Tarantino i Sony: co wiadomo o umowie dotyczącej filmu „Pewnego razu... w Hollywood”

Sony zdobyło prawa do dystrybucji filmu „Pewnego razu... w Hollywood” po długiej współpracy Tarantino z firmami Weinsteinów. Warunki podawane przez prasę należy odróżnić od pełnej umowy dostępnej publicznie.

Film, przy którym można było wybrać nowego partnera

Umowę zawarto w okresie zmian, które nastąpiły po oskarżeniach wobec Harveya Weinsteina w 2017 roku. Przez znaczną część kariery Tarantino współpracował z firmami związanymi z Harveyem i Bobem Weinsteinami. Przy kolejnym pełnometrażowym filmie rozpoczął negocjacje z innymi wytwórniami. Aby zrozumieć zerwanie tej zawodowej współpracy, nie sprowadzając go do posunięcia marketingowego, warto oddzielić historię Miramaxu i Weinsteinów z Tarantino od konkretnych warunków umowy z Sony, o których informowano publicznie.

W listopadzie 2017 roku media branżowe poinformowały, że Sony zdobyło światowe prawa do finansowania i dystrybucji projektu. W lutym 2018 roku firma oficjalnie ogłosiła tytuł „Once Upon a Time in Hollywood” oraz udział w filmie Leonarda DiCapria i Brada Pitta. W komunikacie określono go jako dziewiąty film Tarantino. Te informacje dotyczą konkretnej produkcji, a nie ogólnego przeniesienia praw do całej filmografii reżysera.

Zainteresowanie różnych wytwórni dawało reżyserowi możliwość porównania ofert. Wartość projektu nie wynikała z przynależności do istniejącej wcześniej filmowej franczyzy: składały się na nią autorski scenariusz, rozpoznawalna obsada i prezentacja podkreślająca indywidualny styl twórcy. Dla wybranej wytwórni przedsięwzięcie oznaczało finansowanie i promocję oryginalnego filmu o znacznej skali. Dla Tarantino zaś — współpracę z nowym partnerem po wielu latach współpracy z tym samym środowiskiem biznesowym.

Nie trzeba nazywać tej umowy bezprecedensową, by wyjaśnić, dlaczego wzbudziła zainteresowanie. Istotne jest połączenie negocjowanych kwestii: kto zapewnia środki, kto wprowadza film na rynek, jaką swobodę twórczą zachowuje autor i jak dzielone są zyski z eksploatacji. Każdy z tych elementów odpowiada na inne pytanie. Wiadomość sprowadzająca je do jednej kwoty lub hasła może zaciemniać obraz zamiast go wyjaśniać.

Jakie warunki podano do wiadomości publicznej i jakie są ich ograniczenia

W 2019 roku „Los Angeles Times” poinformował, że po trzydziestu latach prawa autorskie mają wrócić do Tarantino, z możliwością przedłużenia tego okresu. Tej informacji prasowej nie należy interpretować jako stwierdzenia, że reżyser natychmiast otrzymał pełnię praw do filmu. Przyszły powrót praw wskazuje na warunkową perspektywę; sposób jego realizacji zależy od warunków, których nie da się w pełni odtworzyć na podstawie samej wiadomości.

Podawano również informacje o warunkach dotyczących kontroli twórczej i udziału w zyskach. W tym kontekście warto nie utożsamiać przychodów brutto, zysków, zwrotu kosztów i udziałów procentowych. Udział obliczany od jednej podstawy nie musi przynieść takiego samego wyniku jak udział liczony po odliczeniu określonych kosztów. Bez pełnej umowy pojedyncza kwota nie pozwala ustalić, ile zarobił reżyser ani jaki zysk osiągnęła wytwórnia.

Prawo do ostatecznego montażu to odrębna kwestia. Dotyczy ono władzy twórczej nad wersją filmu, podczas gdy finansowanie wskazuje, kto podejmuje zobowiązania finansowe, a dystrybucja — jak film trafia do widzów. To, że te kwestie negocjuje się łącznie, nie czyni z nich jednego uprawnienia. Reżyser może bronić swojej wersji montażowej, a jednocześnie polegać na dystrybutorze w organizacji premiery na różnych rynkach.

Ostrożność jest wskazana również przy ocenie zakresu czasowego. Warunek ogłoszony w związku z filmem „Pewnego razu... w Hollywood” nie dowodzi, że wszystkie wcześniejsze filmy Tarantino podlegały takim samym zasadom ani że każda przyszła produkcja będzie nimi objęta. Każdy film ma własną historię umowną. Długotrwała współpraca zawodowa może ułatwiać zawieranie kolejnych umów, ale nie pozwala zakładać, że podpisano przyszłe zobowiązanie, o którym jeszcze nie poinformowano.

Jak doszło do współpracy

Film wszedł do kin w 2019 roku, a jego dystrybutorem było Sony. W oficjalnych materiałach podkreślono, że akcja rozgrywa się w Los Angeles w 1969 roku i opowiada o relacji aktora telewizyjnego z jego dublerem. Przewodnik po filmie „Pewnego razu... w Hollywood” przedstawia ten świat narracyjny. W analizie umowy biznesowej istotne jest to, że projekt przeszedł od konkurencyjnych negocjacji do realizacji filmu i wprowadzenia go na rynek.

W październiku tego samego roku Sony ogłosiło ponowne wprowadzenie filmu do kin w Stanach Zjednoczonych, z dodatkowymi materiałami umieszczonymi przed i po filmie pełnometrażowym. Była to potwierdzona decyzja biznesowa. Nie należy mylić jej z publicznym dowodem na wszystkie postanowienia dotyczące ostatecznego montażu ani z wersją, która automatycznie unieważniałaby wcześniejszą premierę. Pokazuje ona, że eksploatacja filmu może obejmować kolejne odsłony po pierwszym wejściu na ekrany.

Umowa pozwala również dostrzec różnicę między wartością nazwiska twórcy a pracą dystrybutora. Nazwisko reżysera pomaga rozpoznać produkt, ale samo nie organizuje kampanii, przygotowania kopii, harmonogramów ani kontaktów z kinami. Wytwórnia zapewnia zaplecze potrzebne do tych zadań. Atrakcyjność współpracy wynika właśnie z połączenia różnych interesów wokół jednego filmu.

Informacje publiczne pozwalają opisać ogólny podział zadań oraz warunki, które zostały zakomunikowane lub opublikowane wraz ze wskazaniem źródła. Nie pozwalają jednak traktować tej umowy jako uniwersalnego wzoru oceny niezależności reżysera. Jej znaczenie wynika z tego, że dotyczy konkretnych negocjacji: Tarantino szukał nowego partnera dla własnego filmu, a Sony zyskało produkcję, której wartość komercyjna była ściśle związana z zachowaniem jej odrębnego charakteru.

Poznaj karierę zawodową Quentina Tarantino.

Zobacz wszystkie artykuły w Kariera Tarantino: decyzje twórcze i sojusze w branży filmowej