Modesty Blaise: książka Vincenta Vegi w Pulp Fiction

Książka, którą Vincent Vega trzyma, wychodząc z łazienki w mieszkaniu Butcha w Pulp Fiction, to Modesty Blaise, powieść Petera O’Donnella wydana w 1965 roku. Postać literacka pojawiła się wcześniej w pasku komiksowym publikowanym w prasie, pisanym przez O’Donnella i rysowanym przez Jima Holdawaya od 1963 roku. Ten rodowód wyjaśnia skojarzenie z komiksem, ale książka pokazana w filmie to powieść.

Trzeba też odróżnić dzieło od przedmiotu, który je reprezentuje. Według karty katalogowej Propstore dotyczącej pozycji 264 z aukcji w 2024 roku skatalogowany rekwizyt filmowy ma obwolutę Modesty Blaise przygotowaną na potrzeby produkcji i nałożoną na inną książkę w twardej oprawie. Widoczna okładka wskazuje, co czyta bohater; dokumentacja rekwizytu opisuje, jak uzyskano ten wygląd.

W tej sekwencji książka towarzyszy Vincentowi podczas zwyczajnej czynności. Jej obecność staje się wymowna właśnie dlatego, że wychodzi z nią w ręku: mężczyzna kojarzony z przemocą oddaje się lekturze w samotności. Ten szczegół pozwala spojrzeć na bohatera przez pryzmat jego nawyku, a zarazem rozpoznać literackie nawiązanie.

Modesty Blaise: od paska prasowego do powieści

Pasek Modesty Blaise napisał Peter O’Donnell, a Jim Holdaway był jego pierwszym rysownikiem. Według artykułu instytucjonalnego Cartoon Museum z 2017 roku pierwszy odcinek ukazał się w Evening Standard 13 maja 1963 roku. Wówczas tytuł oznaczał opowieść graficzną publikowaną w prasie, łączącą pracę scenarzysty i rysownika w kadrach.

Powieść ukazała się później. Souvenir Press, jej pierwotny wydawca, podaje, że Modesty Blaise opublikowano w maju 1965 roku, w materiałach upamiętniających pięćdziesięciolecie książki. Jako autor figuruje Peter O’Donnell. Daty te wskazują więc dwa różne początki: rok 1963 dotyczy paska, a 1965 — pierwszej powieści o tym samym tytule co imię bohaterki.

To rozróżnienie formatów pozwala dokładniej określić, co przedstawia książka Vincenta. Graficzne pochodzenie postaci nie oznacza, że każda jej późniejsza odsłona jest komiksem. Ten sam tytuł może oznaczać zarówno pasek, jak i powieść, a rozpoznanie imienia bohaterki nie wystarcza jeszcze do ustalenia rodzaju publikacji. W tym przypadku chodzi o utwór prozatorski O’Donnella.

Obwoluta i książka użyta podczas zdjęć

Karta katalogowa Propstore z 2024 roku opisuje obwolutę wykonaną na potrzeby produkcji, zabezpieczoną plastikową osłoną i nałożoną na książkę w twardej oprawie niezwiązaną z Modesty Blaise. Jest to opis skatalogowanego przedmiotu. Dom aukcyjny łączy go z sekwencją w mieszkaniu, wskazując na rozmieszczenie sztucznych plam krwi na krawędziach stron.

Na ekranie obwoluta wystarcza, by rozpoznać lekturę. Wewnętrzna książka nadaje kształt przedmiotowi, który Vincent trzyma i zabiera ze sobą. Użyteczność rekwizytu w filmie zależy od jego obecności w kadrze, a tożsamość dzieła zdradza tytuł na obwolucie.

Co książka wnosi do sceny z Vincentem

Końcowa wersja scenariusza Pulp Fiction, przygotowana przez Words in Pictures w lipcu 1994 roku, odnotowuje, że Vincent pojawia się z książką w ręku, gdy otwierają się drzwi łazienki. Później wskazuje tytuł Modesty Blaise obok jego ciała. Przedmiot pojawia się więc w dwóch momentach sekwencji: najpierw towarzyszy Vincentowi przy wyjściu, a później pozostaje przy ciele po starciu.

Ten pierwszy moment nadaje rozpoznawalny rys postaci Vincenta Vegi. Lektura podczas przerwy wprowadza czynność, która nie wymaga obecności innej postaci ani rozmowy. Książka pokazuje, że Vincent zajmuje się czymś własnym w cudzym domu. Zwyczajność tego nawyku sprawia, że jego pojawienie się staje się bardziej konkretne: zabiera ze sobą coś, z czego korzystał jeszcze chwilę wcześniej.

Książka staje się częścią gestu Vincenta, gdy ten wychodzi. To widoczny szczegół, który określa, jak bohater staje przed Butchem: z codziennym przedmiotem związanym z przerwaną czynnością. Scena może łączyć tę zwyczajność z niebezpieczeństwem w jednym spotkaniu. Kontrast działa nawet na widzów, którzy nigdy nie słyszeli o Modesty Blaise: rozpoznanie człowieka z książką wymaga mniej informacji niż identyfikacja jej tytułu.

Z kolei dla Butcha Coolidge’a przedmiotem, który skłania go do powrotu do mieszkania, jest zegarek. Każdy z tych przedmiotów wiąże jednego z mężczyzn z inną czynnością lub relacją: zegarek przypomina o rodzinnym zobowiązaniu, a książka towarzyszy nawykowi Vincenta. Sekwencja ukazuje tę różnicę za pomocą rzeczy, które każdy z nich nosi przy sobie albo po które wraca.

Gdy tytuł pozostaje widoczny przy ciele, książka przestaje kojarzyć się z trwającą lekturą. Jej obecność zachowuje materialny ślad czynności, którą przed chwilą przerwano. Konkretna nazwa dzieła nadaje temu śladowi większą precyzję: Vincent nie ma po prostu jakiegoś tomu, lecz czyta rozpoznawalną książkę, która jest częścią jego codziennego życia.

Aby znaleźć powieść Petera O’Donnella, warto znać jej tytuł: Modesty Blaise, nazwisko autora i format publikacji. Zbiory pasków mogą mieć ten sam tytuł i bohaterkę co powieść, dlatego opis wydawcy bywa bardziej informacyjny niż znajoma okładka. W przypadku wydania komiksowego pomocne w ustaleniu zawartości są nazwiska rysowników podane w informacji o autorach.

Warto też odróżnić pierwotny rok publikacji od daty późniejszego wydania. Wznowienie z ostatnich lat może zawierać powieść z 1965 roku, choć nie wygląda jak jej pierwsze wydanie. Język, a w razie potrzeby także nazwisko tłumacza, pozwalają ustalić, jaki tekst otrzyma czytelnik.

ISBN pomaga znaleźć konkretne wydanie dostępne w sprzedaży. Warto sprawdzić go wraz z językiem, wydawnictwem i wybranym formatem. Aby dotrzeć do literackiego nawiązania w Pulp Fiction, wyszukiwanie dzieła przedstawionego w filmie można rozpocząć od połączenia tytułu i nazwiska autora — niezależnie od wyglądu późniejszej okładki.

Zobacz wszystkie artykuły w Pulp Fiction: postacie i historie w zmienionej kolejności