Samurajskie filmy polecane przez Tarantino: Shogun Assassin i Lone Wolf and Cub

Ojciec, dziecko i wózek przemierzają świat pełen przeciwników. Film, który wielu widzów odkryło dzięki Kill Bill, ma historię różnych wersji, którą warto poznać przed wyborem.

Recenzja z dwoma podpisami

Sekcja Grindhouse Mini Reviews w New Beverly zawiera recenzję Shogun Assassin podpisaną wspólnie przez Jima Sheldona i Quentina Tarantino. Tekst pozytywnie ocenia zarówno amerykański montaż, jak i Baby Cart at the River Styx, któremu przyznaje wyższą ocenę. Na odwiedzonej stronie nie podano jednoznacznej daty powstania tej recenzji; daty publikacji jej kopii w mediach społecznościowych nie należy mylić z datą jej napisania.

Wspólny podpis ma znaczenie: przypisywanie Tarantino każdego wspomnienia opisanego w pierwszej osobie byłoby nierzetelne. Dokument pozwala przypisać autorom wspólną ocenę i wskazać dwie wersje, ale bez dodatkowych dowodów nie umożliwia odtworzenia indywidualnych wrażeń widza. To bardziej precyzyjne źródło niż ogólne stwierdzenie, że Tarantino uważa każdy film samurajski za doskonały.

W tym kontekście chambara, czyli chanbara, oznacza japońskie kino walk na miecze. Nie jest synonimem kung-fu, choć oba gatunki pojawiają się w rozmowach o inspiracjach dla Kill Bill. Trzeba rozróżnić choreografię pojedynków, kontekst historyczny i tradycję, z której wywodzą się bohaterowie. Sama katana na ekranie nie wystarczy też, by uznać każdą współczesną opowieść za film samurajski.

Shogun Assassin to nie po prostu pierwszy odcinek

Shogun Assassin, film z 1980 roku, wykorzystuje materiał z dwóch pierwszych filmów z serii Lone Wolf and Cub, nakręconych w Japonii w 1972 roku. Przygotowana dla anglojęzycznej publiczności nowa wersja zawiera inny dubbing, narrację i muzykę. Nie należy więc kupować ani szukać tego filmu, zakładając, że jest to niezmienione tłumaczenie pierwszego japońskiego pełnego metrażu. To odrębne doświadczenie narracyjne.

W centrum historii pozostają Ogami Ittō i jego syn Daigorō, grani przez Tomisaburō Wakayamę i Akihiro Tomikawę. Zestawienie uzbrojonego dorosłego z małym dzieckiem wprowadza napięcie, które film konsekwentnie wykorzystuje. Ojciec ma niezwykłe zdolności obronne, a syn uosabia bezbronność, przez którą nie sposób traktować każdej walki jako odrębnego popisu umiejętności.

Wózek łączy opiekę i zagrożenie w jednym przedmiocie. Służy do przewożenia dziecka, ale odgrywa też rolę w widowiskowej stronie akcji. Ta dwoistość zmienia sposób, w jaki odbieramy przemieszczanie się bohaterów: pozornie domowy obraz może przeistoczyć się w narzędzie walki. Dzięki temu para staje się rozpoznawalna bez potrzeby długich wyjaśnień przy każdym nowym przeciwniku.

Dziecięcy głos w nowym montażu zmienia też dystans wobec przemocy. Widz słyszy interpretację świata z perspektywy kogoś, kto jest całkowicie zależny od ojca i dorasta w wyjątkowych okolicznościach. Nie sprawia to, że wydarzenia stają się niewinne; dodaje im emocjonalny i osobliwy wymiar. Ta sama akcja może wydawać się ochronna z perspektywy tej więzi, a przerażająca — gdy patrzy się na nią z zewnątrz.

Warto zwrócić uwagę na przeplatanie bezruchu i gwałtownych wybuchów akcji. Walka nie polega na tym, że wszystkie ciała są nieustannie w ruchu. Chwila przerwy pozwala ocenić odległość, kierunek i zagrożenie; kolejny ruch nabiera siły, bo przerywa oczekiwanie. Krew i przerysowane efekty wyolbrzymiają rezultat, a kompozycja kadru pomaga zrozumieć, jak zmieniła się relacja między przeciwnikami.

Porównując te filmy, nie trzeba skupiać się wyłącznie na scenach, których brakuje w jednej z wersji. Liczy się również to, jakie informacje docierają do widza jako pierwsze: poznanie motywacji przed pojedynkiem zmienia oczekiwania, nawet jeśli ruch miecza pozostaje ten sam.

Jak przejść od nowego montażu do japońskiej serii

Baby Cart at the River Styx, film w reżyserii Kenjiego Misumiego, to druga część oryginalnej serii. Obejrzenie go po Shogun Assassin pozwala rozpoznać wspólny materiał, nie zakładając, że montaż pełni tę samą funkcję. Kolejność, dostępne informacje i ścieżka dźwiękowa mogą zmienić odbiór sceny, nawet jeśli część ujęć jest identyczna.

Widzowie, którzy wolą rozpocząć od początku japońskiej opowieści, mogą zacząć od Sword of Vengeance. Ci, którzy chcą poznać kultowy nowy montaż, mogą wybrać Shogun Assassin. To różne sposoby oglądania, a nie dwa poziomy moralnej autentyczności widza. Wspólna recenzja z New Beverly rozróżnia i ocenia te wersje, zamiast je ze sobą mylić.

Obecność Shogun Assassin obok Beatrix i B. B. w filmie Kill Bill: Vol. 2 tworzy widoczne powiązanie. Oglądany przez nie film również opowiada o uzbrojonym rodzicu i dziecku dorastającym w bliskości przemocy. To podobieństwo wzbogaca scenę domową, ale nie zmienia japońskiego filmu w opowieść o Beatrix ani nie dowodzi, że każdy szczegół obu dzieł ma ukryty odpowiednik.

Rekomendacja może zakończyć się prostą decyzją: wyszukać dokładny tytuł i sprawdzić, która wersja jest dostępna. Tytuły serii występują w różnych wariantach, a międzynarodowy montaż może znaleźć się w tym samym wydaniu co oryginalne filmy pełnometrażowe. Kontekst uzupełniający, który pozwala przejść od wyboru filmu do analizy formalnych powiązań, zapewnia tekst o japońskim kinie miecza wśród inspiracji Tarantino.

Wróć do rekomendacji Tarantino według gatunku.

Zobacz wszystkie artykuły w Kino polecane przez Tarantino według gatunków