Eurospy u Tarantino? Jak odróżnić kino szpiegowskie, telewizję i thriller

Szybka partia trąbki lub scena infiltracji mogą przywodzić na myśl kino szpiegowskie, ale nie dowodzą, że nagranie pochodzi z produkcji eurospy.

Nie da się wywnioskować gatunku źródłowego z nowej sceny

Eurospy to nurt europejskich produkcji szpiegowskich, szczególnie kojarzony z międzynarodowym rozkwitem tego gatunku w latach sześćdziesiątych. Aby mówić o zapożyczeniu z tego kina u Tarantino, trzeba ustalić dwie rzeczy: jakie nagranie wykorzystano i na potrzeby jakiego dzieła powstało. To, że utwór towarzyszy tajnemu wejściu lub skrytemu przemieszczaniu się w Kill Bill, nie wystarczy, by uznać go za pochodzący z eurospy.

To zrozumiałe, że można je pomylić, bo różne tradycje wykorzystują podobne środki: natarczywą perkusję, instrumenty dęte blaszane, wyrazisty bas i krótkie melodie sugerujące ruch. Zbliżonym językiem muzycznym posługiwały się kino kryminalne, telewizyjne seriale przygodowe i niektóre thrillery. Podobieństwo brzmienia może wyjaśniać skojarzenia widza, ale nie zastępuje informacji o autorstwie muzyki ani nie łączy filmów z różnych gatunków w jedną rodzinę produkcyjną.

Kompozytorzy pracowali również w różnych obszarach. Rozpoznanie nazwiska muzyka związanego z kinem szpiegowskim nie oznacza, że każdy jego utwór pochodzi z filmu o tajnych agentach. Weryfikować należy konkretne dzieło. Taka precyzja pozwala cieszyć się powiązaniami, nie przypisując doborowi muzyki nieistniejącego rodowodu.

Trzy częste pomyłki dotyczące Kill Bill

Green Hornet w wykonaniu Ala Hirta, kojarzony z amerykańskim serialem telewizyjnym o tym samym tytule, pojawia się w Kill Bill. Jego szybkie tempo i widowiskowy charakter pasują do przemieszczania się bohaterki, ale utwór pochodzi z amerykańskiej telewizji. W napisach jego autorstwo wiąże się z Billym Mayem oraz adaptacją materiału z Lotu trzmiela. Nie jest kompozycją eurospy tylko dlatego, że rozbrzmiewa podczas akcji.

Twisted Nerve Bernarda Herrmanna pochodzi z brytyjskiego thrillera z 1968 roku w reżyserii Roya Boultinga. Gwizd towarzyszący Elle Driver zyskuje w filmie Tarantino nową funkcję, ale utwór nie wywodzi się z przygodowego kina szpiegowskiego. Infiltracja szpitala zmienia melodię w szczególny sygnał zagrożenia, nie zmieniając wstecznie gatunku dzieła, z którego pochodzi.

Sette note in nero pochodzi z włoskiego thrillera Lucio Fulciego z 1977 roku. Muzyka może, podobnie jak inne ścieżki dźwiękowe, budować napięcie i niepokój, ale nie należy automatycznie zaliczać jej do eurospy lat sześćdziesiątych. Ważniejsze od ogólnego wrażenia tajemniczości kojarzonej z Europą są rok powstania, film i osoby odpowiedzialne za kompozycję.

Co zatem daje skojarzenie z kinem szpiegowskim

Jako porównanie estetyczne takie powiązanie może być przydatne. Tarantino pracuje z postaciami, które planują działania, zmieniają tożsamość lub wkraczają do wrogich miejsc. Muzyka o wyrazistym rytmie może nadać tym ruchom wyobrażoną skuteczność tajnej misji. Taka interpretacja opisuje efekt, jaki utwór wywołuje w nowej scenie; nie poświadcza jego pochodzenia.

Rozróżnienie prowadzi do konkretnego wniosku: mówiąc o podobieństwie brzmienia, warto używać określenia „echa kina szpiegowskiego”, a o zapożyczeniu z eurospy — tylko wtedy, gdy pochodzenie utworu zostało ustalone. Dzięki temu nie tracimy z oczu analizy muzycznej i nie tworzymy fikcyjnego katalogu. Najbardziej znane przykłady związane z Kill Bill pokazują mieszankę telewizji, thrillera i kina akcji, której nie da się sprowadzić do jednej etykiety.

Bogactwo tego doboru wynika właśnie z tego, że utwory zmieniają kontekst. Melodia może oderwać się od swojego pierwotnego otoczenia i budować inny rodzaj napięcia. Aby dostrzec tę zmianę, trzeba pamiętać o obu kontekstach: skąd utwór pochodzi i jaką funkcję pełni teraz. Sprowadzenie wszystkiego do muzyki szpiegowskiej przesłoniłoby różnorodność rozwiązań, za pomocą których Tarantino buduje swoje sekwencje.

Wróć do przewodnika po muzyce i ścieżkach dźwiękowych u Tarantino.

Zobacz wszystkie artykuły w Muzyka i dźwięk u Tarantino: jak zmienia się scena