Chronologia Tarantino: daty akcji i zmieniająca się przeszłość

Uporządkowanie filmów według epoki pozwala dostrzec zmiany konwencji. Ułożenie ich w uniwersalną historię wymaga jednak więcej dowodów niż powtarzająca się marka czy dwóch bohaterów o tym samym nazwisku.

Od niewolniczego Południa po Dziki Zachód po wojnie

Django rozpina kajdany rozpoczyna się w 1858 roku. Ta data umiejscawia spotkanie Django i Schultza przed wojną secesyjną, w społeczeństwie, w którym niewolnictwo kształtuje własność, pracę i przemoc. Data ma znaczenie, ponieważ określa ograniczenia, z jakimi mierzą się bohaterowie: zniewolonych ludzi traktuje się jak towar w systemie, który film przedstawia z perspektywy przygody o wyzwoleniu jednostki. Finał nie oznacza zniesienia niewolnictwa w całym kraju.

Zniszczenie Candyland zmienia życie Django i Broomhildy oraz kładzie kres konkretnemu ośrodkowi wyzysku. Nie dowodzi jednak, że wszystkie stany zmieniły swoje prawa ani że późniejsza wojna przestaje się liczyć. Rozróżnienie między osobistym zwycięstwem a powszechną przemianą historyczną pozwala uporządkować fabułę bez dopisywania konsekwencji. przewodnik po filmie Django rozpina kajdany przedstawia tę drogę; w chronologii wystarczy jasno zaznaczyć, że akcja filmu rozgrywa się przed wojną secesyjną.

Nienawistna ósemka rozgrywa się po wojnie. Przeszłość Warrena, Mannixa i Smithersa wiąże się z ich stronami konfliktu oraz utrzymującym się rasizmem i urazami. Aby ustalić tę względną pozycję, film nie potrzebuje jednej konkretnej daty podanej tak precyzyjnie jak w Django rozpina kajdany. Umieszczenie go w okresie powojennym jest bardziej uzasadnione niż narzucanie dokładnej daty, a następnie wykorzystywanie jej jako podstawy domniemanych powiązań rodzinnych czy spotkań.

Nie ma też potwierdzonego związku między Django a bandą Domergue’ów. To, że w obu opowieściach pojawiają się rewolwerowcy, nagrody za głowy i zorganizowana przemoc, wynika z repertuaru westernu. Jody Domergue jest częścią konfliktu Minnie i próby uratowania Daisy; jego działania nie potwierdzają związku z Candyland. W chronologii te historie mogą rozgrywać się w tym samym stuleciu, nie czyniąc z bohaterów członków tej samej siatki przestępczej.

Wojna światowa i lato 1969 roku

Bękarty wojny rozpoczynają się rozdziałem rozgrywającym się w okupowanej Francji w 1941 roku. Później akcja przenosi się do projektu premiery filmowej, która gromadzi przywódców nazistowskich w Paryżu. Film wykorzystuje realia II wojny światowej, by zbudować fikcyjną operację, której finał odbiega od wydarzeń historycznych. Kluczowa zmiana nie polega na tym, że pojawiają się wymyśleni żołnierze — to częste w kinie wojennym — lecz na losie, jaki spotyka postacie historyczne.

zakończenie Bękartów wojny zamienia kino w miejsce, w którym dochodzi do tego rozbiegu z historią. Od tego momentu można mówić o alternatywnej historii w ramach filmu. Czym innym jest jednak twierdzenie, że ta zmiana automatycznie wyjaśnia kulturę lub zachowania bohaterów Pulp Fiction. Film nie pokazuje kolejnych dziesięcioleci ani nie ustanawia łańcucha skutków społecznych, który prowadziłby do Vincenta Vegi czy Marsellusa Wallace’a.

Pewnego razu... w Hollywood rozgrywa się głównie w 1969 roku, a widza prowadzi ku nocy z 8 na 9 sierpnia. Znajomość historii morderstwa Sharon Tate i jej przyjaciół buduje oczekiwania, które zmienia finał. Fikcyjne losy Ricka Daltona i Cliffa Bootha splatają się z rozpoznawalnymi osobami, ulicami i programami telewizyjnymi. To połączenie przygotowuje grunt pod moment, w którym opowieść skręca w inną stronę.

przewodnik po filmie Pewnego razu... w Hollywood pozwala śledzić losy bohaterów, nie sprowadzając ich do tej jednej daty. W chronologii najważniejsze jest oddzielenie kalendarza wspólnego z naszą historią od wymyślonego zakończenia. To, że Tate przeżywa w tej opowieści, nie dowodzi, że późniejsza postać widziała film, w którym Tate mogłaby zagrać, ani nie pozwala odtworzyć nieistniejącej przyszłej kariery. Zestawienie finału z wydarzeniami historycznymi właśnie wyznacza tę granicę.

Współczesne daty i wybiórcza ciągłość

Wściekłe psy, Pulp Fiction i Jackie Brown przedstawiają realia współczesne czasom ich produkcji, ale nie należy automatycznie utożsamiać dat premier z dokładnym czasem akcji. Samochody, muzyka, ubrania i odniesienia kulturowe pomagają w przybliżeniu określić epokę. Każda wskazówka ma jednak inne znaczenie: stara piosenka może rozbrzmiewać wiele lat po premierze, a samochód może jeździć po drogach przez dziesięciolecia.

Kill Bill łączy współczesną opowieść o zemście z wcześniejszymi wydarzeniami, w tym atakiem na kaplicę i treningiem. Przeskoki w czasie wyjaśniają, ile czasu dzieli niektóre przeżycia, ale nie zmieniają sagi w kompletny zapis chronologii pozostałych filmów. Death Proof również dzieli się na wątki dotyczące różnych grup i miejsc, lecz sama ta zmiana nie ustala chronologicznego związku ze specjalistami z Hollywood z 1969 roku.

Rozróżnienie między dwoma uniwersami Tarantino wprowadza ponadto różne poziomy fikcji. Reżyser opisywał jeden świat bohaterów i drugi — filmów, które ci bohaterowie mogliby oglądać. Ta koncepcja pozwala dostrzegać podobieństwa bez konieczności zakładania, że wszystkie wydarzenia rozgrywają się w tej samej rzeczywistości. Kolejność oglądania filmów według epok to narzędzie widza, a nie potwierdzenie, że każdy film zajmuje miejsce w zamkniętej sadze.

Powracające marki i zadeklarowane pokrewieństwa wskazują na konkretne powiązania, ale nie uprawniają do wypełniania wszystkich luk. Przydatna chronologia zachowuje wyraźnie podane daty, ostrożnie określa przybliżone okresy i zaznacza miejsca, w których historia odbiega od rzeczywistości. Dzięki temu można zestawić rok 1858, okupację nazistowską i 1969 bez uznawania każdego fikcyjnego zwycięstwa za ukrytą przyczynę kolejnego filmu. Najciekawsze jest to, jak zmienia się stosunek do przeszłości, a nie dopisywanie lat, których filmy nie pokazują.

Czytaj dalej: Uniwersum Tarantino: powiązania, marki i teorie.

Zobacz wszystkie artykuły w Jak łączą się filmy z uniwersum Tarantino