Chronologia filmu „Bękarty wojny” i jego pięć rozdziałów

„Bękarty wojny” prowadzą do wspólnego finału w pięciu rozdziałach. Ich struktura nie polega na nieustannym przestawianiu kolejności wydarzeń: łączy duży przeskok w czasie, równoległe wątki i krótkie retrospekcje.

Od farmy z 1941 roku do operacji z 1944 roku

Pierwszy rozdział, Once Upon a Time… in Nazi-Occupied France, przedstawia wizytę Hansa Landy na farmie Perriera LaPadite’a w 1941 roku. Rozmowa prowadzi do odkrycia ukrytej pod podłogą rodziny Dreyfusów i ucieczki Shosanny. Ten epizod rozgrywa się przed główną częścią akcji, która zajmie resztę filmu. Jego rolą w chronologii jest pokazanie doświadczenia, które bohaterka nosi w sobie, gdy pojawia się ponownie pod nową tożsamością.

Film nie pokazuje w sposób ciągły wszystkiego, co dzieje się między ucieczką a późniejszym życiem Shosanny w Paryżu. Upływ czasu sygnalizują podział na rozdziały i nowa sytuacja bohaterki. Tej luki nie należy wypełniać wymyśloną biografią. Wiemy, że Shosanna przeżyła i zdobyła tożsamość, która pozwala jej prowadzić kino, ale film nie przedstawia po kolei każdego etapu tej przemiany.

Drugi rozdział przedstawia Alda Raine’a i jego oddział amerykańskich żydowskich żołnierzy, a także osoby, które dołączają do ich grupy. Działania oddziału rozgrywają się w późniejszym okresie wojny, prowadzącym do 1944 roku. Rekrutacja, działalność komanda i reakcja nazistowskiego dowództwa zostały ułożone tak, by pokazać, jak rodzi się jego reputacja. Nie wszystkie wydarzenia z tego fragmentu rozgrywają się jednego dnia.

Ten rozdział zawiera też informacje retrospektywne, na przykład przedstawienie Hugona Stiglitza. Takie fragmenty wyjaśniają, kim jest dana osoba lub skąd bierze się jej zachowanie, nie zastępując głównego toku wydarzeń. Warto odróżnić je od dużego przeskoku między 1941 a 1944 rokiem: czym innym jest wprowadzenie nowego okresu, a czym innym krótkie przerwanie sceny, by przedstawić wcześniejsze wydarzenia.

Trzeci i czwarty rozdział otwierają równoległe wątki

Trzeci rozdział, German Night in Paris, ponownie pokazuje Shosannę, tym razem pod tożsamością Emmanuelle Mimieux. Spotkanie z Fredrickiem Zollerem i jego pomysł, by przenieść premierę do jej kina, otwierają przed nią możliwość, której wcześniej nie szukała w taki sposób. W tym rozdziale jej obecne życie splata się z nazistowską machiną propagandową i Landą, którego pojawienie się przywołuje wspomnienie farmy.

W tym wątku wydarzenia biegną od spotkań z Zollerem do przygotowań do premiery. Nie oznacza to, że właścicielka kina zna działania Bękartów, które widzieliśmy wcześniej. Wątki są powiązane z perspektywy widza, ale bohaterowie wciąż dysponują różnymi informacjami. Ta zasada pomaga lepiej śledzić film niż próby przypisania każdej sceny do konkretnego dnia w kalendarzu, którego montaż nie podaje.

Czwarty rozdział, Operation Kino, przedstawia brytyjskie plany przeprowadzenia operacji wymierzonej w premierę. Archie Hicox otrzymuje instrukcje i spotyka się z kontaktami, które mają ułatwić infiltrację. Spotkanie w tawernie kończy się śmiercią kilku osób i wymusza zmianę składu grupy, która dotrze do kina. Równolegle Landa zdobywa wskazówki, pozwalające mu odtworzyć część wydarzeń.

Te wydarzenia należy umieścić przed wieczorem premiery, ale nie trzeba zakładać, że cały trzeci rozdział kończy się, zanim rozpocznie się jakakolwiek akcja z czwartego. Podział porządkuje sposób przedstawiania poszczególnych wątków. Montaż wybiera zestaw wydarzeń, w razie potrzeby cofa się w czasie lub zmienia grupę bohaterów, a następnie przygotowuje ich spotkanie. Kolejność prezentacji nie jest dokładnie tym samym co pełna chronologia.

Piąty rozdział łączy wątki w jednym czasie

Revenge of the Giant Face skupia się na bezpośrednich przygotowaniach i wieczorze premiery. Wątki, które wcześniej mogły zajmować osobne rozdziały, zbiegają się teraz wokół jednego wydarzenia. Shosanna i Marcel realizują swój plan, alianccy infiltratorzy — swój, a Landa próbuje wykorzystać zdobyte informacje. Napięcie wynika z tego, że wszyscy działają w coraz krótszym przedziale czasu.

Montaż przeplata sceny z kina, kabiny projekcyjnej i działań bohaterów, pokazując, że wydarzenia toczą się jednocześnie. Nie należy zakładać, że po każdym cięciu poprzednia akcja całkowicie się zakończyła. Wspólnym punktem odniesienia jest projekcja: podczas gdy widzowie oglądają film, inni przygotowują lub realizują decyzje, które wpłyną na wszystkich w sali.

Śmierć Shosanny i późniejsze pojawienie się jej nagranego przesłania nie odwracają biegu czasu. Obraz został zarejestrowany wcześniej i jest odtwarzany później. To rozróżnienie między wydarzeniem a jego zapisem jest kluczowe dla zrozumienia wielkiej twarzy: bohaterka może umrzeć, zanim jej wizerunek spełni przygotowaną przez nią funkcję. Film wykorzystuje zwyczajną możliwość kina w niezwykłych okolicznościach.

Po zniszczeniu budynku spotkanie Alda i Landy zamyka kolejny wątek czasowy: przekazanie jeńca i konsekwencje zawartego układu. Aby rozwiązać ten bezpośredni konflikt, film nie musi pokazywać całej historii powojennej. Kończy się, gdy staje się jasne, że Landa nie będzie mógł w przewidziany przez siebie sposób zachować tożsamości, z którą chciał wyjść z wojny.

W porównaniu z innymi formami nielinearnej narracji Tarantino, struktura „Bękartów wojny” jest stosunkowo linearna i zmierza naprzód. Jej zawiłości wynikają głównie z tego, kto co wie, z wplecionych w główny wątek wcześniejszych historii i z przeplatania losów różnych grup. Aby śledzić akcję, wystarczą trzy punkty orientacyjne: rok 1941 jako początek historii Shosanny, rok 1944 jako okres zbiegania się wątków oraz premiera jako moment, w którym plany się spotykają.

Więcej informacji znajdziesz w przewodniku po filmie „Bękarty wojny”.

Zobacz wszystkie artykuły w Bękarty wojny: język, kino i zemsta w okupowanej Francji