Gordon Liu w obu częściach „Kill Bill”: Johnny Mo i Pai Mei

Podwójna rola Gordona Liu łączy „Kill Bill” z tradycją filmową, a zarazem pokazuje, jak bardzo może zmienić się obecność aktora w zależności od granej przez niego postaci.

Dwie role i dwie odrębne postacie

Gordon Liu gra Johnny’ego Mo w „Kill Bill: Vol. 1”, a Pai Meia w „Kill Bill: Vol. 2”. Johnny Mo jest przywódcą Szalonych 88, którzy służą O-Ren Ishii; Pai Mei to mistrz, który szkoli Beatrix w jednym z wcześniejszych epizodów jej życia. To dwie różne postacie. Ten sam aktor nie oznacza, że jedna z nich przebiera się za drugą ani że film sugeruje jakąś sekretną tożsamość.

Obsada wykorzystuje tę samą fizyczną prezencję aktora, nadając postaciom zupełnie odmienny wygląd. Johnny Mo wtapia się w grupę ochroniarzy, ubranych w ciemne stroje i maski. Pai Meia wyróżniają białe włosy, broda i brwi, a także władcza gestykulacja. Dzięki temu kontrastowi każda z ról jest czytelna nawet dla widza, który nie wie, że obie gra Gordon Liu.

Zmienia się też ich rola w narracji. Johnny Mo jest przeszkodą, którą Beatrix napotyka podczas swojej kampanii zemsty. Pai Mei należy do przeszłości, w której ukształtowała się znana nam wojowniczka. Jeden staje jej na drodze jako przeciwnik, drugi jest częścią historii o tym, jak zdobyła określone umiejętności. Ten kontrast lepiej wyjaśnia podwójną obecność aktora niż niewskazana w filmie teoria o pokrewieństwie.

„Przewodnik po „Kill Bill”” umieszcza oba występy w kontekście całej historii. Tutaj interesuje nas decyzja obsadowa: aktor może wykorzystać swoje doświadczenie w dwóch rolach, a fikcyjny świat nie musi wyjaśniać ich podobieństwa. Kino często korzysta z tej swobody, a stylizacja „Kill Bill” ułatwia jej zaakceptowanie.

Kariera rozpoznawalna dla widzów

Liu zdobył międzynarodową rozpoznawalność dzięki hongkońskiemu kinu sztuk walki, zwłaszcza za sprawą filmu „36 komnata Shaolin” w reżyserii Lau Kar-leunga, który miał premierę w 1978 roku. Jego bohater przechodzi proces nauki, w którym fizyczne zadania i dyscyplina stają się filmową akcją. To wcześniejsze doświadczenie nadaje szczególny wydźwięk jego późniejszej roli mistrza Beatrix.

Nie oznacza to, że Pai Meia należy uznać za dalszy ciąg historii tamtego bohatera. Filmy opowiadają różne historie i przedstawiają różne postacie. Między nimi przenoszą się pamięć o aktorze, jego skojarzenie z gatunkiem oraz sposób ukazywania treningu jako widowiska. Widz może rozpoznać tę ciągłość bez zmieniania tożsamości żadnej z postaci.

Liu wystąpił także w innych filmach związanych z Lau Kar-leungiem i wytwórnią Shaw Brothers, między innymi w „Heroes of the East”. Jego dorobku nie da się więc sprowadzić do gwiazdy odkrytej na nowo wyłącznie przez Hollywood. Gdy trafił do „Kill Bill”, miał za sobą dziesięciolecia pracy i rozpoznawalny repertuar ról, znany widzom, którzy wcześniej oglądali jego filmy. Tarantino nawiązuje do tej wcześniejszej historii, zamiast tworzyć ją od podstaw.

Hołd dla azjatyckiego kina sztuk walki wyraża się na wiele sposobów: poprzez techniki walki, postacie, obrazy i decyzje obsadowe. Liu wnosi osobisty związek z tą tradycją. Jego obecność nie zastępuje pracy reszty ekipy, ale pozwala, by znana twarz tego gatunku znalazła się w centrum nowej relacji mistrza i uczennicy.

Od przynależności do grupy do panowania nad kadrem

Johnny Mo pojawia się w organizacji, której wizualną cechą jest powtarzalność. Członkowie Szalonych 88 noszą podobne stroje i służą zwierzchnikowi. Ich przywódca wyróżnia się na tle grupy, ale nadal jest związany z ochroną O-Ren. Jego rola musi współgrać z przestrzenią pełną przeciwników i choreografią, która rozdziela uwagę między wiele postaci.

Pai Mei skupia w sobie bardziej indywidualny autorytet. Jego pauzy, spojrzenia i gesty potrafią same zmienić ton sceny. Surowość postaci ma również wymiar komiczny: wymaga ona, by jej wyższość uznano, zanim jeszcze ją udowodni. Liu oddaje tę mieszankę dzięki prezencji, która doskonale pasuje do stylizowanej przesady legendarnego mistrza.

Różnica jest widoczna w relacji każdego z nich z Beatrix. Wobec Johnny’ego Mo próbuje ona pokonać przeszkodę. Przy Pai Meiu musi na pewien czas zaakceptować hierarchię, by móc się uczyć. Aktor uczestniczy w ten sposób w dwóch przeciwstawnych etapach jej drogi do siły: w próbie tego, co już potrafi, oraz we wspomnieniu czasów, gdy dopiero musiała zdobyć te umiejętności.

„Epizod treningu z Pai Meiem” zasługuje na osobną analizę ćwiczeń i montażu. W kontekście profilu Liu ważne jest, że nie gra mistrza wyłącznie jako nieruchomej postaci przekazującej informacje. Sposób, w jaki zajmuje przestrzeń i reaguje na uczennicę, ukazuje relację opartą na doświadczeniu, niecierpliwości i kontroli.

Obie role pozwalają docenić współpracę, która wykracza poza rozpoznanie nazwiska w napisach końcowych. Maska Johnny’ego Mo i wygląd Pai Meia ukazują tego samego aktora na dwóch skrajnie różnych biegunach. Kto go rozpozna, dostrzeże nawiązanie do jego kariery; kto go nie rozpozna, zrozumie obie postacie dzięki ich działaniom. Taka samodzielność ról zachowuje hołd, nie czyniąc z niego obowiązkowego klucza do czerpania przyjemności z filmów.

Czytaj dalej: Powracający aktorzy u Tarantino.

Zobacz wszystkie artykuły w Aktorzy powracający w filmach Tarantino i zmieniające się role