street skupia uwagę na jednostce; Bang Bang wprowadza wrażliwość; Django przywołuje pamięć o gatunku. Żadne z nich nie musi opowiadać w pełni o tym, co wydarzy się później, by ukierunkować sposób, w jaki publiczność słucha filmu.

Wybrana wersja utworu jest nierozerwalnie związana z każdą z tych funkcji. Zmiana wykonawcy lub aranżacji wpłynęłaby na pozorny wiek brzmienia, jego intymność i energię. Tarantino sięga po nagrania, które już zawierają określone środki wyrazu, i zestawia je z nowymi obrazami. Jego otwarcia pozwalają dostrzec ten zabieg, zanim fabuła zdąży się rozwinąć: ton powstaje dzięki konkretnej relacji między głosem, ciałem, ruchem i cięciem montażowym.

Wróć do przewodnika po muzyce i ścieżkach dźwiękowych u Tarantino.

Zobacz wszystkie artykuły w Muzyka i dźwięk u Tarantino: jak zmienia się scena