Charles Bernstein: White Lightning i The Entity u Tarantino

Nazwisko Charlesa Bernsteina łączy Tarantino z amerykańskim kinem akcji i horrorem za pośrednictwem wcześniejszych nagrań.

White Lightning i muzyka, która zachowuje swoją szorstkość

Charles Bernstein skomponował muzykę do filmu White Lightning Josepha Sargenta z 1973 roku, z Burtem Reynoldsem w roli głównej. Tarantino wykorzystuje materiał z tej ścieżki muzycznej w filmach Kill Bill: Vol. 1 i Bękarty wojny. W oficjalnym katalogu zawodowym kompozytora oba filmy wymieniono jako produkcje z muzyką dodatkową. Nie chodzi o kompletną ścieżkę napisaną od nowa na potrzeby każdego z nich.

W Kill Bill określenie Crane/White Lightning łączy wkład przypisywany RZA z materiałem Bernsteina. Złożony tytuł jest ważną wskazówką: ścieżka dźwiękowa może łączyć elementy o różnym pochodzeniu w ramach jednego utworu. Przypisanie całego rezultatu jednemu autorowi albo przedstawienie go jako niezmienionej reprodukcji wcześniejszego utworu nadmiernie upraszczałoby autorstwo.

Siła White Lightning nie polega wyłącznie na rozpoznaniu Burta Reynoldsa czy oryginalnego filmu. Rytm i brzmienie utworu wytwarzają wrażenie szorstkiego ruchu, namacalnej energii, która może sprawdzić się w innym kontekście. Widz odczuwa ten efekt, nawet jeśli nie rozpoznaje nawiązania. Kto je zna, zyskuje dodatkowo wspomnienie innego kina akcji.

Ponowne wykorzystanie utworu pozwala zobaczyć, jak muzyka kojarzona z amerykańską przestrzenią może trafić do opowieści o zemście, czerpiącej z wielu tradycji. Fragment nie musi nabierać japońskiego charakteru, by współgrać z obrazami z Kill Bill. Jego funkcja wynika z relacji z rytmem i atmosferą nowej sceny, a nie z dosłownego podobieństwa między krajami.

The Entity i napięcie w Bękartach wojny

Innym rozpoznawalnym wkładem Bernsteina jest Bath Attack, pochodzący z horroru The Entity z 1982 roku. W Bękartach wojny utwór wiąże się z napięciem w scenie w tawernie. Jego pochodzenie wnosi złowrogą energię, która nie wymaga odtworzenia nadprzyrodzonej sytuacji z oryginału. Dźwięk może zachować swoją agresywność, choć to, co zagraża bohaterom, całkowicie się zmienia.

Wykorzystanie Bath Attack w scenie w tawernie pozwala dokładnie przyjrzeć się temu zabiegowi. W szerszym kontekście relacji Bernsteina z Tarantino istotne jest, że kompozytor wnosi tu inny rodzaj brzmienia niż w White Lightning. To samo nazwisko nie oznacza jednej, niezmiennej faktury muzycznej. Reżyser wybiera konkretną właściwość z dorobku kompozytora, by zaspokoić określoną potrzebę dramaturgiczną.

Muzyka z horroru może być skuteczna w sytuacji, w której zagrożenie wynika z działań ludzi i pomyłki co do tożsamości. Niebezpieczeństwo polega na tym, że rozmowa nagle zmienia swój charakter: coś, co wydawało się zwykłą interakcją społeczną, może ujawnić śmiertelne zagrożenie. Mocne wejście muzyki pomaga widzowi dostrzec tę przemianę, zanim przestrzeń na nowo zostanie zorganizowana przez fizyczne działania.

Wykorzystanie utworu nie czyni też Bernsteina autorem całej ścieżki dźwiękowej do Bękartów wojny. Film łączy muzykę wielu twórców i nagrania. Wkład Bernsteina należy określać na podstawie wykorzystanych utworów, zachowując rozróżnienie między autorstwem kompozycji, wykonaniem zarejestrowanym na nagraniu a decyzją o włączeniu go do montażu.

Granice przypisywania utworów na podstawie podobieństwa stylistycznego

Obecność starszej muzyki w Django może skłaniać do automatycznego uwzględnienia tego filmu w tym samym zestawieniu. Jednak sprawdzone informacje o Bernsteinie i zidentyfikowane wybory muzyczne nie pozwalają przypisać mu utworu z tego filmu tylko dlatego, że łączy go z poprzednimi estetyka ponownego wykorzystania muzyki. Podobieństwo metody nie jest dowodem autorstwa.

Należy też odróżniać Charlesa Bernsteina od Elmera Bernsteina. To dwaj różni kompozytorzy, a obaj są związani z muzycznym światem Tarantino. To samo nazwisko nie sprawia, że White Lightning, The Entity i The Great Escape można ze sobą utożsamiać. Podawanie pełnych imion i nazwisk jest szczególnie przydatne w zestawieniach, w których utwory prezentuje się bez wskazania filmu, z którego pochodzą.

Zweryfikowane przykłady pokazują konkretną relację: w twórczości Charlesa Bernsteina Tarantino znajduje zarówno energię kina akcji, jak i napięcie charakterystyczne dla horroru. Utwory zyskują nowe skojarzenia, nie tracąc przy tym swojej historii. To właśnie taki obieg lepiej wyjaśnia ich znaczenie niż filmografia rozszerzana na podstawie podobieństw: dwa dobrze udokumentowane przypadki pozwalają dostrzec rzeczywiste decyzje montażowe, podczas gdy niepotwierdzone przypisanie tworzy jedynie pozorne powiązanie.

Wróć do przewodnika po muzyce i ścieżkach dźwiękowych Tarantino.

Zobacz wszystkie artykuły w Muzyka i dźwięk u Tarantino: jak zmienia się scena