The Green Leaves of Summer: wersja Nicka Perito w napisach początkowych

Zanim pojawi się farma i pierwszy dialog, The Green Leaves of Summer wprowadza spokojny motyw muzyczny. Wykorzystana wersja jest przypisana Nickowi Perito.

Utwór z filmu Alamo, nagranie Nicka Perito

The Green Leaves of Summer powstało na potrzeby filmu Alamo Johna Wayne’a z 1960 roku, do muzyki Dimitriego Tiomkina i słów Paula Francisa Webstera. W napisach początkowych Bękartów wojny wykorzystano instrumentalne wykonanie przypisane Nickowi Perito. Trzeba odróżnić autorstwo piosenki od tożsamości nagrania wybranego przez Tarantino.

Stwierdzenie, że utwór pochodzi z filmu Alamo, nie oznacza, że dźwięk został bezpośrednio zaczerpnięty ze ścieżki dźwiękowej tamtego filmu. Kompozycja może funkcjonować w różnych aranżacjach, wykonaniach i nagraniach. Wersja Perito ma własne brzmienie i to właśnie ono kształtuje otwarcie filmu Tarantino.

Brak głosu śpiewającego słowa zmienia relację muzyki z obrazem. Widz słyszy melodię, której tekst nie wskazuje mu postaci, miejsc ani wydarzeń. Osoba znająca piosenkę może przypomnieć sobie jej pochodzenie; ktoś, kto jej nie rozpoznaje, może odczuć jej muzyczny charakter bez wcześniejszej wiedzy. Tytuł filmu i nazwiska w napisach mogą pojawić się w trakcie tego słuchania.

Tego utworu nie należy też mylić z The Verdict Morriconego, fragmentem związanym ze zbliżaniem się do farmy. W filmie wykorzystano różne utwory w napisach i na początku akcji. Zauważenie tej zmiany pozwala usłyszeć, jak muzyka przechodzi od budowania ogólnego nastroju do udziału w konkretnej sytuacji dramatycznej.

Otwarcie, które nie zaczyna się od uderzenia

Melodyjny i dość powściągliwy charakter fragmentu odsuwa oczekiwanie na ogłuszające, wojenne wejście. Film nie musi zaczynać się od odgłosów bitwy, by zapowiedzieć, że będzie opowiadał o przemocy. Może najpierw dać czas na słuchanie, a bezpośrednie zagrożenie pozostawić na późniejsze przybycie bohaterów.

Napisy tworzą przestrzeń poprzedzającą opowieść. W tym czasie muzyka może współgrać z układem nazwisk, długością ich wyświetlania i prezentacją tytułu, nie musząc podążać za ruchem postaci w świecie przedstawionym. To sposób na przygotowanie widza do filmu, zanim jego uwagę przyciągnie konkretna scena.

Pochodzenie utworu związanego z westernem pozwala usłyszeć w nim pamięć o tym gatunku. To skojarzenie nie czyni jednak początku deklaracją na temat całej historii filmu Alamo ani nie ustanawia politycznej równoważności między oboma filmami. Zapożyczenie może działać poprzez nastrój i tradycję kina, nie przenosząc automatycznie wszystkich znaczeń wcześniejszego dzieła.

Ten wybór sprzyja też wrażeniu opowieści wspominanej lub snutej z pewnego dystansu. To interpretacja efektu muzycznego, a nie stwierdzenie, co każdy widz powinien odczuwać. Instrumentalna melodia może wywoływać melancholię, spokój lub oczekiwanie — zależnie od tego, jak się jej słucha. Film wykorzystuje tę emocjonalną otwartość, zanim w pierwszej sekwencji wyraźniej zarysuje zagrożenie.

Rozpoznawalna melodia może działać nawet wtedy, gdy widz nie wie, jak ją nazwać. Filmowe zapożyczenie nie wymaga sprawdzianu ze znajomości nawiązań, by wywołać efekt. Osoba, która rozpoznaje Alamo, dopisuje do niego własne skojarzenie; ktoś, kto po prostu słucha instrumentalnej wersji, również odbiera jej tempo i zarys melodyczny. Dzięki tej dwojakiej możliwości otwarcie działa jako bezpośrednie doświadczenie i zaproszenie do rozpoznania filmowej pamięci, przy czym żaden ze sposobów słuchania nie unieważnia drugiego.

Zacząć od muzyki, zanim rozpocznie się rozdział

Oddzielenie napisów od pierwszego rozdziału pasuje do narracji, która zaznacza własne podziały. Widz najpierw otrzymuje prezentację filmu, a potem trafia do określonego miejsca, czasu i sytuacji. Muzyka pomaga rozróżnić te momenty, choć składają się one na nieprzerwane otwarcie.

W przypadku rozdziałów i prologów u Tarantino, progi pełnią praktyczną funkcję: przygotowują zmianę uwagi. Tutaj melodia pozwala zatrzymać się przy samym fakcie oglądania filmu, zanim zobaczymy rodzinę oczekującą przybycia gościa. Początkowy spokój nie gwarantuje tej rodzinie bezpieczeństwa — należy do innej skali opowieści.

Słuchanie utworu poza filmem może dawać inne doświadczenie. Bez napisów i przejścia do sceny na farmie pozostaje nagranie Perito, znika jednak oczekiwanie, które film wokół niego buduje. Dlatego funkcji utworu nie da się wyjaśnić, wymieniając jedynie jego autora i pochodzenie. Zależy ona również od tego, w którym momencie się pojawia, jakim obrazom towarzyszy i co następuje później.

W ramach ścieżki dźwiękowej Bękartów wojny, The Green Leaves of Summer spełnia bardzo konkretne zadanie: rozpoczyna słuchową podróż, nie zapowiadając całego repertuaru, który nastąpi później. Delikatność utworu nie przeczy późniejszej przemocy. Wyznacza punkt wyjścia, który przemoc będzie stopniowo przekształcać, dzięki czemu pierwsze zagrożenie staje się wyraźną zmianą czasu, który rozpoczął się w inny sposób.

Wróć do przewodnika po Bękartach wojny.

Zobacz wszystkie artykuły w Bękarty wojny: język, kino i zemsta w okupowanej Francji