Robert Rodriguez i Kill Bill Vol. 2: oryginalna muzyka za dolara

Przyjaźń Rodrigueza i Tarantino zaowocowała konkretną współpracą muzyczną, której symboliczna cena stała się anegdotą znacznie bardziej znaną niż jej szczegóły w napisach końcowych.

Historia dolara opowiedziana przez Rodrigueza

Robert Rodriguez współpracował przy muzyce do filmu Kill Bill: Vol. 2. W wywiadzie z 2005 roku wyjaśnił, że zaoferował pracę bez wynagrodzenia, pozostawiając Tarantino swobodę wykorzystania lub odrzucenia efektów. Według jego relacji umowa ostatecznie opiewała na jednego dolara z przyczyn kontraktowych wskazanych przez prawników. Ta kwota świadczy o przyjacielskim charakterze współpracy, a nie o całkowitym koszcie ścieżki dźwiękowej.

W tym samym wywiadzie gest ten powiązano z późniejszym udziałem Tarantino jako reżysera gościnnego przy jednej sekwencji filmu Sin City. Rodriguez przedstawił obie prace jako przysługi wyświadczone sobie nawzajem przez filmowców. Warto zachować to osobiste przypisanie i nie zamieniać jego nieformalnego wyjaśnienia w uniwersalną zasadę prawną dotyczącą wszelkich umów artystycznych. Udokumentowane jest to, jak opisał swoją umowę.

Anegdota nie oznacza też, że Tarantino bezpłatnie otrzymał wszystkie prawa do utworów i kompozycji pojawiających się w Kill Bill. Film wykorzystuje nagrania wielu autorów, z których każde ma własne oznaczenie i pochodzenie. Dolar odnosi się do uzgodnionego wkładu Rodrigueza; nie podsumowuje kosztów licencji, nagrań, montażu muzycznego ani całego budżetu działu muzycznego.

Oferta miała również wartość twórczą. Rodriguez proponował materiał, nie żądając, by zastąpił sposób pracy reżysera. Tarantino mógł zachować własny wybór nagrań i dodać kompozycje tam, gdzie okazałyby się przydatne. Współpraca wpisywała się w film, który miał już zróżnicowaną tożsamość muzyczną, zamiast narzucać jedną partyturę całemu montażowi.

Oryginalne utwory w ścieżce dźwiękowej o różnorodnym pochodzeniu

Kill Bill: Vol. 2 łączy nową muzykę z wcześniejszymi utworami bardzo różnych kompozytorów i wokalistów. Rodriguez współtworzy tę całość za sprawą materiału instrumentalnego oraz zespołu Chingon. Dlatego precyzyjniej jest mówić o jego wkładzie w muzykę, niż bez zastrzeżeń przypisywać mu całą ścieżkę dźwiękową. Na całość składają się decyzje dotyczące kompozycji i doboru utworów, które nie należą do jednej osoby.

Związek z pracą RZA przy Kill Bill pokazuje ciągłość pełnionych funkcji. RZA przyczynił się do stworzenia warstwy muzycznej pierwszej części, a drugi tom rozszerza współpracę o Rodrigueza. Zmiana nie oznacza całkowitego zastąpienia jednej osoby odpowiedzialnej za muzykę przez drugą. Saga może zachować dotychczasowe materiały i metody, a jednocześnie dopuścić nowe głosy.

Zespół Chingon wykonuje Malagueña salerosa, która pojawia się w napisach końcowych. To meksykańska piosenka zaaranżowana z energią zespołu, łącząca wokal i gitary z zakończeniem opowieści o zemście. Nie należy przypisywać Rodriguezowi autorstwa oryginalnej kompozycji tylko dlatego, że uczestniczy w jej wykonaniu i w projekcie muzycznym.

W drugim tomie znacznie większą rolę niż w pierwszej części odgrywają rozmowy, cisza i zmiany rytmu. Dlatego szczególnie ważna jest umiejętność wprowadzenia utworu tak, by nie zdominował całości. Muzyka nie służy wyłącznie podkreślaniu walk: musi też współgrać z pauzami i głosem, który powinien być słyszany. Wkład Rodrigueza stanowi część tego układu, obok pozostałych wybranych materiałów.

Wybór tego utworu nadaje napisom końcowym własną tożsamość. Po intymnych rozmowach i dramatycznym rozwiązaniu akcji muzyka może wyzwolić inną energię. Zakończenie opowieści nie musi dokładnie odzwierciedlać nastroju ostatniego dialogu. Piosenka może przedłużyć filmowe doświadczenie w innym tonie i towarzyszyć prezentacji ekipy oraz obsady.

Współpraca, której nie da się sprowadzić do anegdoty

Symboliczna cena przyciąga uwagę, bo ujmuje przyjaźń w łatwe do zapamiętaniaj liczbie. Zrozumienie wkładu wymaga jednak rozróżnienia trzech rzeczy: komponowania nowego materiału, udziału w nagraniu i wyboru istniejącego utworu. Rodriguez mógł uczestniczyć w kilku z tych działań, ale każdy utwór wymaga osobnego przypisania autorstwa.

relacja zawodowa między Rodriguezem i Tarantino obejmuje inne filmy i formy współpracy. W tym przypadku wyjątkowe jest to, że reżyser z doświadczeniem muzycznym proponuje rozwiązanie zgodne ze swobodą montażową drugiego twórcy. Umowa nie wymaga rezygnacji z zamiłowania do nagrań: pozwala uzupełnić je materiałem przygotowanym z myślą o potrzebach projektu.

Podczas słuchania można zauważyć, że miks nie dzieli filmu w prosty sposób na muzykę dawną i nową. Widz może odczuwać ciągłość tonu, nie rozpoznając od razu, który fragment skomponowano na potrzeby filmu. Napisy końcowe przywracają tę informację i pokazują, że słyszalna spójność może wynikać z wkładów powstałych w różnych momentach i kontekstach.

Ta współpraca jest więc ciekawsza niż historia o taniej pracy. Dolar symbolizuje zaufanie między profesjonalistami, a muzyka odpowiada na potrzebę artystyczną w ramach otwartej struktury. Rodriguez nie zastępuje głosu Tarantino ani nie staje się autorem wszystkich wykorzystanych utworów. Wnosi własne materiały i wrażliwość, które montaż włącza do całości, której tożsamość rodzi się właśnie ze współistnienia wielu źródeł.

Wróć do przewodnika po współpracownikach muzycznych Tarantino.

Zobacz wszystkie artykuły w Kompozytorzy i współpracownicy muzyczni Tarantino