Dlaczego Jules nie je wieprzowiny w „Pulp Fiction”

Jules nie je wieprzowiny, ponieważ uważa świnie za brudne zwierzęta. Tak wyjaśnia swoją decyzję, gdy Vincent częstuje go bekonem podczas śniadania w Pulp Fiction. Vincent pyta, czy odmawia z powodów religijnych, bo jest Żydem, a Jules zaprzecza. Rozmowa przedstawia osobistą preferencję uzasadnianą oceną zwierzęcia, nie zaś zakazem religijnym.

Dyskusja trwa, bo Vincent znajduje sposób, by sprawdzić tę zasadę: psy też robią nieprzyjemne rzeczy. Jules odróżnia jednak brud jednych zwierząt od brudu drugich i przypisuje psom osobowość, która — jego zdaniem — rekompensuje ich wady. Vincent posuwa ten wyjątek dalej, wyobrażając sobie świnię o wystarczająco ujmującym charakterze.

Rozmowa odbywa się przed napadem na kawiarnię i zachowuje ton pogawędki między dobrze znającymi się partnerami. Jedzenie staje się pretekstem do niewielkiej różnicy zdań, żartów i sprawdzenia, jak daleko każdy z nich posunie się w obronie swojego argumentu.

Jules odmawia podczas śniadania, które je z Vincentem po rozwiązaniu problemu z samochodem. W Pulp Fiction (Quentin Tarantino, 1994) propozycja spróbowania bekonu przeradza się w dyskusję o upodobaniach i odrazie. Każdy z bohaterów uzasadnia swoje stanowisko innym kryterium, dzięki czemu proste pytanie prowadzi do coraz bardziej szczegółowych zastrzeżeń.

Odmowa Julesa i pytanie o religię

Jules Winnfield wyjaśnia, że nie je produktów wieprzowych. Vincent próbuje ustalić powód, pytając o judaizm, ale słyszy odpowiedź przeczącą. To ważne doprecyzowanie, bo nie pozwala przypisać Julesowi tożsamości religijnej, której dialog mu nie nadaje. Nie należy też przenosić upodobania bohatera na Samuela L. Jacksona, aktora, który go gra.

Jules uzasadnia swoją niechęć zachowaniem, jakie przypisuje temu zwierzęciu, oraz odrazą, którą to zachowanie w nim budzi. Scena nie weryfikuje prawdziwości jego twierdzeń o świniach. Wykorzystuje je, by pokazać, jak Jules mówi i rozumuje: w jego ujęciu osobiste przekonanie nabiera mocy zasady, która powinna być oczywista dla każdego.

Vincent Vega zaczyna od obrony smaku bekonu i innych produktów. Nie podważa bezpośrednio oceny zwierzęcia dokonanej przez Julesa. Proponuje inne kryterium decydujące o tym, czy warto coś jeść: przyjemność płynącą z jedzenia. Dla jednego o odrzuceniu potrawy przesądza jej pochodzenie, dla drugiego zaś smak powinien przemawiać na jej korzyść.

Jules odpowiada przykładem szczura kanalizacyjnego. Ta hipotetyczna sytuacja pozwala mu podkreślić, że dobry smak nie wystarczyłby, by przezwyciężyć jego niechęć. W ten sposób wraca do sedna: są potrawy, których nie tknąłby, zanim w ogóle oceniłby, czy dobrze smakują. Porównaniem próbuje skłonić Vincenta, by przyznał, że w jego własnych upodobaniach istnieje podobna granica.

Psy stają się wyjątkiem

Vincent zmienia teraz przedmiot dyskusji. Wspomina o zachowaniach psów, które również mogłyby budzić odrazę, i pyta Julesa, co o nich sądzi. Początkowa odpowiedź pozostaje zgodna z jego zasadą dotyczącą jedzenia: psiego mięsa też nie jada. Jules traktuje jednak psy z większą wyrozumiałością niż świnie, co daje początek kolejnej sprzeczce.

