Filmy o kobietach za kratami łączą ucieczkę, przemoc i widowiskowość. Podziw Tarantino nie upoważnia do traktowania ich tak, jakby wszystkie oferowały ten sam rodzaj rozrywki.
Udokumentowana rekomendacja to nie kompletna lista
Podczas wystąpienia na Cinemanila w sierpniu 2007 roku Quentin Tarantino z podziwem mówił o Gerardzie de Leónie i filmie Women in Cages, który miał premierę w 1971 roku. Relacje z tamtej rozmowy podkreślały, że zwracał uwagę na surowość i przygnębiający charakter filmu. To konkretny punkt odniesienia przy poznawaniu podgatunku Women in Prison, znanego jako WIP, bez tworzenia własnego rankingu pięciu czy dziesięciu ulubionych tytułów.
Ten niuans zmienia oczekiwania wobec seansu. Nie chodzi po prostu o stwierdzenie, że każdy film o więźniarkach jest zabawny. Tarantino podkreśla wyjątkowo brutalne doświadczenie. Przemoc, relacje dominacji i trudności z ucieczką mają duże znaczenie dla fabuły. Widzowie oczekujący jedynie serii bezczelnych żartów trafią na znacznie bardziej wrogą tonację, która nie zamienia automatycznie walki o przetrwanie w świętowanie.
Women in Cages obsadza Pam Grier w roli osoby sprawującej władzę w więzieniu. Pamiętanie jej wyłącznie jako przyszłej bohaterki kina akcji może prowadzić do oczekiwania, że i tutaj zajmie podobną pozycję moralną. Jej obecność skłania do przyjrzenia się odgrywanej przez nią postaci, zamiast dopowiadać filmowi role, które miały nadejść później. Siłę aktorki można wykorzystać do stworzenia groźnej postaci, niekoniecznie zaś do zaoferowania widzom opiekuńczej figury.
Co zmienia się z więzienia na więzienie
The Big Doll House, w reżyserii Jacka Hilla, również miał premierę w 1971 roku; The Big Bird Cage, tego samego reżysera, trafił na ekrany w 1972 roku. To bliskie sobie tytuły w historii tego kina, często wydawane razem na nośnikach domowych. Takie zestawienie ułatwia ich porównanie, ale nie czyni z nich trylogii fabularnej ani nie dowodzi, że Tarantino polecał każdy z nich w taki sam sposób jak Women in Cages.
Różnica między uwięzieniem a ucieczką stanowi pierwszy punkt orientacyjny. Gdy bohaterki podlegają kontroli instytucji, władza rozdzielana jest za pomocą nadzoru, kar i kruchych sojuszy. Kiedy pojawia się możliwość ucieczki, świat na zewnątrz może obiecywać wolność albo ujawniać inne zagrożenia. Zmiana scenerii nie gwarantuje, że zniknie struktura przemocy, która więziła bohaterki.
WIP stawia też pytanie o napięcie między kobiecą sprawczością a uprzedmiotowieniem ciał. To, że kobiety odgrywają większość ról w akcji, nie sprawia, że sposób ich filmowania staje się niewinny. W tych filmach mogą współistnieć solidarność, konflikty, upokorzenie i komercyjne spojrzenie, które wykorzystuje nagość jako wabik. Dostrzeganie tej mieszanki pozwala oceniać konkretne sceny i decyzje bez idealizowania całego cyklu ze względu na związek z podziwianą gwiazdą.
The Big Bird Cage stanowi punkt odniesienia ze względu na skłonność do przygody i przesady. To podejście redakcyjne pomaga wybrać film, ale nie jest tu przedstawiane jako słowa Tarantino. Kino Hilla i de Leóna nie musi wywoływać tego samego efektu, nawet jeśli łączy je obsada, sposób produkcji i obieg kinowy.
Wartość niewygodnej rekomendacji
Wystąpienie z 2007 roku zachęca, by potraktować poważnie film, który łatwo zepchnąć do roli jednego z wielu tytułów w danym gatunku. Poważne podejście oznacza uwzględnienie tego, co nieprzyjemne, układu sił i tego, jak zakończenie zmienia odbiór obejrzanych wydarzeń. Nie wymaga bezkrytycznej akceptacji przedstawionych obrazów ani uznania ukazanego cierpienia za moralnie neutralne widowisko.
Aby podążyć tym tropem, Women in Cages to wybór, którego ocenę można przypisać konkretnej osobie i osadzić w czasie. Dwa filmy Hilla stanowią kontekst do porównań, a nie dodatkową listę polecaną przez reżysera Jackie Brown. Takie rozróżnienie pozwala zachować to, co cenne w jego entuzjazmie: wskazać konkretny film i pozostawić widzom przestrzeń do odkrycia zarówno jego zalet, jak i ograniczeń.
Wróć do rekomendacji Tarantino według gatunku.
Zobacz wszystkie artykuły w Kino polecane przez Tarantino według gatunków
