Bruce Lee kontra Cliff Booth: fikcyjna walka i jej kontrowersje

Starcie z udziałem Mike’a Moha i Brada Pitta nie odtwarza historycznej walki. Wykorzystuje prawdziwą postać, by zmierzyć siłę fikcyjnego bohatera.

Wyzwanie na planie serialu The Green Hornet

Walka Bruce’a Lee z Cliffem Boothem pojawia się we wspomnieniu związanym z trudnościami Cliffa w znalezieniu pracy. Mike Moh wciela się w Lee na planie serialu The Green Hornet, w którym mistrz sztuk walki grał Kato. Pojedynek z Boothem należy do fikcji Tarantino. Nie jest wydarzeniem historycznym odtworzonym na podstawie znanego zapisu.

Scena zaczyna się od rozmowy, w której Lee demonstruje pewność swoich umiejętności. Cliff się śmieje, a słowna sprzeczka przeradza się w wyzwanie. To przejście przedstawia siłę jako kwestię reputacji: każdy z nich uważa, że drugi podważył jego pozycję w oczach otoczenia. Konflikt wybucha w miejscu pracy, ale przestaje mieć związek z potrzebami realizacji ujęcia.

Starcie podzielono na rundy. W pierwszej Lee powala Cliffa; w następnej kaskader wykorzystuje atak, by cisnąć go na samochód. Walka trwa dalej, aż zostaje przerwana. Dlatego streszczenie jej jako oficjalnego i pełnego zwycięstwa Cliffa upraszcza to, co widzimy. Sekwencja ma pokazać, że potrafi stawić czoła Lee, a nie przedstawia zakończonego pojedynku sportowego z oficjalnie potwierdzonym wynikiem.

Samochód sprawia, że starcie ma widoczne i komiczne następstwa. Uszkodzenie mienia sprowadza sytuację z powrotem na plan: coś zostało zniszczone i ktoś będzie musiał za to odpowiedzieć. Pojawienie się Janet przerywa pojedynek dwóch wyjątkowych mężczyzn i przypomina, że takie zachowanie w miejscu pracy jest niedopuszczalne.

Co scena mówi o Cliffie

Najbardziej bezpośrednio scena pokazuje sprawność fizyczną Cliffa Bootha. Widzowie znają nazwisko i wizerunek Bruce’a Lee, więc nie potrzebują długiego wyjaśnienia, by zrozumieć, jak trudnym przeciwnikiem jest Lee. Scena wykorzystuje to kulturowe skojarzenie jako skrót. Kaskader zyskuje nadzwyczajny wymiar, gdy stawia opór komuś, czyje umiejętności zapisały się w powszechnej pamięci.

Scena potwierdza też problematyczne zachowanie Cliffa. Może być niezwykle sprawny, a jednocześnie przysparzać kłopotów tym, którzy go zatrudniają. Walka nie dowodzi, że łatwo włączyć go do dowolnego zespołu. Jego zwykły spokój idzie w parze z gotowością do podjęcia prowokacji i zniszczenia cudzej własności. Ten epizod poszerza jego portret o coś więcej niż tylko obraz lojalnego przyjaciela, który wozi Ricka.

Rama wspomnienia skłoniła niektórych do odczytywania sceny jako upiększonej wersji wydarzeń przedstawionej przez Cliffa. To uzasadniona interpretacja punktu widzenia, ale nie należy traktować jej jako jawnego wyjaśnienia zawartego w filmie. Nie pojawia się druga, obiektywna wersja, która korygowałaby każdy gest. Montaż pozwala dyskutować o stopniu subiektywizmu, nie daje jednak jednoznacznego sposobu na oddzielenie faktów od wyobraźni.

Nawet jeśli przyjmiemy taką interpretację, widz nadal ogląda Lee w tej właśnie odsłonie. Subiektywność może tłumaczyć wybór narracyjny, ale nie niweluje jego kulturowego oddziaływania. Scena zestawia rozpoznawalną postać historyczną z fikcyjnym mężczyzną i przypisuje im arogancję, humor oraz skuteczność. To właśnie ten rozkład cech wywołał kontrowersje.

Zarzuty Shannon Lee i granice fikcji

W wywiadzie dla TheWrap opublikowanym w lipcu 2019 roku Shannon Lee skrytykowała przedstawienie jej ojca jako aroganckiej karykatury i wyjaśniła, że słuchanie śmiechu publiczności było dla niej bolesne. Jej zastrzeżenia dotyczyły sposobu przedstawienia człowieka, którego kariera wiązała się z konkretnymi trudnościami w Hollywood. Nie chodziło jej po prostu o to, kto wygrał wymianę ciosów.

Tarantino publicznie bronił swojego sposobu przedstawienia Lee. Sporu nie da się rozstrzygnąć, ogłaszając, że jedna ze stron opisywała prawdziwą walkę: obie dyskutowały o filmowym wykorzystaniu postaci historycznej. Swoboda wymyślania sceny nie sprawia, że pytanie o wybrane cechy traci znaczenie — zwłaszcza gdy fikcja wykorzystuje czyjąś reputację, by wzmocnić innego bohatera.

Mike Moh odgrywa rolę napisaną zgodnie z tą koncepcją. Oddzielenie jego pracy od oceny scenariusza pozwala uniknąć przypisywania mu osobiście wszystkich decyzji dotyczących sposobu przedstawienia Lee. Jego postawa, ruchy i pewność w słowach sprawiają, że rozpoznajemy filmową wersję Lee; funkcja, jaką pełni w opowieści, wynika z szerszej konstrukcji obejmującej reżyserię, scenariusz i montaż.

Sekwencję można analizować jako skuteczne przedstawienie Cliffa, a zarazem dyskusyjny obraz Bruce’a Lee. Obie uwagi dotyczą różnych aspektów tego samego materiału. Fizyczna energia i komizm sceny nie wymagają pomijania tkwiącej w niej asymetrii: legenda prawdziwej osoby służy budowaniu prestiżu fikcyjnego bohatera. To dlatego kilka minut filmu wywołało znacznie szerszą dyskusję.

Wróć do przewodnika po filmie Pewnego razu... w Hollywood.

Zobacz wszystkie artykuły w Pewnego razu… w Hollywood: postacie, miasto i kino