Osobowość psa stanowi dla Julesa cechę równoważącą jego wady. Jules przyznaje, że psy mają nieprzyjemne nawyki, ale twierdzi, że jest w nich coś, co pozwala mu łatwiej je zaakceptować. Jego argument odchodzi od zasady dotyczącej czystości i zmierza ku ocenie charakteru. Ten wyjątek pokazuje, że odraza nie działa tak samo w każdym przypadku.

Vincent dostrzega tę zmianę i proponuje wyobrazić sobie świnię z osobowością. Zamiast rozpoczynać kolejny spór, wykorzystuje nowe kryterium Julesa, by stworzyć sytuację, która zmusi go do doprecyzowania stanowiska. Jules odpowiada, że świnia musiałaby być wyjątkowo urocza, i jako punkt odniesienia w żarcie przywołuje Arnolda, świnię z serialu Green Acres.

Komizm wynika z powagi, z jaką obaj rozpatrują hipotezę o niewielkim praktycznym znaczeniu. Vincent nie organizuje żadnego testu ani nie próbuje zmienić jadłospisu Julesa. Podąża za tokiem argumentacji, bo wie, że jego partner potrafi jej bronić, korygować ją i wyolbrzymiać przez kolejne wymiany zdań.

Swobodna rozmowa przed napadem

Ich relacja Julesa i Vincenta pozwala im tak dyskutować, nie zamieniając każdego zastrzeżenia w kłótnię. Vincent kwestionuje to, co słyszy, a Jules odpowiada z pewnością siebie. Ta uporczywość przypomina sposób, w jaki rozmawiają ze sobą partnerzy: wiedzą, że drugi potrafi ciągnąć dyskusję, nawet gdy żaden z nich nie musi jej rozstrzygać.

Widać też różnicę między tym tematem a sprawą, która zaprząta Julesowi głowę tamtego ranka. Dyskusja o jedzeniu kończy się żartem, ale jego decyzja o porzuceniu pracy jest poważna. Gdy śmiech cichnie, Vincent zauważa zmianę nastroju Julesa i rozmowa wraca do wydarzeń podczas wizyty w mieszkaniu. Jules może na chwilę się odprężyć, nie wycofując się z tego, co właśnie postanowił.

Później, gdy Vincent wychodzi do łazienki, Pumpkin i Honey Bunny rozpoczynają napad. Rozmowa o śniadaniu najpierw tworzy zwyczajną scenę przy stole. Zmiana tonu jest odczuwalna, bo film poświęca czas dyskusji, która zdaje się nie prowadzić do żadnych bezpośrednich konsekwencji.

Niechęć do wieprzowiny pokazuje więc sposób prowadzenia rozmowy i bronienia własnych upodobań. Nie stanowi tajemniczej wskazówki dotyczącej tożsamości Julesa ani sama w sobie nie dowodzi jego przemiany. Scena pozwala poznać jego poczucie humoru i więź łączącą obu partnerów, zanim ten poranek przyniesie im nowy konflikt.

W angielskiej wersji pojawiają się dwa określenia brudu, które pomagają prześledzić zmianę w argumentacji. Vincent nazywa psa „dirty”, a Jules przyznaje mu ten stopień zabrudzenia, odróżniając go jednak od „filthy” — mocniejszego słowa, którym uzasadnia swoją odrazę. Dzięki temu może zachować wyjątek, nie zaprzeczając całkowicie uwadze partnera.

Czytając tłumaczenie transkrypcji, warto zwrócić uwagę na tę gradację. Jeśli oba określenia zostaną sprowadzone do tego samego słowa, wymiana zdań może wyglądać na natychmiastową sprzeczność. Po angielsku Jules wprowadza różnicę stopnia, a następnie dodaje osobowość psa jako czynnik równoważący. Jego rozumowanie nadal można kwestionować, ale zawiera etap pośredni, który tłumaczenie może mniej lub bardziej wyraźnie oddać.

Nie oznacza to, że trzeba uznać konkretne wydanie napisów lub dubbingu za poprawne. Chodzi o uchwycenie słownego mechanizmu żartu: Jules na nowo ustala kategorie, a Vincent szuka kolejnego przykładu, który mógłby je podważyć.

Zobacz wszystkie artykuły w Pulp Fiction: postacie i historie w zmienionej kolejności