Gdzie kręcono „Bękarty wojny”: Niemcy, Babelsberg i Paryż

Większość przedstawionej w „Bękartach wojny” Francji zbudowano i sfilmowano w Niemczech. Mapa miejsc realizacji zdjęć obejmuje studia, zaadaptowane przestrzenie i rozpoznawalną paryską lokalizację, ale nie pokrywa się z mapą fikcyjnych wydarzeń.

Babelsberg jako centrum produkcji

„Bękarty wojny” kręcono głównie w Niemczech, a centrum produkcji stanowiło Studio Babelsberg. Zdjęcia realizowano również w Paryżu. W komunikatach samo studio wymienia swoje obiekty oraz lokalizacje w Berlinie, Brandenburgii i Saksonii. Taki rozkład pozwala uniknąć pierwszego nieporozumienia: to, że bohaterowie przebywają we Francji, nie oznacza, że przez większość scen kamery pracowały właśnie tam. Miejsce przedstawione w filmie i miejsce realizacji zdjęć należą do dwóch różnych map.

Babelsberg znajduje się w Poczdamie, w Brandenburgii, niedaleko Berlina. Określenie go po prostu jako berlińskiego studia może być zrozumiałym skrótem odnoszącym się do okolicy, ale nie jest dokładne geograficznie. To rozróżnienie ma znaczenie, gdy przypisujemy sceny do konkretnych obiektów. Studio umożliwiło zbudowanie wnętrz, które musiały zapewniać ciągłość, przestrzeń dla kamery i kontrolowane warunki pracy podczas długich sekwencji. To inne potrzeby niż te, którym odpowiada plener znaleziony podczas poszukiwania lokacji.

Wnętrza farmy LaPadite’a, La Louisiane i kina zbudowano w hali zdjęciowej. Nie należy szukać ich tak, jakby były trzema zabytkowymi obiektami zachowanymi bez zmian. Scenografia może łączyć cechy prawdziwych miejsc, odniesienia wizualne i potrzeby inscenizacyjne, ale jej obecność na ekranie nie gwarantuje, że istnieje adres, który można odwiedzić. W szczególności Le Gamaar to fikcyjne kino, a jego filmowa ciągłość nie oznacza, że od początku do końca wykorzystano jeden budynek.

Budowa wnętrz pozwala również podzielić jedną przestrzeń na części. Fasadę, schody i salę można filmować w różnych warunkach, a następnie połączyć w montażu. Widz odbiera to jako ciągłą drogę, ponieważ zachowane są relacje między kierunkiem, światłem i projektem przestrzeni. Taka ciągłość jest efektem pracy produkcji. Nie wszystkie miejsca, które w filmie wydają się fizycznie ze sobą połączone, muszą łączyć się w ten sposób w rzeczywistości.

Farma i niemieckie lokacje

Początek zdjęć przypada na Saksonię, w okolice Bad Schandau, niedaleko czeskiej granicy. Plener przedstawiający krajobraz farmy zidentyfikowano w rejonie Sebnitz-Hertigswalde. Tę regionalną lokalizację należy odróżnić od francuskiego miejsca, w którym według fabuły znajduje się dom LaPadite’a. Sekwencja wykorzystuje krajobraz, by zbudować stopniowe nadejście: grupa zbliża się z oddali, a dom stoi na jej drodze.

Zdjęcia do sceny otwierającej łączyły pracę w plenerze i w studiu. Robert Richardson wyjaśnił, że trzeba było zachować ciągłość oświetlenia między tymi przestrzeniami. Ta informacja jest bardziej miarodajna niż wyobrażenie, że całą rozmowę nakręcono w jednym, nienaruszonym domu. Kamera może pokazywać pozornie ciągłe wnętrze, choć poszczególne ujęcia powstały w różnych warunkach, o ile ekipa zachowa punkty odniesienia, które pomagają widzowi się orientować.

Fort Hahneberg w berlińskiej dzielnicy Spandau to kolejna udokumentowana lokacja. Jego przestrzenie pojawiają się w scenach z Bękartami i ich więźniami. Mury, roślinność i wojskowa architektura tego miejsca można wpleść w fikcję bez używania jego prawdziwej nazwy. Sam fakt, że fortyfikacja istnieje, nie oznacza, że film opowiada jej historię. Zdjęcia wykorzystują materialne cechy miejsca i włączają je do innej przestrzeni narracyjnej.

Do przedstawienia wejść i otoczenia wykorzystano również plenery oraz budynki w regionie, które później uzupełniano scenografią. Na przykład zidentyfikowanie fasady La Louisiane nie oznacza, że jej rzeczywiste wnętrze stanowiło całą piwnicę, w której rozgrywa się strzelanina. To rozróżnienie między zewnętrzem a wnętrzem jest jednym z najbardziej przydatnych przy przeglądaniu map lokacji filmowych. Pozwala docenić dane miejsce bez przypisywania mu wszystkich wydarzeń, które montaż umieszcza za jego drzwiami.

Paryż i różnica między lokacją a możliwością jej odwiedzenia

Bistrot La Renaissance pod adresem 112 rue Championnet w Paryżu jest udokumentowaną lokacją filmową. Miejsce to wiąże się ze spotkaniem, podczas którego Shosanna czyta, a Zoller ponownie do niej podchodzi. Wystrój zapewnia spójność z epoką, którą kamera może wykorzystać. Nie należy jednak utożsamiać tego bistro ze wszystkimi scenami restauracyjnymi w filmie ani uznawać go za dowód, że cały paryski rozdział nakręcono w stolicy Francji.

Obecność prawdziwego lokalu pokazuje inną strategię niż praca w hali zdjęciowej. Istniejąca przestrzeń może dostarczyć powierzchni, proporcji i nagromadzonych detali, które ekipa wybiera za pomocą kadru. Mimo to obraz nie jest neutralnym odwzorowaniem lokalu. Ustawienie aktorów, przedmiotów i kamery tworzy konkretną przestrzeń dramatyczną. Rozpoznanie kawiarni pozwala porównać jej wnętrze z tym na ekranie, ale nie gwarantuje, że wszystkie widoczne elementy należały do jej zwykłego wystroju.

Zasady dostępu do lokacji obowiązują obecnie i nie można ich wywnioskować z faktu, że wykorzystano ją podczas zdjęć w 2008 roku. Studio może nadal działać, teren może być prywatny, a budynek mógł zmienić przeznaczenie. Dlatego ten wykaz miejsc nie obiecuje tras zwiedzania, wstępu do wnętrz ani zachowania scenografii. Dokumentacja zdjęć odpowiada na pytanie, gdzie kręcono film; planując wizytę, trzeba niezależnie sprawdzić aktualny status każdego miejsca.

Weryfikowalna mapa obejmuje zatem centrum produkcji w Babelsbergu, niemieckie lokacje w kilku regionach oraz zdjęcia w Paryżu. Dzięki scenografii, zdjęciom i montażowi film przekształca te miejsca w spójny obraz okupowanej Francji. Zrozumienie tego procesu pozwala zlokalizować sceny bez mylenia prawdziwego adresu z fikcyjną przestrzenią ani zakładania, że sala, farma czy tawerna są nadal dostępne w takim stanie, w jakim widać je na ekranie.

Wróć do przewodnika po „Bękartach wojny”.

Zobacz wszystkie artykuły w Bękarty wojny: język, kino i zemsta w okupowanej Francji