RZA w Kill Bill: Vol. 1 — kompozycja, produkcja muzyczna i piosenki

Ścieżka dźwiękowa do Kill Bill: Vol. 1 łączy nową muzykę z nagraniami pochodzącymi z bardzo różnych źródeł. Pracę RZA należy rozpatrywać w kontekście tej mieszanki, nie przypisując mu autorstwa wszystkich utworów.

Miejsce RZA w ścieżce dźwiękowej o różnorodnym pochodzeniu

RZA brał udział w tworzeniu muzyki do Kill Bill: Vol. 1 jako kompozytor oraz przy produkcji albumu ze ścieżką dźwiękową. Jego nazwisko pojawia się przy projekcie obok nazwiska Quentina Tarantino, ale nie oznacza to, że cała muzyka z filmu jest jego oryginalną kompozycją. Wybór obejmuje piosenki i fragmenty instrumentalne, które powstały przed rozpoczęciem zdjęć.

Warto rozróżnić trzy rzeczy: muzykę słyszaną w filmie, towarzyszący mu album komercyjny oraz utwory stworzone lub przerobione na potrzeby projektu. Nie zawsze zawierają one dokładnie ten sam materiał. Piosenka może pojawić się na ekranie, a nie trafić na album, zaś utwór z płyty może zawierać dialogi lub mieć inną formę niż w danej scenie.

Takie rozróżnienie pozwala uniknąć błędnego przypisywania autorstwa. Nagranie Nancy Sinatry towarzyszące scenie otwierającej ma własną, wcześniejszą historię muzyczną; udział RZA w Kill Bill nie czyni z niego utworu Wu-Tang Clan. Analizując Bang Bang w scenie otwierającej należy zachować informację o wykonawcy i kompozycji, a także wyjaśnić nową funkcję utworu w filmie.

Podobnie jest z utworem Battle Without Honor or Humanity Tomoyasu Hoteia. Jego obecność jest częścią muzycznego montażu filmu, ale autorstwo pozostaje bez zmian. Siła ścieżki dźwiękowej wynika po części z połączenia tych różnych źródeł, a nie z ukrycia ich pod nazwiskiem jednego muzyka.

Autorskie wkłady i zasada łączenia

Na albumie wymieniono utwór RZA poświęcony O-Ren Ishii oraz kompozycję Crane/White Lightning, przypisaną RZA i Charlesowi Bernsteinowi. Te konkretne informacje w napisach są bardziej przydatne niż stwierdzenie, że skomponował całą muzykę ilustracyjną lub sam wybrał każdy utwór. Pozwalają wskazać zakres jego udziału, nie pomijając pracy innych autorów.

Związek RZA z kinem sztuk walki pomaga zrozumieć, dlaczego projekt był mu bliski. Wizerunek Wu-Tang Clan już wcześniej łączył hip-hop z filmami o sztukach walki. W Kill Billta wrażliwość spotyka się z twórczością reżysera, który organizuje obraz i dźwięk, odwołując się do pamięci o innych dziełach. Nie oznacza to, że cały film utrzymany jest w rapowym brzmieniu.

Zasadę montażu muzycznego można porównać do łączenia różnorodnych materiałów: fragment zachowuje część swojej tożsamości, a zarazem zyskuje nową, gdy zestawi się go z innym obrazem. To porównanie opisuje słyszalny efekt. Nie zastępuje informacji o prawach autorskich ani nie dowodzi, że wszystkie utwory powstały przy użyciu tej samej techniki produkcji.

Rytm akcji nie wymaga też nieustannej muzyki. Wejście muzyczne może przedstawić grupę postaci, zmiana utworu oddzielić kolejne etapy walki, a jego wyciszenie pozostawić miejsce dla dźwięków otoczenia. Istotne są relacje między dźwiękiem a montażem, a nie wyobrażenie o jednolitej warstwie muzycznej towarzyszącej Beatrix od początku do końca.

Dlatego należy odróżnić muzykę od projektowania dźwięku katan. Uderzenia, ruch i efekty mogą mieć rytmiczną strukturę, nie będąc kompozycjami z albumu. Zacieranie granicy między tymi obszarami ze względu na ich intensywność przesłania odrębny charakter tych prac. Scena może ściśle łączyć muzykę z efektami dźwiękowymi, a jednocześnie zachowywać odrębne przypisanie odpowiedzialności w napisach.

W wywiadzie z 2012 roku dla Filmmaker RZA opowiedział, że spędził dziewięćdziesiąt dni w sali montażowej podczas pracy nad Kill Bill. Opisał ten czas spędzony z ekipą jako naukę postprodukcji. Jego relacja umiejscawia współpracę w kontekście montowania obrazu i pomaga zrozumieć, że nie polegała ona po prostu na dostarczeniu gotowych piosenek z niezależnego studia.

Co można usłyszeć na albumie, a czego na nim nie ma

Słuchanie albumu bez obrazu ujawnia zmiany gatunkowe, które podczas seansu mogą być odczuwane jako zmiany sytuacji. Piosenki o intymnym wokalu, dynamiczne utwory instrumentalne i kompozycje związane z innymi tradycjami muzycznymi znalazły się obok siebie, ponieważ filmowa opowieść nadaje im wzajemne powiązania. Album przekształca je w samodzielne doświadczenie, choć nie odtwarza dokładnie czasu trwania wszystkich scen.

Porównanie albumu z filmem pozwala dostrzec, jak wejście utworu, cięcie montażowe lub powtórzenie zmieniają odbiór nagrania. Ten sam utwór może mieć pełną formę na płycie, a w filmie pojawić się tylko częściowo. Aby przypisać RZA wybór lub montaż konkretnego fragmentu, potrzebna jest dokumentacja dotycząca tej sceny; ogólna informacja o jego udziale nie wystarcza do ustalenia każdej decyzji.

Należy też odróżnić jego udział w Vol. 1 od pracy innych współtwórców przy drugiej części. Robert Rodriguez skomponował muzykę do Vol. 2, ale ten wkład nie zmienia faktu, że całość charakteryzuje połączenie materiału oryginalnego i wcześniej istniejącego. Każdy tom i każdy utwór wymagają osobnych informacji o autorach.

Profil RZA i Tarantino pozwala szerzej opowiedzieć o ich współpracy. W przypadku tej ścieżki dźwiękowej konkretne pytanie brzmi: jak jego wkład współistnieje z piosenkami, ponownie wykorzystanymi kompozycjami i efektami dźwiękowymi? Najtrafniejsza odpowiedź uznaje rzeczywisty, ale jasno określony wkład twórczy RZA: uczestniczy on w tworzeniu zbiorowej tkanki muzycznej, której charakter zależy od zachowania i przekształcenia bardzo różnych głosów.

Wróć do przewodnika po Kill Bill.

Zobacz wszystkie artykuły w Kill Bill: historia zemsty opowiedziana w dwóch tomach