Sister Sara’s Theme pochodzi z filmu Two Mules for Sister Sara i towarzyszy wyprowadzeniu Broomhildy z zamknięcia w Candyland. Jej użycie należy odróżnić od The Braying Mule, innego utworu z tej samej ścieżki dźwiękowej.
Dwa utwory z jednego filmu
Ennio Morricone skomponował muzykę do filmu Two Mules for Sister Sara, westernu z 1970 roku w reżyserii Dona Siegela, z Clintem Eastwoodem i Shirley MacLaine w rolach głównych. Django przywołuje więcej niż jeden utwór z tej ścieżki dźwiękowej. Wspólne źródło może prowadzić do pomyłek, ale Sister Sara’s Theme i The Braying Mule to odrębne utwory, powiązane z różnymi momentami historii.
The Braying Mule wiąże się z początkowym etapem podróży Django i Schultza. Sister Sara’s Theme towarzyszy natomiast scenie, w której Broomhilda zostaje wyciągnięta ze skrzyni karnej w Candyland. Przypisanie drugiemu utworowi początkowego przyjazdu wozu dentysty oznaczałoby pomieszanie dwóch zastosowań, które wywołują zupełnie różne efekty. Precyzyjna identyfikacja pozwala dostrzec, jak ta sama wcześniejsza ścieżka dźwiękowa może służyć scenom odmiennym pod względem tonu, miejsca i funkcji dramatycznej.
Wykorzystanie tej muzyki nie czyni też z Broomhildy kopii postaci granej przez MacLaine ani ze Schultza kopii bohatera granego przez Eastwooda. Muzyka może zostać przeniesiona, nie przenosząc wraz z nią pierwotnej fabuły. Interesujące jest nowe połączenie dźwięków i obrazów, a nie założenie, że postacie z odmiennych opowieści i konfliktów są sobie w pełni równoważne.
Ciało wystawione na spojrzenie Django
Kara Broomhildy odsłania ten wymiar Candyland, który pozornie domowy charakter posiadłości ma za zadanie przedstawiać jako coś normalnego. Jej uwięzienie nie jest wypadkiem ani poboczną trudnością w podróży: stanowi część władzy, jaką właściciele nad nią sprawują. Kiedy ją wyciągają, widz ogląda skutki tej władzy, a Django musi nadal kontrolować swoje zachowanie, by nie zdradzić łączącej ich relacji.
Scena zmusza do rozróżnienia między patrzeniem a możliwością działania. Django zdołał zbliżyć się do Broomhildy, ale wciąż nie może otwarcie występować w roli jej męża ani natychmiast powstrzymać wszystkiego, co się dzieje. Ta ograniczona bliskość tworzy szczególne napięcie. Wydaje się, że do ratunku brakuje już tylko chwili, a zarazem wciąż uniemożliwiają go zasady podstępu i kontrola, jaką Candie zachowuje nad tym miejscem.
Muzyka Morriconego wypełnia tę przestrzeń napięcia, nie zastępując widocznych gestów. Nie wyjaśnia słowami, co czuje Django. Może wzmocnić uwagę widza skupioną na wyprowadzaniu Broomhildy z zamknięcia i na kontraście między poszukiwaną osobą a traktowaniem, jakiego doświadcza. Widz zna ich więź i potrafi dostrzec przemoc tej chwili, nawet gdy bohaterowie muszą zachować wyrachowane pozory.
Scena nie przedstawia też pełnego wyzwolenia. Wyjście ze skrzyni nie oznacza opuszczenia Candyland ani uwolnienia się spod władzy właścicieli. Zatarcie różnicy między tymi wydarzeniami prowadziłoby do zbyt triumfalnej interpretacji. Utwór towarzyszy bezpośredniej zmianie sytuacji, ale zagrożenie nadal istnieje, a negocjacje wciąż będą musiały pokonać przeszkody, których spotkanie twarzą w twarz nie rozwiązało.
Odniesienie muzyczne nie zaciera nowego kontekstu
Związek z westernem z udziałem Clinta Eastwooda może wzbogacić odbiór tych, którzy rozpoznają źródło utworu, choć nie jest to konieczne do zrozumienia sceny. Muzyka zachowuje swoją tożsamość jako kompozycja, a jednocześnie obrazy sprawiają, że zaczyna funkcjonować w ramach innej relacji władzy. Utwór skomponowany do wcześniejszej przygody towarzyszy teraz ukazaniu zniewolonej kobiety przed ludźmi, którzy decydują o jej ciele.
Ta przemiana pokazuje, że filmowe znaczenie muzyki nie wynika wyłącznie z jej pochodzenia. Wpływają na nie również czas trwania, moment wejścia i otaczające ją obrazy. Nie trzeba przypisywać kompozytorowi konkretnego zamiaru wobec Broomhildy: Morricone napisał ten utwór dziesiątki lat wcześniej. Jego związek z Broomhildą wynika z wyboru i montażu dokonanych na potrzeby filmu Django.
Precyzyjne wskazanie wykorzystanego utworu pomaga też lepiej zrozumieć Schultza i Django na tym etapie. Obaj uczestniczą w planie, który wymaga czekania, nawet w obliczu cierpienia, któremu chcieliby położyć kres. Utwór nie daje im drogi ucieczki; pozwala widzom pozostać przy scenie i odczuć jej ciężar. Sister Sara’s Theme wiąże się więc z bolesną bliskością: Broomhilda jest już w zasięgu wzroku, ale wciąż nie może odejść z tymi, którzy przybyli ją odnaleźć.
Więcej informacji znajdziesz w przewodniku po filmie Django.
Zobacz wszystkie artykuły w Django bez łańcuchów: ratunek, bohaterowie i western południowy
