Czym różnią się Roadshow, premiera ogólnokrajowa i wersja epizodyczna

Nienawistna ósemka była rozpowszechniana w kilku montażach i formach prezentacji. Uwertura, przerwa i podział na odcinki zmieniają odbiór filmu, ale nie każda różnica w czasie trwania oznacza, że dodano niepokazywane wcześniej sceny.

Roadshow jako zorganizowany seans

Pokaz Roadshow Nienawistnej ósemki zaprojektowano jako seans kinowy z uwerturą muzyczną i przerwą, związany z premierą w formacie 70 mm. Dokumentacja ciągłości podaje czas trwania około 187 minut, łącznie z długą przerwą. Ta liczba opisuje cały seans według przyjętego sposobu liczenia. Nie oznacza, że istnieje 187 minut nieprzerwanej akcji fabularnej, które można bezpośrednio porównywać z dowolnym domowym wydaniem filmu.

Ta sama dokumentacja pozwala ustalić, że film trwa około 175 minut bez dwunastominutowej przerwy. Uwertura jest wliczona w ten czas. To wyjaśnia część rozbieżności między danymi w różnych źródłach. W jednym programie może być podany czas, jaki widzowie spędzą w kinie, a w innym — wyłącznie czas odtwarzania bez przerwy. Zanim różnicę uzna się za skutek cięć, warto sprawdzić, co uwzględniono w pomiarze.

Uwertura wprowadza widzów w nastrój skupionego słuchania, zanim rozpocznie się opowieść obrazem. Muzyka Morriconego buduje poczucie zagrożenia, które nie ma jeszcze twarzy. Przerwa z kolei wprowadza wspólne dla widowni zatrzymanie w opowieści opartej na oczekiwaniu. Film urywa się, gdy sytuacja nabiera już innego ciężaru, a po przerwie wraca z nowym rozłożeniem informacji. Nie jest to odpowiednik naciśnięcia pauzy w dowolnym momencie z powodów domowych.

Projekcja w formacie Ultra Panavision 70 dodaje kolejny wymiar związany z kopią, ekranem i optyką. Format i montaż należy jednak rozpatrywać osobno. Wersja cyfrowa może zawierać materiał z dłuższego montażu, a podany czas trwania sam w sobie nie potwierdza, że pokaz odbył się na taśmie 70 mm. Nazwa Roadshow określa koncepcję pokazu; nie należy jej automatycznie traktować jako synonimu każdej wersji rozszerzonej.

Montaż na premierę ogólnokrajową

Wersja na premierę ogólnokrajową trwała około 167 minut; w zależności od zaokrąglenia i źródła często podaje się też 168 minut. Nie ma pełnej struktury uwertury i przerwy właściwej pokazowi Roadshow, a jej treść i czas trwania zostały zmienione. Różnica wynosząca łącznie około dwudziestu minut nie oznacza, że usunięto dwadzieścia minut scen fabularnych. Znaczna jej część wynika z przerwy i prezentacji muzycznej, które należy liczyć osobno.

Główne elementy fabuły pozostają bez zmian: podróż, przyjazd do Minnie, podejrzenia, retrospektywne ujawnienie prawdy i finał. To nie są dwie wersje filmu z innymi sprawcami. Zmiany dotyczą tempa, czasu poświęconego niektórym sytuacjom oraz części dialogów i ujęć. Widz może więc pamiętać tę samą historię, a zarazem inaczej odczuwać czas oczekiwania. Montaż zmienia to, ile czasu poświęcamy danej relacji, zanim przejdziemy do kolejnej.

To rozróżnienie pozwala też uniknąć uznania wersji ogólnokrajowej za wadliwą kopię, z której dystrybutor arbitralnie usunął początek. Tarantino przygotował dwa warianty prezentacji przeznaczone do różnych warunków wyświetlania. Można dyskutować o tym wyborze z perspektywy preferencji widzów, ale jest on częścią koncepcji premiery. Krótsza wersja nie przestaje być autoryzowanym montażem tylko dlatego, że istnieje też wariant z bardziej rozbudowaną oprawą seansu.

Plansze z tytułami rozdziałów nadal są częścią filmu pełnometrażowego. Nie należy ich mylić z odcinkami dodanymi w późniejszej wersji. Rozdział to wewnętrzny podział opowieści, który może zmieniać czas, punkt widzenia lub ton. Odcinek to także osobna jednostka odtwarzania, mająca własny początek i koniec. Film miał już strukturę rozdziałów, zanim przygotowano wydanie do oglądania w częściach.

Wydanie w czterech odcinkach z 2019 roku

W 2019 roku na Netfliksie pojawiła się wersja podzielona na cztery odcinki. Tarantino wyjaśnił serwisowi /Film, że przygotował ją wspólnie z montażystą Fredem Raskinem i że zawierała znaczącą zmianę układu oraz dodatkowy materiał. Nie ograniczała się do podzielenia pliku Roadshow na cztery części. Odcinki trwały około pięćdziesięciu minut, a ich łączny czas wynosił mniej więcej trzy i pół godziny. Tej sumy również nie należy traktować jako dokładnej miary liczby nowych scen w porównaniu z wersją kinową.

Przykład podany przez reżysera dotyczy powrotu do przyjazdu Ruth i Daisy po tym, jak dowiadujemy się, co wydarzyło się rano. W wersji odcinkowej dłużej oglądamy ponownie to spotkanie z perspektywy osób, które przygotowały zasadzkę. Samo wydarzenie jest rozpoznawalne, ale zmienia się to, co widz wie, gdy je obserwuje. Powtórzenie może dostarczyć nowych informacji, choć nie każda sekunda pokazuje wcześniej niewidziane działanie: to samo wejście nabiera innego znaczenia, gdy znamy już plan.

Podział na odcinki zmienia jednostki skupienia uwagi. Każda część potrzebuje zakończenia, które zachęci do dalszego oglądania, i początku, który przypomni sytuację. To doświadczenie różni się od długiego seansu w kinie, choć obie wersje powstały na podstawie tych samych zdjęć. Upodobanie Tarantino do taśmy filmowej nie przeszkodziło mu eksperymentować z innym sposobem uporządkowania materiału. Są to decyzje dotyczące odrębnych kwestii: nośnika projekcji i struktury czasowej.

Warto zatem rozróżniać trzy wersje: Roadshow z uwerturą i przerwą, montaż na premierę ogólnokrajową trwający około 167 minut oraz wydanie w czterech odcinkach z 2019 roku. Dostępność komercyjna zależy od kraju, daty i konkretnego wydania; ten przegląd historii filmu nie gwarantuje, że można go obecnie obejrzeć na danej platformie. Aby porównać kopie, wystarczy zacząć od napisów końcowych, podziału i podanego czasu trwania — bez zakładania, że określenie „wersja rozszerzona” zawsze oznacza ten sam montaż.

Wróć do przewodnika po Nienawistnej ósemce.

Zobacz wszystkie artykuły w Nienawistna ósemka: intryga i nieufność pod śniegiem