Czapka Shosanny w Le Gamaar: dlaczego to nie fedora

Codzienny dodatek, który Shosanna nosi w kinie, najlepiej opisać jako czapkę typu newsboy, czyli kaszkiet gazeciarza. Ważniejsze są jej kształt i związek z pracą niż nieprecyzyjna etykieta modowa.

Rozpoznanie nakrycia głowy przed jego interpretacją

Nakrycie głowy, które Shosanna nosi podczas codziennej pracy, to miękka czapka z daszkiem, zaliczana do modeli znanych jako newsboy cap lub czapka gazeciarza. Nie przypomina typowej fedory, która ma wyraźnie zaznaczoną główkę i rondo okalające głowę. Pomylenie tych nakryć zmienia opis kostiumu, zanim jeszcze zacznie się jego analizę.

Aby dostrzec tę różnicę, nie trzeba znać marki ani dokładnego rodzaju tkaniny, z której wykonano element kostiumu. Widoczny kształt pozwala odróżnić czapkę od kapelusza z rondem. Ustalenie producenta, modelu handlowego czy składu włókien wymaga natomiast dodatkowej dokumentacji. Podobne ubrania sprzedawane jako repliki kostiumu nie potwierdzają tych informacji na temat oryginału.

Czapkę należy też umiejscowić we właściwym momencie. Codzienny dodatek należy do wizerunku Shosanny zajętej pracą w kinie. Kapelusz z woalką, który nosi w noc premiery, odpowiada innej okazji i innej inscenizacji. Nie są to wymienne warianty jednego nakrycia głowy: film wykorzystuje je w odmiennych sytuacjach społecznych.

Właścicielka, która także pracuje

Kiedy Shosanna wykonuje prace na zewnątrz kina, nie jest przedstawiana jako gościni na przyjęciu. Jej strój pasuje do wykonywanej pracy. Czapka współtworzy praktyczny wygląd i pomaga widzowi rozpoznać w niej osobę zajmującą się kinem. Kino jest jej miejscem pracy, zanim stanie się sceną gali.

Nakrycie głowy może częściowo zasłaniać czoło i rzucać cień na oczy, ale nie sprawia, że osoba, która je nosi, staje się niewidoczna. Zoller zwraca na nią uwagę mimo jej stroju. Dlatego przesadą byłoby twierdzenie, że czapka działa jak skuteczne przebranie, które pozwala uniknąć wszelkiej męskiej uwagi. Scena pokazuje właśnie, że próba pozostania niezauważoną ma swoje granice.

W Shosannie Dreyfuscodzienna tożsamość również jest niezbędną konstrukcją, która pozwala przetrwać. Jej wygląd składa się na życie, które prowadzi pod innym nazwiskiem, choć sama czapka nie wyjaśnia tej tożsamości. Dopełniają ją gesty związane z pracą, sposób odpowiadania i relacja z budynkiem. Dodatek nabiera znaczenia w kontekście tych wszystkich elementów.

To, że czapka wywodzi się z tradycji odzieży związanej z pracą, pozwala odczytać tę postać w sposób mniej ceremonialny. Nie czyni jej automatycznie symbolem politycznym ani nie uprawnia do przypisywania projektantce manifestu, którego nie sformułowała. Najtrafniej można powiedzieć, że scena nie przedstawia Shosanny jako gwiazdy gotowej na podziw.

Kontrast z nocą premiery

Przygotowania do gali wyraźniej ukazują różnicę między tymi dwoma wizerunkami. Na co dzień czapka towarzyszy pracy i ruchowi. Podczas premiery makijaż i fryzura składają się na starannie przemyślany wizerunek osoby gotowej przyjmować gości. Ta zmiana nie oznacza, że jedna z Shosann jest fałszywa, a druga prawdziwa: pokazuje, że każda sytuacja wymaga innego sposobu prezentacji.

To konkretny przykład wykorzystania kostiumu jako wyrazu tożsamości postaci. Ubranie pozwala rozpoznać pozycję społeczną i obowiązki, zanim zostaną one szczegółowo opisane w dialogu. Może się też zmieniać, nie odbierając postaci rozpoznawalności. Kreacja Laurent zachowuje ciągłość między pracującą właścicielką a gospodynią przygotowującą się do wieczornego przyjęcia.

Warto więc zapamiętać kształt czapki i jej związek z pracą w kinie. Nazwanie jej fedorą przywołuje skojarzenie wizualne niepasujące do tego, co widać na ekranie. Precyzyjny opis pozwala dostrzec jej rzeczywistą funkcję, nie czyniąc z niej luksusowego przedmiotu, ukrytej marki ani symbolu, którego film nie ustanawia.

Wróć do przewodnika po Bękartach wojny.

Zobacz wszystkie artykuły w Bękarty wojny: język, kino i zemsta w okupowanej Francji