L’incontro con la figlia rozbrzmiewa w finale pierwszego rozdziału, gdy przemoc niszczy kryjówkę, a Shosanna ucieka. Utwór nie towarzyszy przygotowaniom do brytyjskiego planu.
Utwór pojawia się w finale sceny na farmie
L’incontro con la figlia to kompozycja Ennia Morriconego pochodząca z filmu Il ritorno di Ringo (Powrót Ringo) z 1965 roku. W Bękartach wojny towarzyszy sekwencji, której kulminacją jest przemoc wobec rodziny Dreyfusów i ucieczka Shosanny. Nie jest to utwór związany z przygotowaniami do operacji Kino, które dotyczą innego rozdziału i innego wątku.
Włoski tytuł oznacza mniej więcej „spotkanie z córką”. Nazwa ta należy do pierwotnego kontekstu muzyki. Nie należy na jej podstawie wymyślać ponownego spotkania Shosanny z ojcem w filmie Tarantino. Fragment zyskuje nową funkcję, gdy zostaje zestawiony z obrazami innymi niż te, do których został skomponowany.
Identyfikacja utworu wymaga również odróżnienia muzyki wykorzystanej w filmie od utworów wybranych na album komercyjny. Utwór może pojawić się w filmie, nie wchodząc w skład głównej płyty wydanej pod jego tytułem. To wyjaśnia, dlaczego szukanie go wyłącznie na skróconej liście utworów z albumu może nie przynieść rezultatu, mimo że fragment wyraźnie rozpoznawalny w scenie rzeczywiście tam rozbrzmiewa.
Pochodzenie utworu z włoskiego westernu zbliża finał rozdziału do tradycji opowieści o stracie, pościgu i przetrwaniu. Nie oznacza to jednak, że fabuły tych filmów są równoważne. Muzyka może przywoływać skojarzenia z gatunkiem, podczas gdy konkretna sytuacja pozostaje opowieścią o pościgu za żydowską rodziną we Francji pod okupacją.
Od długiego dialogu do ucieczki na zewnątrz
Pierwsza sekwencja poświęca wiele czasu rozmowie w zamkniętej przestrzeni. Pojawienie się przemocy przerywa ten porządek i nadaje ruchom Shosanny nową intensywność. Uciekająca postać wyznacza wyraźny kierunek tam, gdzie wcześniej dominowały pytania i odpowiedzi. Muzyka towarzyszy tej zmianie sposobu odbioru sceny.
Ucieczka nie oznacza pełnego zwycięstwa. Shosannie udaje się oddalić, ale perspektywa dalszego życia pozostaje nierozerwalnie związana z tym, co właśnie straciła. Czysto triumfalna muzyka sprowadziłaby tę sprzeczność do prostszego wymiaru. Emocjonalny charakter utworu pozwala, by ucieczka i spustoszenie trwały obok siebie, nie unieważniając się nawzajem.
Dystans między domem a biegnącą postacią zmienia również skalę zagrożenia. W środku bohaterowie byli zdani na bliskość Landy i jego ludzi. Na zewnątrz przetrwanie zależy od zdobycia dystansu. Muzyka pomaga zachować emocjonalną ciągłość między tymi dwoma miejscami, dzięki czemu opuszczenie domu nie sprawia wrażenia porzucenia także konsekwencji tego, co się w nim wydarzyło.
Widz nie poznaje pełnej mapy przyszłości Shosanny. Widzi, jak wydostaje się z bezpośredniego zagrożenia śmiercią. Fragment może nadać tej ucieczce powagę, nie zapowiadając dokładnie, co bohaterka zrobi później. Jego funkcja dotyczy chwili ucieczki i jej śladu, a nie uprzedniego wyjaśnienia całej dalszej drogi Shosanny.
Muzyka sprawia, że koniec rozmowy odczuwa się jako coś więcej niż początek pościgu. Podczas przesłuchania informacje były rozdzielone nierówno: część postaci wiedziała, gdzie ukrywają się pozostali, a inne próbowały zachować tę tajemnicę. Po strzałach ta struktura wiedzy ustępuje miejsca natychmiastowej fizycznej konieczności. Utwór podtrzymuje przejście od wysiłku, by milczeć, do wysiłku, by uciec. Ta zmiana ma znaczenie, ponieważ widz przez długi czas słucha słów, zanim wreszcie towarzyszy biegnącej postaci.
Melodia, która zachowuje pamięć o stracie
Wykorzystanie muzyki Morriconego niesie emocje wykraczające poza praktyczne informacje o ucieczce. Sama wiedza, że Shosanna się oddala, wystarczyłaby, by śledzić akcję; muzyka sprawia jednak, że to oddalanie się nabiera odczuwalnego trwania. Film pozwala towarzyszyć jej ruchowi, a zarazem dostrzec, że przestrzeni pozostawionej za sobą nie da się już odzyskać w dawnym kształcie.
Nie trzeba przypisywać kompozycji dokładnego przekładu każdej myśli bohaterki. Muzyka nie daje dosłownego dostępu do jej umysłu. Oddziałuje na uwagę widzów i na relację między obrazami. Dla słuchacza może wyrażać żałobę lub poczucie opuszczenia, choć takie określenia nie padają w scenie.
W ścieżce dźwiękowej Bękartów wojny utwór ten pełni inną funkcję niż The Verdict, który towarzyszy przybyciu na farmę. Jeden przygotowuje widza na nadciągające zagrożenie, drugi wiąże się z jego konsekwencjami. Dzięki temu pierwszy rozdział ma własny muzyczny przebieg, zamiast utrzymywać jeden, niezróżnicowany ton suspensu.
Relacja między Morriconem a kinem Tarantino obejmuje wiele podobnych zapożyczeń, ale tutaj efekt skupia się na dziewczynce, która na oczach widza staje się ocalałą. Muzyka nie przywraca jej rodziny ani nie zamienia ucieczki w szczęśliwe zakończenie. Zachowuje otwartą przepaść między uniknięciem śmierci a ocaleniem życia, które istniało przed tą wizytą.
Wróć do przewodnika po Bękartach wojny.
Zobacz wszystkie artykuły w Bękarty wojny: język, kino i zemsta w okupowanej Francji
