Błyskotliwe dialogi, trudne relacje i teatralne nieporozumienia pozwalają poznać komediowe upodobania reżysera.
Trzy rekomendacje o różnym charakterze
W sierpniu 2009 roku Tarantino zaliczył His Girl Friday do swoich ulubionych filmów i pochwalił Anything Else w wywiadzie udzielonym Elli Taylor dla The Village Voice. W Five Things, opublikowanym przez W w 2020 roku, wspominał, jak bardzo bawiło go La Cage aux Folles, nawet gdy oglądał ten film ponownie w domu. Te trzy wypowiedzi pozwalają mówić o zamiłowaniu do komedii, nie wymyślając listy filmów na poprawę nastroju.
Określenia feel-good warto używać ostrożnie. Film może być bardzo zabawny, a jednocześnie przedstawiać manipulacyjne relacje, niepokój czy konflikty społeczne. To, że Tarantino go lubi, nie znaczy, że polecał go jako środek na poprawę samopoczucia ani że wszyscy widzowie będą mieli po seansie takie same odczucia. Lepiej przyjrzeć się temu, na jakim rodzaju humoru opiera się każdy z tych filmów.
Wszystkie trzy opowieści pokazują dorosłych, którzy muszą godzić sprzeczne pragnienia w swoich relacjach. Jedna rozgrywa się między małżeństwem a pracą dziennikarską, druga przygląda się uczuciowym niepewnościom, a trzecia zmienia rodzinne spotkanie w niestabilne przedstawienie. To inna droga niż ta, którą podążają komedie młodzieżowe, gdzie grupy rówieśnicze i odkrywanie własnej tożsamości odgrywają zwykle inną rolę.
His Girl Friday: zakochać się w samym środku kłótni
Film Howarda Hawksa z 1940 roku, znany w Hiszpanii jako Luna nueva, łączy Cary’ego Granta i Rosalind Russell w relacji, której nie da się oddzielić od pracy. Hildy Johnson próbuje obrać inną drogę, podczas gdy Walter Burns wykorzystuje swój dar przekonywania, by zatrzymać ją przy sobie. Ich porozumienie widać w tym, jak szybko się rozumieją, nawet gdy ich cele są sprzeczne.
Dialog jest tu działaniem. Rozmową można opóźnić decyzję, zmienić temat, przestawić sojusze albo nie dopuścić, by inna postać narzuciła własną wersję wydarzeń. Szybkie tempo nie jest ozdobnikiem dodanym do historii, którą można by równie dobrze opowiedzieć w ciszy. Stanowi część sposobu, w jaki bohaterowie ze sobą rywalizują, a także przyjemności płynącej z obserwowania aktorów, którzy potrafią odpowiadać, nie tracąc rozpędu sceny.
Film nie ukrywa też ceny tej energii. Zawodowe umiejętności i osobisty urok nie sprawiają, że wszystkie posunięcia Waltera stają się akceptowalne. Widz może podziwiać jego błyskotliwość, a zarazem dostrzegać jego potrzebę kontroli. Ta ambiwalencja nie pozwala sprowadzić relacji do prostej pochwały dwojga ludzi, którzy są sobie przeznaczeni.
Podczas pierwszego seansu warto śledzić drogę Hildy: kiedy jej decyzja rzeczywiście wydaje się własna, kiedy ulega naciskom, a kiedy zainteresowanie wiadomością zmienia jej priorytety. Romans wyraża się tu poprzez wzajemne zrozumienie, które może być zarówno pociągające, jak i niebezpieczne. Film czerpie komizm z tej bliskości, nie oddzielając całkowicie pożądania od rywalizacji.
Anything Else i La Cage aux Folles: niepewność i odgrywanie ról
Anything Else, wyreżyserowany przez Woody’ego Allena w 2003 roku, wykorzystuje związek, by pokazać różnicę między tym, co człowiek rozumie, a tym, co potrafi zrobić. Bohater może otrzymywać rady, dostrzegać problemy, a mimo to nadal tkwić w niezdecydowaniu. Komizm rodzi się z rozbieżności między analizowaniem sytuacji a zdolnością do działania.
Film nie wymaga, by wszyscy bohaterowie byli sympatyczni. Frustracja i zależność prowadzą do niezręcznych sytuacji, a humor może wynikać właśnie z przedłużania zachowania, które widz chciałby przerwać. Osoby szukające pokrzepiającej komedii romantycznej powinny pamiętać o tej szorstkości. Zachwyt reżysera nie zaciera różnic między jego gustem a oczekiwaniami widza wybierającego film na wieczór.
Obserwacja dialogów łączy ten film z twórczością Hawksa, choć rytm i efekty są inne. W His Girl Fridayszybka riposta często świadczy o kompetencji. W Anything Elserozmowa może ujawniać niezdolność do rozwiązania problemu, o którym się mówi. Nie zawsze przybliża do decyzji — może też stać się sposobem na jej odkładanie.
La Cage aux Folles, wyreżyserowany przez Édouarda Molinaro w 1978 roku, przesuwa środek ciężkości na parę, rodzinę i konieczność stwarzania pozorów. Przygotowania do spotkania sprawiają, że codzienne zachowania stają się kontrolowanym występem. Bohaterowie próbują zapanować nad gestami, przedmiotami i opowieściami o swoim życiu, by pasowały do tego, co — jak sądzą — zaakceptują goście.
Komizm wynika z tego, że nad takim przedstawieniem nigdy nie da się w pełni zapanować. Im sztywniejszą rolę ktoś musi odegrać, tym wyraźniejsze staje się każde potknięcie. Widz zna wysiłek ukryty za słowami i gestami, a także przewiduje chwilę, w której sztuczność przestanie się trzymać. Dom staje się sceną przedstawienia, które jego mieszkańcom trudno odegrać.
Porównanie tych trzech filmów pomaga wybrać seans zgodnie z własnymi upodobaniami: szybkie tempo i słowna zręczność u Hawksa, uczuciowy dyskomfort u Allena, rodzinne nieporozumienia i teatralność u Molinaro. Żaden wybór nie wymaga uznania tych filmów za wzorce relacji ani zaakceptowania wszystkich zastosowanych w nich chwytów komediowych. Wypowiedzi Tarantino potwierdzają, że warto się im przyjrzeć; spotkanie z każdym z filmów pozwala zdecydować, jaki rodzaj humoru jest pobudzający, irytujący lub zaskakująco bliski.
Sprawdź zestawienie rekomendacji Tarantino według gatunku.
Zobacz wszystkie artykuły w Kino polecane przez Tarantino według gatunków
